{"id":126819,"date":"2022-09-18T13:51:00","date_gmt":"2022-09-18T11:51:00","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=126819"},"modified":"2022-09-18T13:51:00","modified_gmt":"2022-09-18T11:51:00","slug":"be-ja-perfiton-falas-nga-truri-i-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/be-ja-perfiton-falas-nga-truri-i-kosoves\/","title":{"rendered":"BE-ja p\u00ebrfiton falas nga \u201ctruri i Kosov\u00ebs\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Edhe pse nga buxheti i shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs ndahen mij\u00ebra euro p\u00ebr shkollimin e nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebsi apo studenti, mij\u00ebra t\u00eb arsimuar ikin \u00e7do vit nga Kosova p\u00ebr t\u00eb investuar dijen e tyre n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb q\u00ebndroi m\u00eb 13 shtator pran\u00eb Ambasad\u00ebs gjermane n\u00eb Prishtin\u00eb, ku pa dhjet\u00ebra t\u00eb rinj q\u00eb kishin p\u00ebrgatitur dokumentacionin p\u00ebr aplikim p\u00ebr viz\u00eb pune n\u00eb shtetin gjerman.<\/p>\n<p>Dy prej tyre, nj\u00ebri 24 dhe tjetri 25 vje\u00e7, than\u00eb se k\u00ebrkojn\u00eb \u201cmund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb mira jetese\u201d.<\/p>\n<p>Duke mos dashur t\u00eb identifikohen, ata treguan se kan\u00eb p\u00ebrfunduar Shkoll\u00ebn e Mesme Teknike n\u00eb Vushtrri dhe se jan\u00eb aft\u00ebsuar si instalues elektrik\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb dy than\u00eb se kan\u00eb gjetur mund\u00ebsi pun\u00ebsimi n\u00eb Gjermani, me profesionin e marr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Gati 10.000 euro p\u00ebr shkollim<\/p>\n<p>Shkollimi fillor, i mes\u00ebm dhe universitar n\u00eb institucionet publike t\u00eb Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb falas p\u00ebr \u00e7do qytetar t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb hulumtim q\u00eb ka kryer m\u00eb her\u00ebt organizata joqeveritare n\u00eb Kosov\u00eb \u201cDemokracia Plus\u201d, i titulluar \u201cKostoja e emigrimit t\u00eb t\u00eb rinjve\u201d, ka gjetur se p\u00ebr shkollimin e nj\u00eb personi, nga niveli fillor deri n\u00eb at\u00eb universitar, shteti i Kosov\u00ebs ndan minimum 9.700 euro.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb shum\u00eb p\u00ebrfshihen disa pagesa, nisur nga shujtat ditore p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb par\u00eb deri n\u00eb t\u00eb pest\u00ebn, librat p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb shkollave fillore e deri te taksat e ndryshme p\u00ebr student\u00eb.Po ashtu, me Ligjin p\u00ebr financa publike, komunave t\u00eb Kosov\u00ebs \u00e7do vit u ndahen mjete nga buxheti, q\u00eb p\u00ebrdoren vet\u00ebm p\u00ebr arsim. P\u00ebr vitin 2023, ky grant \u00ebsht\u00eb planifikuar t\u00eb jet\u00eb 200 milion\u00eb euro.<\/p>\n<p>Lirim Krasniqi, nga organizata Germin, e cila merret me \u00e7\u00ebshtje t\u00eb diaspor\u00ebs, thot\u00eb se njer\u00ebzit q\u00eb emigrojn\u00eb nga Kosova n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregullt, \u201cmarrin me vete edhe koston financiare t\u00eb shkollimit t\u00eb tyre\u201d.<\/p>\n<p>\u201cVendet e Bashkimit Evropian, n\u00eb ve\u00e7anti Gjermania, ku kryesisht emigrojn\u00eb qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs, p\u00ebrfitojn\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti. Ato marrin nj\u00eb fuqi pun\u00ebtore t\u00eb kualifikuar ose relativisht t\u00eb kualifikuar &#8211; n\u00eb nj\u00eb lloj m\u00ebnyre falas\u201d, thot\u00eb Krasniqi.<\/p>\n<p>Hulumtimi i organizat\u00ebs \u201cDemokracia Plus\u201d ka gjetur, po ashtu, se emigrimi i popullsis\u00eb i kushton Kosov\u00ebs edhe me zvog\u00eblim t\u00eb bruto prodhimit t\u00eb brendsh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do individ i aft\u00eb p\u00ebr pun\u00eb, q\u00eb emigron nga Kosova, merr me vete mesatarisht rreth 17 mij\u00eb euro n\u00eb vit\u201d q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb gjeneroheshin nga \u201cpun\u00ebsimi i tyre produktiv\u201d, thuhet n\u00eb hulumtim.<\/p>\n<p>Kjo shum\u00eb u referohet taksave n\u00eb t\u00eb ardhura q\u00eb ata do t\u00eb paguanin, taksave n\u00eb vler\u00ebn e shtuar, kontributeve p\u00ebr sigurime sociale e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Kush, ku dhe pse po largohet?<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs (ASK) p\u00ebr vitin 2021 tregojn\u00eb se nga Kosova jan\u00eb larguar mbi 42.000 banor\u00eb.<\/p>\n<p>Emigrimi i rregullt, sipas ASK-s\u00eb, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr disa arsye: bashkim familjar, martes\u00eb, gjetje e nj\u00eb vendi t\u00eb pun\u00ebs, studime afatgjata e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Po sipas ASK-s\u00eb, n\u00eb vitin 2020 &#8211; kur ka shp\u00ebrthyer pandemia e koronavirusit &#8211; nga Kosova kan\u00eb emigruar mbi 8.000 veta; m\u00eb 2019 mbi 34.000; m\u00eb 2018 mbi 28.000.<\/p>\n<p>Destinacionet m\u00eb t\u00eb synuara t\u00eb kosovar\u00ebve jan\u00eb vendet e Bashkimit Evropian, por edhe SHBA-ja, Turqia dhe Kanadaja.<\/p>\n<p>Ambasada gjermane n\u00eb Prishtin\u00eb, n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr REL-in n\u00eb muajin mars, ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se brenda vitit l\u00ebshon 5.500 viza pune p\u00ebr aplikimet q\u00eb b\u00ebhen nga qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs.Nj\u00eb raport i Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme n\u00eb Kosov\u00eb, i titulluar \u201cProfili i zgjeruar i migrimit 2013-2017\u201d, ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah se, pas vitit 2011 e k\u00ebndej, nga Kosova jan\u00eb larguar kryesisht t\u00eb rinj t\u00eb grup-moshave 25-44 vje\u00e7 dhe me shkollim t\u00eb avancuar.<\/p>\n<p>\u201cIkje p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb sigurt\u201d<\/p>\n<p>Ilir Vitija, nga Nisma Rinore p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut n\u00eb Kosov\u00eb, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se nga kontaktet q\u00eb kjo organizat\u00eb ka me t\u00eb rinj, del se ata ikin p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb perspektiv\u00ebs, shkollimit cil\u00ebsor, vendeve t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb profesionin q\u00eb kan\u00eb studiuar e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>\u201cMe leht\u00ebsi po gjejn\u00eb pun\u00eb jasht\u00eb Kosov\u00ebs\u201d, thot\u00eb ai p\u00ebr emigrant\u00ebt e rregullt. \u201cKan\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb sigurt\u201d, sipas tij.<\/p>\n<p>Kjo organizat\u00eb ka po ashtu nj\u00eb platform\u00eb, ku t\u00eb rinjt\u00eb mund t\u00eb shprehin mendimet apo shqet\u00ebsimet e tyre.<\/p>\n<p>\u201cMund t\u00eb them se secili prej nesh, t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb her\u00eb, ka menduar ta l\u00ebshoj\u00eb Kosov\u00ebn. E shum\u00eb prej nesh e kemi si opsion t\u00eb par\u00eb k\u00ebt\u00eb zgjedhje\u201d, shkruan nj\u00eb p\u00ebrdorues i k\u00ebsaj platforme.<\/p>\n<p>Ikja e popullat\u00ebs v\u00eb n\u00eb rrezik tregun e pun\u00ebs<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb shoqatave ekonomike thon\u00eb se ikja e popullat\u00ebs nga Kosova v\u00eb n\u00eb rrezik tregun e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cKuadrot tona \u00ebsht\u00eb duke na i marr\u00eb tregu evropian. N\u00ebse vazhdon k\u00ebshtu, Kosova rrezikon t\u00eb mbetet pa ekspert\u00eb t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme, e pa pun\u00ebtor\u00eb fizik\u00eb. Kompanit\u00eb nuk mund t\u00eb zhvillohen pa fuqi pun\u00ebtore dhe profesionale\u201d, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb kryetari i Aleanc\u00ebs Kosovare t\u00eb Biznesit, Agim Shahini.<\/p>\n<p>Sipas tij, dy sektor\u00eb q\u00eb aktualisht p\u00ebrballen me munges\u00eb t\u00eb madhe pun\u00ebtor\u00ebsh, jan\u00eb: gastronomia dhe nd\u00ebrtimtaria.<\/p>\n<p>Cila mund t\u00eb jet\u00eb zgjidhja?<\/p>\n<p>Nga Qeveria e Kosov\u00ebs thon\u00eb p\u00ebr REL-in se k\u00ebt\u00eb vit shkollor ka nisur m\u00ebsimi dual, q\u00eb mund t\u00eb inkurajoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb shohin t\u00eb ardhmen e tyre n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00ebsimi dual \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sistem, sipas t\u00eb cilit, aft\u00ebsimi n\u00eb nj\u00eb kompani t\u00eb caktuar kombinohet me l\u00ebnd\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb profesionale.<\/p>\n<p>M\u00ebsimi fillimisht ka nisur n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb profesionale n\u00eb Prishtin\u00eb me nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb pes\u00eb klasave t\u00eb dhjeta &#8211; n\u00eb drejtimet: floktari, kuzhinier\/e, asistent\/e i\/e mikpritjes hoteliere dhe murator\/e.<\/p>\n<p>K\u00ebto profile thuhet se u p\u00ebrgjigjen edhe k\u00ebrkesave t\u00eb tregut.N\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb m\u00ebhersh\u00ebm n\u00eb Kuvendin e Kosov\u00ebs, kryeministri Albin Kurti ka th\u00ebn\u00eb se Qeveria e tij, e cila ka marr\u00eb detyr\u00ebn n\u00eb mars t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, po p\u00ebrpiqet t\u00eb rris\u00eb besueshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb institucione.<\/p>\n<p>\u201cMungesa e pun\u00ebsimit dhe sidomos e pun\u00ebsimit n\u00eb profesionin e caktuar t\u00eb t\u00eb riut ka ndikuar q\u00eb ata t\u00eb emigrojn\u00eb nga vendi yn\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Kurti.<\/p>\n<p>Gjendja n\u00eb shifra<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb ASK-s\u00eb, papun\u00ebsia n\u00eb Kosov\u00eb, vitin e kaluar, \u00ebsht\u00eb sjell\u00eb mes 20.5 p\u00ebr qind dhe 25.8 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Shkalla e papun\u00ebsis\u00eb te t\u00eb rinjt\u00eb &#8211; grup mosha 15-24 vje\u00e7 &#8211; \u00ebsht\u00eb afro 40 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Paga mesatare bruto n\u00eb vitin 2021 ka qen\u00eb 484 euro.Norma e inflacionit, sipas ASK-s\u00eb, ka arritur n\u00eb 13 p\u00ebr qind n\u00eb muajin gusht, krahasuar me 0.2 p\u00ebr qind sa ka qen\u00eb gushtin e vitit 2021.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e fundit t\u00eb Bank\u00ebs Bot\u00ebrore p\u00ebr varf\u00ebrin\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb t\u00eb vitit 2017 dhe, sipas tyre, mbi 23 p\u00ebr qind e qytetar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs jetojn\u00eb n\u00eb varf\u00ebri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edhe pse nga buxheti i shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs ndahen mij\u00ebra euro p\u00ebr shkollimin e nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebsi apo studenti, mij\u00ebra t\u00eb arsimuar ikin \u00e7do vit nga Kosova p\u00ebr t\u00eb investuar dijen e tyre n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb huaj. Radio Evropa e Lir\u00eb q\u00ebndroi m\u00eb 13 shtator pran\u00eb Ambasad\u00ebs gjermane n\u00eb Prishtin\u00eb, ku pa dhjet\u00ebra t\u00eb rinj [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":126820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-126819","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126819\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/126820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}