{"id":101465,"date":"2021-12-28T08:46:34","date_gmt":"2021-12-28T07:46:34","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=101465"},"modified":"2021-12-28T08:46:34","modified_gmt":"2021-12-28T07:46:34","slug":"llojet-e-diabetit-dhe-si-mund-ti-mbani-nen-kontroll","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/llojet-e-diabetit-dhe-si-mund-ti-mbani-nen-kontroll\/","title":{"rendered":"Llojet e diabetit dhe si mund t\u2019i mbani n\u00ebn kontroll"},"content":{"rendered":"<p>Diabeti melitus, ose i njohur ndryshe si s\u00ebmundja e sheqerit, \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundja m\u00eb e zakonshme n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb diabeti?<\/p>\n<p>Diabeti \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrrimi metabolik kronik i karbohidrateve, yndyrave dhe proteinave, ku tipari kryesor \u00ebsht\u00eb hiperglicemia, apo sheqeri i lart\u00eb i gjakut. S\u00ebmundja shfaqet at\u00ebher\u00eb kur qelizat-beta t\u00eb pankreasit nuk prodhojn\u00eb mjaftuesh\u00ebm insulin, ose kur muskujt, yndyrat dhe qelizat e m\u00ebl\u00e7is\u00eb nuk i p\u00ebrgjigjen insulin\u00ebs s\u00eb prodhuar. Me kalimin e koh\u00ebs, rritja e nivelit t\u00eb sheqerit n\u00eb gjak, rrit rrezikun e shfaqjes s\u00eb s\u00ebmundjeve t\u00eb zemr\u00ebs, shkakton humbjen e shikimit, d\u00ebmtimin e nervave, veshkave dhe organeve t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Cilat jan\u00eb simptomat e s\u00ebmundjes?<\/p>\n<p>Shenjat dhe simptomat m\u00eb t\u00eb zakonshme jan\u00eb urinimi i shpesht\u00eb (ve\u00e7an\u00ebrisht nat\u00ebn), t\u00eb ndjerit tep\u00ebr etje, rritja e oreksit, humbja e pesh\u00ebs trupore, lodhje, mpirja e gishtave t\u00eb duarve dhe t\u00eb k\u00ebmb\u00ebve, shikim jo i qart\u00eb, infeksione t\u00eb shpeshta (ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb organet gjenitale), ngadal\u00ebsim i sh\u00ebrimit t\u00eb plag\u00ebve, dhimbje barku dhe t\u00eb vjella.<\/p>\n<p>Sa lloje t\u00eb diabetit ekzistojn\u00eb?<\/p>\n<p>Ka disa lloje t\u00eb diabetit. M\u00eb t\u00eb shpeshta jan\u00eb lloje t\u00eb diabetit tip 1 ( i cili zakonisht shfaqet tek personat n\u00ebn mosh\u00ebn 40 vje\u00e7are), tip 2 (shfaqet tek personat me pesh\u00eb t\u00eb madhe trupore), diabeti gestacional (shfaqet gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb) dhe lloje t\u00eb tjera specifike.<\/p>\n<p>Cil\u00ebt jan\u00eb me tep\u00ebr t\u00eb rrezikuar nga s\u00ebmundja e diabetit?<\/p>\n<p>Rritja e rrezikut t\u00eb diabetit lidhet me mosh\u00ebn (sa m\u00eb i moshuar t\u00eb jet\u00eb pacienti aq m\u00eb tep\u00ebr \u00ebsht\u00eb i rrezikuar), trash\u00ebgimia familjare, p\u00ebrkat\u00ebsia etnike dhe stili i jetes\u00ebs. Tek tre faktor\u00ebt e par\u00eb nuk mund t\u00eb veprojm\u00eb, por mund t\u2019a kontrollojm\u00eb stilin e jetes\u00ebs. Nj\u00eb faktor i madh i rrezikut t\u00eb shfaqjes s\u00eb diabetit tip 2 \u00ebsht\u00eb shtimi i pesh\u00ebs trupore\/ t\u00eb ushqyerit s\u00eb tep\u00ebrmi, mungesa e aktiviteteve fizike, stresi mendor kronik, pirja e duhanit dhe p\u00ebrdorimi i disa ila\u00e7eve.<\/p>\n<p>Si diagnostikohet?<\/p>\n<p>Diabeti diagnostikohet me analiza t\u00eb thjeshta, p\u00ebrcaktohet niveli i sheqerit n\u00eb gjak dhe niveli i hemoglobin\u00ebs A1C.<\/p>\n<p>A ekziston mund\u00ebsia e parandalimit?<\/p>\n<p>Kur flasim p\u00ebr diabetin, parandalimi luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. P\u00ebr fat t\u00eb keq nuk ekziston parandalim p\u00ebr diabetin tip 1. Masa parandaluese zakonisht mund t\u00eb merren p\u00ebr diabetin tip2. Para s\u00eb gjithash duhet t\u00eb b\u00ebhet kujdes me ushqimin dhe t\u00eb ruhet nj\u00eb pesh\u00eb ideale t\u00eb trupit.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se duhet t\u00eb konsumojm\u00eb m\u00eb tep\u00ebr fruta dhe perime, peshk, dhe m\u00eb pak makarona, ushqime t\u00eb shpejta dhe t\u00eb yndyrshme. Aktiviteti fizik duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb ritual i p\u00ebrditsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Psh: t\u00eb ecurit shpejt\u00eb p\u00ebr 30 minuta \u00e7do dit\u00eb, zvog\u00eblon rrezikun e shfaqjes s\u00eb diabetit tip 2 p\u00ebrreth 40%. Aktiviteti fizik i rregullt, p\u00ebrmir\u00ebson p\u00ebrdorimin e insulin\u00ebs n\u00eb trup, dhe ndikon n\u00eb reduktimin e nivelit t\u00eb sheqerit n\u00eb gjak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diabeti melitus, ose i njohur ndryshe si s\u00ebmundja e sheqerit, \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundja m\u00eb e zakonshme n\u00eb bot\u00eb. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb diabeti? Diabeti \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrrimi metabolik kronik i karbohidrateve, yndyrave dhe proteinave, ku tipari kryesor \u00ebsht\u00eb hiperglicemia, apo sheqeri i lart\u00eb i gjakut. S\u00ebmundja shfaqet at\u00ebher\u00eb kur qelizat-beta t\u00eb pankreasit nuk prodhojn\u00eb mjaftuesh\u00ebm insulin, ose kur muskujt, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":101466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-101465","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101465"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101465\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}