Debatet e viteve t\u00eb fundit kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kryesisht me infrastruktur\u00ebn n\u00ebp\u00ebr stadiumet e futbollit n\u00eb Kosov\u00eb. Nuk mund t\u00eb kemi zhvillim t\u00eb futbollit pa infrastruktur\u00eb moderne. P\u00ebr momentin n\u00eb Kosov\u00eb vet\u00ebm Stadiumi \u201cFadil Vokrri\u201d i plot\u00ebson kriteret sipas UEFA p\u00ebr zhvillimet e ndeshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. <\/p>\n
Pavar\u00ebsisht q\u00eb viteve t\u00eb fundit Ministria p\u00ebr Kultur\u00eb, Rini dhe Sport n\u00eb bashk\u00ebfinancim me disa nga Komunat \u00ebsht\u00eb munduar q\u00eb t\u00eb zbut\u00eb sado pak gjendjen e mjerueshme t\u00eb stadiumeve n\u00eb disa komuna prap\u00eb \u00ebsht\u00eb e pamjaftueshme.<\/p>\n
Po e p\u00ebrmendim Stadiumin Olimpik \u201cAdem Jashari\u201d n\u00eb Mitrovic\u00eb, ku n\u00eb vitin 2014 jan\u00eb investuar rreth 1 milion euro, dhe p\u00ebr 5 vite ky stadium \u00ebsht\u00eb jasht\u00eb funksionit. T\u00eb nj\u00ebjtin fat do ta ken\u00eb edhe stadiumet tjera t\u00eb planifikuara t\u00eb nd\u00ebrtohen n\u00ebp\u00ebr qytetet e Kosov\u00ebs. Sepse nuk kan\u00eb kapacitete financiare e as njer\u00ebzore q\u00eb t\u00eb mir\u00ebmbajn\u00eb k\u00ebto stadiume, konform rregullave t\u00eb UEFA.<\/p>\n
Por cila \u00ebsht\u00eb zgjidhja m\u00eb e mir\u00eb?
\nKosova ka t\u00eb aprovuar n\u00eb vitin 2011 Ligjin Nr. 04\/L-045 p\u00ebr Partneritet Publiko Privat, ku fush\u00ebveprimi i k\u00ebtij ligji \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar me Nenin 2 \u201cDispozitat e k\u00ebtij ligji rregullojn\u00eb Partneritetet Publiko Private p\u00ebr ofrimin e sh\u00ebrbimeve publike dhe\/ose infrastruktur\u00ebs publike n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb sektor\u00ebt ekonomik dhe shoq\u00ebror, duke p\u00ebrfshir\u00eb por pa u kufizuar n\u00eb: 1.8. sport dhe rekreacion;<\/p>\n
N\u00eb ekonomin\u00eb e sotme globale, infrastruktura dhe sh\u00ebrbimet moderne dhe efikase jan\u00eb nj\u00eb parakusht i domosdosh\u00ebm p\u00ebr rritje t\u00eb suksesshme dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme ekonomike.
\n\u201cHendeku infrastrukturor\u201d sidomos n\u00eb rastin ton\u00eb p\u00ebr stadiumet, i definuar si dallimi n\u00eb mes t\u00eb resurseve n\u00eb dispozicion dhe shum\u00ebs s\u00eb investimeve t\u00eb domosdoshme p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar nevojat thelb\u00ebsore infrastrukturore t\u00eb sportit n\u00eb vend, ka ndikim negativ n\u00eb rritjen ekonomike dhe n\u00eb krijimin e vendeve t\u00eb pun\u00ebs.
\nKosova ka nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr t\u00eb zgjeruar dhe p\u00ebr t\u00eb rritur efikasitetit e infrastruktur\u00ebs sportive. Por, qeveria ka resurse t\u00eb kufizuara financiare p\u00ebr t\u2019i ndar\u00eb ato p\u00ebr shpenzime kapitale dhe p\u00ebr sh\u00ebrbime t\u00eb zgjeruara publike. Si rezultat, hendeku infrastrukturor i Kosov\u00ebs, i vler\u00ebsuar t\u00eb jet\u00eb miliard\u00eb euro, \u00ebsht\u00eb i madhe dhe \u00ebsht\u00eb duke u rritur.<\/p>\n
N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb zvog\u00eblohet hendeku n\u00eb mes t\u00eb resurseve publike n\u00eb dispozicion dhe kostoja e infrastruktur\u00ebs dhe sh\u00ebrbimeve q\u00eb nevojiten, si dhe t\u00eb sigurohet se infrastruktura e nevojshme dhe sh\u00ebrbimet t\u00eb ofrohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa m\u00eb efikase dhe me kosto sa m\u00eb t\u00eb volitshme q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur, autoritetet publike duhet t\u00eb kthehen kah Partneritetet-Publike-Private.<\/p>\n
P\u00ebrmes infuzionit t\u00eb kapitalit dhe t\u00eb menaxhimit privat, Partneritetet-Publike-Private (PPP) mund t\u00eb leht\u00ebsojn\u00eb kufizimet fiskale dhe t\u00eb rrisin efikasitetin n\u00eb ofrimin e infrastruktur\u00ebs dhe sh\u00ebrbimeve publike. Sidoqoft\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr potencialit t\u00eb tyre, Partneritetet-Publike-Private jan\u00eb instrumente shum\u00eb komplekse t\u00eb politikave.<\/p>\n
Do t\u00eb thot\u00eb, PPP-t\u00eb kan\u00eb demonstruar p\u00ebrfitimin, duke sjell\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsime n\u00eb infrastruktur\u00eb dhe n\u00eb sh\u00ebrbimet publike brenda nj\u00eb kohe t\u00eb shkurt\u00ebr, vler\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr para dhe inovacion t\u00eb shtuar n\u00ebp\u00ebr shum\u00eb sektor\u00eb. Por, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se implementimi i programit ose projektit t\u00eb PPP-s\u00eb \u00ebsht\u00eb i leht\u00eb. N\u00eb fakt, p\u00ebr ofrimin e sh\u00ebrbimeve publike drejt modelit n\u00eb t\u00eb cilin sektor\u00ebt publik\u00eb dhe privat\u00eb punojn\u00eb s\u00eb bashku, duhet t\u00eb tejkalohen pengesa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme politike, ligjore dhe rregullative n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb largohemi nga modeli tradicional i sektorit publik.<\/p>\n
PPP-ja i ofron Kosov\u00ebs mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb modernizuar dhe p\u00ebr t\u00eb zgjeruar infrastruktur\u00ebn dhe sh\u00ebrbimet e saja publike. Me ligjin e Partneritetit-Publiko-Private dhe me themelimin e nj\u00eb nj\u00ebsie qendrore t\u00eb PPP-s\u00eb n\u00eb Ministrin\u00eb e Ekonomis\u00eb dhe Financave, korniza institucionale dhe ligjore \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb lejohen ministrit\u00eb, NP-t\u00eb, komunat dhe organizatat e tjera buxhetore q\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb me implementimin e PPP-s\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb shum\u00eb sektor\u00ebve.
\nPartneritetet-Publike-Private, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, u referohen formave t\u00eb bashk\u00ebpunimit n\u00eb mes t\u00eb autoriteteve publike dhe sektorit privat e q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb sigurojn\u00eb financimin, nd\u00ebrtimin, renovimin, menaxhimin, operimin dhe\/ose mir\u00ebmbajtjen e infrastruktur\u00ebs dhe\/ose ofrimin e sh\u00ebrbimeve.<\/p>\n
Kosova mund t\u00eb shfryt\u00ebzoj dy modele t\u00eb PPP si:
\n1. PPP q\u00eb paguhen nga p\u00ebrdoruesit (financimi i pagesave bazohet n\u00eb pagesa nga p\u00ebrdoruesit – tarifa) ose
\n2. PPP-t\u00eb q\u00eb paguan qeveria (financimi i pagesave bazohet n\u00eb buxhetin publik).
\nKur financimi i pagesave bazohet n\u00eb pagesa nga p\u00ebrdoruesit \u2013 tarifa, Komuna apo Qeveria i jep tok\u00ebn (apo objektin ekzistues) dhe partneri privat investon n\u00eb infrastruktur\u00eb duke marr\u00eb si kund\u00ebrshp\u00ebrblim tarifat nga shfryt\u00ebzimi i stadiumit dhe krijimi i t\u00eb ardhurave nga sh\u00ebrbimet t\u00eb cilat ofrohen n\u00eb stadium. E t\u00ebr\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia e mir\u00ebmbajtjes, menaxhimit dhe operimit bie n\u00eb rrezikun e investitorit. Kjo mund t\u00eb realizohet n\u00eb nj\u00eb afat kohor afatgjat\u00eb sa kthehen investimet e investitorit dhe fitimet e planifikuara q\u00eb p\u00ebrcakton studimi i fizibilitetit dhe pas p\u00ebrfundimit t\u00eb projektit infrastruktura sportive i takon Komun\u00ebs.<\/p>\n
PPP-t\u00eb q\u00eb paguan qeveria \u2013 Kur financimi i pagesave bazohet n\u00eb buxhetin publik, kur Komuna apo Qeveria nuk ka mjete financiare q\u00eb t\u00eb filloj nd\u00ebrtimin e stadiumit apo modernizimin e tij. Komuna lidh marr\u00ebveshje me investitorin q\u00eb ti paguaj investimet e tij p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb afatgjate duke i paguar investitorit me k\u00ebste shum\u00ebn e investimit, por duke krijuar nj\u00eb kod buxhetor p\u00ebr kthimin e investimeve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb procedura e nj\u00ebjt\u00eb sikurse te kredit publike.\/Radio Star\/<\/p>\n
Agim Zuzaku autori i shkrimit \u00ebsht\u00eb Profesor i Ekonomis\u00eb dhe njoh\u00ebs i rrethanave sportive n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Debatet e viteve t\u00eb fundit kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kryesisht me infrastruktur\u00ebn n\u00ebp\u00ebr stadiumet e futbollit n\u00eb Kosov\u00eb. Nuk mund t\u00eb kemi zhvillim t\u00eb futbollit pa infrastruktur\u00eb moderne. P\u00ebr momentin n\u00eb Kosov\u00eb vet\u00ebm Stadiumi \u201cFadil Vokrri\u201d i plot\u00ebson kriteret sipas UEFA p\u00ebr zhvillimet e ndeshjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Pavar\u00ebsisht q\u00eb viteve t\u00eb fundit Ministria p\u00ebr Kultur\u00eb, Rini dhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":135934,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"post-135933","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinion"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135933","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=135933"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135933\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/135934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=135933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=135933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=135933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}