{"id":114719,"date":"2022-05-09T13:52:18","date_gmt":"2022-05-09T11:52:18","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=114719"},"modified":"2022-05-09T13:52:18","modified_gmt":"2022-05-09T11:52:18","slug":"pandemi-e-re-do-te-prek-gjithe-boten-bill-gates-tregon-si-mund-te-parandalohet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/pandemi-e-re-do-te-prek-gjithe-boten-bill-gates-tregon-si-mund-te-parandalohet\/","title":{"rendered":"Pandemi e re do t\u00eb prek gjith\u00eb bot\u00ebn? Bill Gates tregon si mund t\u00eb parandalohet"},"content":{"rendered":"<p>Karriera e Bill Gates nga sip\u00ebrmarr\u00ebs dhe filantrop n\u00eb autor po ec\u00ebn n\u00eb hapat e duhur. Ka kaluar pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit q\u00eb kur ai botoi librin: \u201cSi t\u00eb shmangni nj\u00eb fatkeq\u00ebsi klimatike\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa tani ai ka botuar nj\u00eb tjet\u00ebr lib\u00ebr se si mund t\u00eb parandalojm\u00eb pandemin\u00eb e ardhshme.<\/p>\n<p>T\u00eb dy librat marrin n\u00eb konsiderat\u00eb ato q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrshkruhen si fatkeq\u00ebsi natyrore t\u00eb krijuara nga njeriu. Disa fatkeq\u00ebsi \u2013 uragane, t\u00ebrmete, cunami jan\u00eb thjesht natyrore. Gj\u00ebja m\u00eb e mir\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kur shqyrtojm\u00eb k\u00ebto problematika \u00ebsht\u00eb t\u2019i parashikojn\u00eb ato p\u00ebrmes sistemeve t\u00eb paralajm\u00ebrimit apo kodeve t\u00eb planifikimit.<\/p>\n<p>T\u00eb tjerat, si lufta, kan\u00eb shkaqe njer\u00ebzore. Ato ndonj\u00ebher\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb shkaktar natyror, si\u00e7 jan\u00eb that\u00ebsirat q\u00eb detyrojn\u00eb popullat t\u00eb zhvendosen. Por qeniet njer\u00ebzore jan\u00eb ato q\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebmin.<\/p>\n<p>Ndryshimet klimatike dhe epidemit\u00eb shkaktohen nga njer\u00ebzit q\u00eb nd\u00ebrveprojn\u00eb me natyr\u00ebn. Sipas Larry Brilliant, nj\u00eb nga epidemiolog\u00ebt q\u00eb ndihmoi n\u00eb eleminimin e lis\u00eb, \u201cShp\u00ebrthimet jan\u00eb t\u00eb pashmangshme [pjesa e natyr\u00ebs s\u00eb ekuacionit] por pandemit\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb e njer\u00ebzimit.\u201d Dhe kjo ofron nj\u00eb hap m\u00eb shumq p\u00ebr qasjen tekno-optimiste q\u00eb preferon Gates.<\/p>\n<p>Sida ka shkaktuar 36 milion\u00eb viktima, shumica prej tyre n\u00eb vitin 1981. Megjithat\u00eb, analizat e m\u00ebvonshme kan\u00eb treguar se ajo ishte p\u00ebrhapur n\u00eb Afrik\u00eb p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra. Nj\u00eb sistem m\u00eb i mir\u00eb i paralajm\u00ebrimit t\u00eb hersh\u00ebm mund ta kishte parandaluar p\u00ebrhapjen e s\u00ebmundjes.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, infeksionet seksualisht t\u00eb transmetueshme p\u00ebrhapen m\u00eb ngadal\u00eb. Ato n\u00eb aj\u00ebr p\u00ebrhap\u00ebn m\u00eb shpejt\u2014ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb udh\u00ebtimeve masive nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Zbulimi i hersh\u00ebm \u00ebsht\u00eb jetik dhe \u00ebsht\u00eb pika e par\u00eb n\u00eb list\u00ebn e gj\u00ebrave q\u00eb Gates k\u00ebrkon t\u00eb arrij\u00eb, raporton abcnews.al<\/p>\n<p>T\u00eb tjerat p\u00ebrfshijn\u00eb ndihm\u00ebn e njer\u00ebzve p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten; gjetja e trajtimeve t\u00eb reja dhe zhvillimi i vaksinave. Ashtu si forcat ushtarake st\u00ebrvitin dhe ekipet e reagimit ndaj t\u00ebrmeteve, po ashtu nevojitet nj\u00eb ekip p\u00ebr t\u00eb luftuar pandemit\u00eb.<\/p>\n<p>Por cil\u00ebt duhet t\u00eb jen\u00eb ata `njer\u00ebz?<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb thelbi i librit. Forcat e armatosura dhe ekipet e mbrojtjes civile kan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi komb\u00ebtare. Por patogjen\u00ebt nuk njohin kufij dhe qeverit\u00eb, n\u00eb \u00e7do rast, jan\u00eb \u00e7udit\u00ebrisht t\u00eb painteresuara p\u00ebr planifikimin e emergjenc\u00ebs p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa Covid-19 \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb mendjet e njer\u00ebzve, Gates po shqyrton nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr ta korrigjuar k\u00ebt\u00eb. Ai sugjeron krijimin e nj\u00eb \u201cbrigade zjarrfik\u00ebse\u201d globale prej 3,000 ekspert\u00ebsh n\u00eb bot\u00eb, q\u00eb variojn\u00eb nga epidemiologjia dhe gjenetika, p\u00ebrmes zhvillimit t\u00eb ila\u00e7eve dhe vaksinave dhe modelimit kompjuterik e deri te diplomacia.<\/p>\n<p>Gates propozon paraprakisht q\u00eb ai t\u00eb quhet germ (P\u00ebrgjigja dhe Mobilizimi i Epidemis\u00eb Globale). Sipas tij, germ do t\u00eb kushtonte rreth 1 miliard dollar\u00eb n\u00eb vit. Stafi i saj do t\u00eb pun\u00ebsohej n\u00eb forcimin e infrastruktur\u00ebs antipandemike n\u00eb bot\u00eb \u2013 k\u00ebtu do t\u00eb p\u00ebrfshihej diplomacia , duke nxitur qeverit\u00eb t\u00eb investonin p\u00ebr zbulimin dhe monitorimin shp\u00ebrthimeve t\u00eb mundshme.<\/p>\n<p>Nga ana teknologjike, lista e tij p\u00ebrfshin hartimin dhe miratimin e protokolleve p\u00ebr testimin e shpejt\u00eb masiv t\u00eb ila\u00e7eve q\u00eb mund t\u00eb funksionojn\u00eb kund\u00ebr nj\u00eb patogjeni t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb shp\u00ebrthimi. Gates gjithashtu d\u00ebshiron t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb prodhimin dhe shp\u00ebrndarjen e vaksinave, dhe p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar vet\u00eb vaksinat, ve\u00e7an\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Shumica e vaksinave ekzistuese jan\u00eb t\u00eb ndjeshme ndaj temperatur\u00ebs dhe duhet t\u00eb ruhen n\u00eb frigorifer. Gates rekomandon k\u00ebrkime p\u00ebr zhvillimin e vaksinave tolerante ndaj nxeht\u00ebsis\u00eb. P\u00ebr patogjen\u00ebt q\u00eb p\u00ebrhapen n\u00eb aj\u00ebr, ai favorizon nj\u00eb qasje m\u00eb t\u00eb avancuar p\u00ebr parandalimin: spraj nga hund\u00ebt.<\/p>\n<p>Dhe ai parashikon doza t\u00eb reja, me spekt\u00ebr t\u00eb gjer\u00eb kund\u00ebr viruseve t\u00eb reja, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb gripi. Ai madje sugjeron se vaksina t\u00eb tilla universale jo vet\u00ebm q\u00eb mund t\u00eb parandalojn\u00eb s\u00ebmundjet e s\u00eb ardhmes, por edhe t\u00eb asgj\u00ebsojn\u00eb ato t\u00eb s\u00eb tashmes.<\/p>\n<p>Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, gripi nuk do t\u00eb ekzistoj\u00eb m\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo ting\u00ebllon mjaft optimiste, ve\u00e7an\u00ebrisht duke pasur parasysh v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb e eliminimit t\u00eb viruseve, di\u00e7ka q\u00eb \u00ebsht\u00eb arritur vet\u00ebm p\u00ebr lin\u00eb dhe p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb bag\u00ebtive t\u00eb quajtur murtaja e kafsh\u00ebve, por nuk ka ndodhur me poliomielitin, i cili ende vazhdon t\u00eb ekzistoj\u00eb n\u00eb disa vende. pavar\u00ebsisht nj\u00eb fushate prej dekadash p\u00ebr ta eleminuar.<\/p>\n<p>Por, si\u00e7 shprehet Arthur C. Clarke: \u201cM\u00ebnyra e vetme p\u00ebr t\u00eb zbuluar kufijt\u00eb e s\u00eb mundshmes \u00ebsht\u00eb t\u00eb b\u00ebsh t\u00eb pamundur\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>Mbetet p\u00ebr t\u2019u par\u00eb n\u00ebse di\u00e7ka si germ do t\u00eb realizohet ndonj\u00ebher\u00eb nd\u00ebrsa v\u00ebmendja e bot\u00ebs po zhvendoset nga kriza e Covid-19 n\u00eb luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb. Por n\u00ebse ky lib\u00ebr stimulon qoft\u00eb edhe nj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr at\u00eb q\u00eb synon Gates, kjo do t\u2019i sh\u00ebrb\u00ebj\u00eb pozitivisht q\u00ebllimit t\u00eb tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karriera e Bill Gates nga sip\u00ebrmarr\u00ebs dhe filantrop n\u00eb autor po ec\u00ebn n\u00eb hapat e duhur. Ka kaluar pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit q\u00eb kur ai botoi librin: \u201cSi t\u00eb shmangni nj\u00eb fatkeq\u00ebsi klimatike\u201d. Nd\u00ebrsa tani ai ka botuar nj\u00eb tjet\u00ebr lib\u00ebr se si mund t\u00eb parandalojm\u00eb pandemin\u00eb e ardhshme. T\u00eb dy librat marrin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":114720,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-114719","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114719"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114719\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}