{"id":116042,"date":"2022-05-23T08:10:31","date_gmt":"2022-05-23T06:10:31","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=116042"},"modified":"2022-05-23T08:10:31","modified_gmt":"2022-05-23T06:10:31","slug":"mendoni-se-8-ore-gjume-jane-mjaftueshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/mendoni-se-8-ore-gjume-jane-mjaftueshem\/","title":{"rendered":"Mendoni se 8 or\u00eb gjum\u00eb jan\u00eb mjaftuesh\u00ebm?"},"content":{"rendered":"<p>Prej koh\u00ebsh tet\u00eb or\u00eb gjum\u00eb ka qen\u00eb rregulli i art\u00eb p\u00ebr nj\u00eb pushim t\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb nat\u00ebs. Por studiuesit nga Kina dhe Mbret\u00ebria e Bashkuar thon\u00eb tani se njer\u00ebzit e moshuar kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb pak gjum\u00eb.<\/p>\n<p>Shumica prej nesh e kan\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb rregull: Nj\u00eb nat\u00eb e plot\u00eb me gjum\u00eb do t\u00eb thot\u00eb tet\u00eb or\u00eb p\u00ebr t\u00eb rriturit. Por kjo mund t\u00eb mos jet\u00eb m\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, pasi njer\u00ebzit arrijn\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb ekip studiuesish nga Universiteti i Kembrixhit n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe Universiteti Fudan n\u00eb Kin\u00eb zbuluan se shtat\u00eb or\u00eb gjum\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb koha ideale e gjumit p\u00ebr njer\u00ebzit e mosh\u00ebs s\u00eb mesme dhe t\u00eb moshuar.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cNature Aging\u201d, studiuesit than\u00eb se shtat\u00eb or\u00eb gjum\u00eb ishin m\u00eb idealet p\u00ebr sh\u00ebndetin mendor.<\/p>\n<p>Pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb studim raportuan sjelljet e tyre t\u00eb gjumit dhe gjithashtu iu p\u00ebrgjigj\u00ebn pyetjeve n\u00eb lidhje me mir\u00ebqenien dhe sh\u00ebndetin e tyre mendor. Ata iu n\u00ebnshtruan nj\u00eb s\u00ebr\u00eb ushtrimesh q\u00eb lidheshin me aft\u00ebsit\u00eb konjitive, t\u00eb cilat testuan shpejt\u00ebsin\u00eb e tyre t\u00eb p\u00ebrpunimit t\u00eb informacionit, v\u00ebmendjen vizuale, kujtes\u00ebn dhe aft\u00ebsit\u00eb e zgjidhjes s\u00eb problemeve. Ata q\u00eb kishin pasur shtat\u00eb or\u00eb gjum\u00eb t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb, ia dol\u00ebn m\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, duhet qart\u00ebsuar di\u00e7ka: 94% e pjes\u00ebmarr\u00ebsve ishin t\u00eb bardh\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb \u00ebsht\u00eb e paqart\u00eb n\u00ebse rezultatet jan\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta p\u00ebr njer\u00ebzit me ngjyr\u00eb dhe prejardhje t\u00eb tjera etnike ose kulturore.<\/p>\n<p>Nj\u00eb faktor tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebria. Rezultatet m\u00eb t\u00eb mira u pan\u00eb tek njer\u00ebzit q\u00eb treguan vet\u00ebm pak luhatje n\u00eb rutin\u00ebn e tyre t\u00eb gjumit p\u00ebr periudha t\u00eb gjata kohore dhe q\u00eb ishin besnik\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs shtat\u00eb-or\u00ebshe.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb b\u00ebsh nj\u00eb gjum\u00eb t\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb nat\u00ebs \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb t\u00eb gjitha fazat e jet\u00ebs, por ve\u00e7an\u00ebrisht teksa plakemi\u201d \u2013 tha Barbara Sahakian, profesore n\u00eb Universitetin e Kembrixhit dhe bashk\u00ebautore e studimit.<\/p>\n<p>Studiuesit than\u00eb se mungesa e gjumit ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb pengoj\u00eb procesin e trurit p\u00ebr t\u00eb \u00e7liruar veten nga toksinat. Ata gjithashtu thon\u00eb se nj\u00eb nd\u00ebrprerje e gjumit t\u00eb ngadalt\u00eb ose t\u00eb thell\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs n\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimin e aft\u00ebsive konjitive.<\/p>\n<p>Trazimi i gjumit t\u00eb thell\u00eb ndikon n\u00eb d\u00ebmtimin e kujtes\u00ebs dhe kjo mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb akumulimin e amiloidit, nj\u00eb protein\u00eb q\u00eb \u2013 n\u00ebse nuk funksionon si\u00e7 duhet \u2013 mund t\u00eb shkaktoj\u00eb \u201ckonfuzion\u201d n\u00eb tru, pra \u00e7on drejt demenc\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjumi i pamjaftuesh\u00ebm ose i tep\u00ebrt mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb faktor rreziku p\u00ebr plakjen e trurit.<\/p>\n<p>\u201cNuk mund t\u00eb themi p\u00ebrfundimisht se pak gjum\u00eb ose shum\u00eb gjum\u00eb shkakton probleme me aft\u00ebsit\u00eb konjitive\u201d \u2013 thot\u00eb Jianfeng Feng, studiues i trurit dhe profesor n\u00eb Universitetin Fudan. \u201cPor arsyet pse njer\u00ebzit e moshuar kan\u00eb gjum\u00eb m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt duket t\u00eb jen\u00eb komplekse, t\u00eb ndikuara nga nj\u00eb kombinim i p\u00ebrb\u00ebrjes son\u00eb gjenetike dhe struktur\u00ebs s\u00eb trurit ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Studiuesit analizuan gjithashtu imazhet e trurit dhe t\u00eb dh\u00ebnat gjenetike, por ato t\u00eb dh\u00ebna ishin t\u00eb disponueshme vet\u00ebm p\u00ebr m\u00eb pak se 40.000 pjes\u00ebmarr\u00ebs.<\/p>\n<p>K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna treguan se sasia e gjumit mund t\u00eb lidhet me ndryshimet n\u00eb struktur\u00ebn e rajoneve t\u00eb trurit si hipokampusi, i cili konsiderohet qendra e kujtes\u00ebs dhe m\u00ebsimit n\u00eb tru, dhe korteksi precentral, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr kryerjen e l\u00ebvizjeve t\u00eb vullnetshme.<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse rreziku i Alzheimerit dhe demenc\u00ebs \u2013 s\u00ebmundjet e plakjes q\u00eb vijn\u00eb me d\u00ebmtime t\u00eb aft\u00ebsive konjitive\u2013 \u00ebsht\u00eb i lidhur me koh\u00ebzgjatjen e gjumit, studiuesit than\u00eb se puna e m\u00ebtejshme n\u00eb fush\u00ebn e shkenc\u00ebs s\u00eb gjumit \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore.<\/p>\n<p>\u201cGjetja e m\u00ebnyrave p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar gjumin p\u00ebr njer\u00ebzit e moshuar mund t\u00eb jet\u00eb vendimtare p\u00ebr t\u2019i ndihmuar ata t\u00eb ruajn\u00eb sh\u00ebndetin dhe mir\u00ebqenien e mir\u00eb mendore dhe t\u00eb shmangin r\u00ebnien e aft\u00ebsive konjitive, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr pacient\u00ebt me \u00e7rregullime psikiatrike \u201d \u2013 tha Sahakian.\/DW\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prej koh\u00ebsh tet\u00eb or\u00eb gjum\u00eb ka qen\u00eb rregulli i art\u00eb p\u00ebr nj\u00eb pushim t\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb nat\u00ebs. Por studiuesit nga Kina dhe Mbret\u00ebria e Bashkuar thon\u00eb tani se njer\u00ebzit e moshuar kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr m\u00eb pak gjum\u00eb. Shumica prej nesh e kan\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb rregull: Nj\u00eb nat\u00eb e plot\u00eb me gjum\u00eb do t\u00eb thot\u00eb tet\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":116043,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-116042","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116042","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116042"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116042\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}