{"id":138484,"date":"2023-01-08T18:17:53","date_gmt":"2023-01-08T17:17:53","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=138484"},"modified":"2023-01-08T18:17:53","modified_gmt":"2023-01-08T17:17:53","slug":"qeset-e-plastikes-ende-pa-pagese-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/qeset-e-plastikes-ende-pa-pagese-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Qeset e plastik\u00ebs ende pa pages\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Ndon\u00ebse, autoritetet n\u00eb Kosov\u00eb kishin konfirmuar se nga janari i k\u00ebtij viti qeset e plastik\u00ebs do t\u00eb b\u00ebheshin me pages\u00eb, nj\u00eb mas\u00eb e till\u00eb nuk ka nisur t\u00eb aplikohet.<\/p>\n<p>Arsyeja e mosaplikimit t\u00eb k\u00ebsaj mase, sipas z\u00ebvend\u00ebsministres t\u00eb Mjedisit, Planifikimit Hap\u00ebsinor dhe Infrastruktur\u00ebs, Linda \u00c7avdarbasha \u00ebsht\u00eb mosfinalizimi n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi i nj\u00eb udh\u00ebzimit administrativ q\u00eb e rregullon k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p>Ky udh\u00ebzim administrativ p\u00ebr ambalazh dhe mbeturinat e ambalazhit nuk rregullon vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtjen e qeseve t\u00eb plastik\u00ebs, por edhe sistemin e rimbursimit t\u00eb depozitave p\u00ebr shishet [xham, kana\u00e7e dhe plastik\u00eb] dhe te kjo pjes\u00eb kemi hasur disa mang\u00ebsi p\u00ebr rregullimin e t\u00eb k\u00ebtij sistemi. Andaj, jemi detyruar q\u00eb ta shtyjm\u00eb miratimin e k\u00ebtij udh\u00ebzimi derisa sa t\u00eb rregullojm\u00eb dhe pjes\u00ebn tjet\u00ebr\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>\u00c7avdarbasha n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb nuk jep ndonj\u00eb afat kohor se kur mund t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb fuqi udh\u00ebzimi administrativ. Por, ajo shton se pas ndryshimeve t\u00eb b\u00ebra, udh\u00ebzimi administrativ duhet edhe nj\u00ebher\u00eb t\u00eb dal\u00eb n\u00eb diskutim publik dhe pastaj t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb Qeveri.<\/p>\n<p>Sipas \u00c7avdarbashk\u00ebs, vendosja e nj\u00eb \u00e7mimi p\u00ebr qese t\u00eb plastik\u00ebs do t\u00eb jet\u00eb faz\u00eb tranzitore, pasi q\u00eb synimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb largohen nga p\u00ebrdorimi qeset e plastik\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr natyr\u00ebn qeset e plastik\u00ebs jan\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme dhe atyre u duhen shum\u00eb vite t\u00eb dekompozohen.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, kur qeset e plastik\u00ebs shkat\u00ebrrohen n\u00ebn rrezet e diellit, n\u00eb tok\u00eb l\u00ebshohen substanca toksike.<\/p>\n<p>Sipas Programit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Mjedisin (UNEP), \u00e7do minut\u00eb, n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, p\u00ebrdoren nj\u00eb milion qese t\u00eb plastik\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00eb vitin 2021 jan\u00eb grumbulluar 485 mij\u00eb ton\u00eb mbeturina komunale \u2013 ku p\u00ebrfshihen edhe qeset e plastik\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb nj\u00eb viti, mesatarja e mbeturinave p\u00ebr kok\u00eb banori \u00ebsht\u00eb 273 kilogram\u00eb apo 0.75 kilogram n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>Disa qytetar\u00eb t\u00eb anketuar nga Radio Evropa e Lir\u00eb japin mendime t\u00eb ndryshme sa i p\u00ebrket udh\u00ebzimit administrativ, i cili do t\u2019i b\u00ebnte qeset e plastik\u00ebs me pages\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cQeveria po d\u00ebshiron p\u00ebrfitime nga popull. \u00c7do qytetar\u00eb me paga t\u00eb vogla nuk mundet me blej\u00eb edhe qeset. M\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb marrimnj\u00eb shport\u00eb me vete\u201d, thot\u00eb Ilmi Sojeva nga Prishtina.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr mua nuk do t\u00eb ishte mir\u00eb t\u00eb b\u00ebhen me pages\u00eb sepse k\u00ebto qese un\u00eb i p\u00ebrdori edhe p\u00ebr mbeturina edhe p\u00ebr nevoja tjera\u201d, thot\u00eb Sylejman Mustafa, nj\u00eb qytetar tjet\u00ebr rreth t\u00eb 50-tave.<\/p>\n<p>Ndalim i plot\u00eb i qeseve t\u00eb plastik\u00ebs<\/p>\n<p>Vendosjen e nj\u00eb tatimi mbi p\u00ebrdorimin e materialeve plastike, si\u00e7 jan\u00eb shishet dhe qeset e plastik\u00ebs, ishte parapar\u00eb edhe n\u00eb Strategjin\u00eb e Kosov\u00ebs p\u00ebr Mjedisin 2013-2022. Por, kjo nuk ishte realizuar brenda k\u00ebsaj periudhe t\u00eb k\u00ebsaj strategjie.<\/p>\n<p>Aktivistja mjedisore, Egzona Shala \u2013 Kadiu, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se Kosova po vonohet n\u00eb marrjen e vendimeve q\u00eb t\u00eb ndikonin pozitivisht n\u00eb mbrojtjen e mjedisit.<\/p>\n<p>Ajo kujton se q\u00eb nga viti 2013 \u00ebsht\u00eb n\u00eb diskutim \u00e7\u00ebshtja e qeseve t\u00eb plastik\u00ebs, dhe si\u00e7 thot\u00eb Shala \u2013 Kadiu, ka pasur mjaftuesh\u00ebm koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb nisur aplikimin e \u00e7far\u00ebdo mase q\u00eb do ndikonte n\u00eb reduktimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb qeseve t\u00eb plastik\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cViteve t\u00eb fundit, Kosova po vonohet me marrjen e vendimeve t\u00eb tilla q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb ndikim te ndryshimi i sjelljeve t\u00eb qytetar\u00ebve. Ndotja, si koncept, edhe k\u00ebt\u00eb vit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr problemet kryesore, e q\u00eb m\u00eb s\u00eb paku po diskutohet e adresohet n\u00eb format e duhura\u201d, thot\u00eb Shala-Kadiu.<\/p>\n<p>K\u00ebto veprime, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb reduktimi i qeseve t\u00eb plastik\u00ebs, shton Shala \u2013 Kadiu, i nevojiten Kosov\u00ebs n\u00eb rrug\u00ebn e saj t\u00eb integrimit.<\/p>\n<p>\u201cKosova po mbetet mbrapa n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje shum\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb, n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje shum\u00eb pozitive p\u00ebr ambientin\u201d, thekson ajo.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, edhe nj\u00eb grup i organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e mjedisit, n\u00eb shtator t\u00eb vitit t\u00eb kaluar n\u00eb raportin e titulluar \u201cShkat\u00ebrrimi ekologjik \u2013 Koha t\u00eb veprojm\u00eb\u201d, i kishin b\u00ebr\u00eb thirrje institucioneve qeveritare t\u00eb veprojn\u00eb menj\u00ebher\u00eb dhe me hapa konkret\u00eb drejt p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb gjendjes mjedisore dhe p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb sh\u00ebndetit publik.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, p\u00ebrve\u00e7 tjerash, ata kishin rekomanduar t\u00eb merren vendime p\u00ebr kufizimin ose ndalimin e plot\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb qeseve plastike.<\/p>\n<p>P\u00ebr Kosov\u00ebn, prodhimi i plastik\u00ebs luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb zhvillimin industrial. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr vitin 2019 n\u00eb sektorin \u201cProdhimi i gom\u00ebs dhe plastik\u00ebs\u201d, ishin t\u00eb pun\u00ebsuar af\u00ebr 3.000 persona n\u00eb 481 nd\u00ebrmarrje.<\/p>\n<p>Kujtim Gjevori, pronar i fabrik\u00ebs \u201cSCAMPA\u201d, e cila merret me prodhimin e qeseve t\u00eb plastik\u00ebs, thot\u00eb se udh\u00ebzimi administrativ i cili do t\u00eb vihet n\u00eb zbatim, do t\u00eb ndikoj\u00eb negativisht p\u00ebr prodhuesit e qeseve t\u00eb plastik\u00ebs. Por, ai thot\u00eb se jan\u00eb pajtuar me k\u00ebto ndryshime q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ai shton se largimi nga p\u00ebrdorimi i qeseve t\u00eb plastik\u00ebs duhet t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm p\u00ebr qeset nj\u00eb p\u00ebrdorim, nd\u00ebrkaq p\u00ebr t\u00eb tjerat t\u00eb vendoset \u00e7mim.<\/p>\n<p>\u201cNe eksportojm\u00eb qese n\u00eb Evrop\u00eb dhe Evropa merr qese, por i ka m\u00eb t\u00eb trasha, p\u00ebr shembull 30 apo 50 mikrona, kurse vet\u00ebm qeset p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim, shum\u00eb t\u00eb holla, k\u00ebto jan\u00eb ndaluar n\u00eb Evrop\u00eb dhe k\u00ebto t\u00eb ndalohen edhe n\u00eb Kosov\u00eb, kurse k\u00ebto t\u00eb trashat t\u00eb b\u00ebhen me pages\u00eb\u201d, thot\u00eb Gjevori.<\/p>\n<p>Ai thot\u00eb se p\u00ebr k\u00ebto faza tranzitore, q\u00eb po b\u00ebhen n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor, t\u00eb gjith\u00eb prodhuesit do t\u00eb duhej ta kishin ndihm\u00ebn e shtetit.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb udh\u00ebzim administrativ \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb edhe Agjencia gjermane p\u00ebr Bashk\u00ebpunim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar [GIZ], ku po tentohet t\u00eb ndahet nj\u00eb buxhet p\u00ebr teknologji t\u00eb reja t\u00eb prodhimit\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Nga korriku i vitit 2021, Bashkimi Evropian ka fuqizuar direktiv\u00ebn q\u00eb ndalon plastik\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim.<\/p>\n<p>Produktet e plastik\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim p\u00ebrfshijn\u00eb: pjatat, gotat, shkopinjt\u00eb p\u00ebr pirje dhe ato qese q\u00eb, sipas BE-s\u00eb, shnd\u00ebrrohen n\u00eb mikroplastik\u00eb dhe mbeten gjat\u00eb n\u00eb mjedis.<\/p>\n<p>K\u00ebto plastika, sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb BE-s\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 70 p\u00ebr qind t\u00eb mbeturinave detare n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi p\u00ebrfundimtar i BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb deri n\u00eb vitin 2030, \u00e7do plastik\u00eb e mbetur t\u00eb jet\u00eb e rip\u00ebrdorshme ose e riciklueshme.<\/p>\n<p>Kosova mbetet i vetmi vend n\u00eb rajon n\u00eb t\u00eb cilin qeset e plastik\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim sh\u00ebrbehen falas p\u00ebr konsumator\u00ebt.<\/p>\n<p>Maqedonia e Veriut, Bosnj\u00eb e Hercegovina, Mali i Zi jan\u00eb disa nga vendet q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb qese plastike duhet t\u00eb paguash.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, Shqip\u00ebria nga viti i kaluar ka ndalur p\u00ebrdorimin e qeseve t\u00eb plastik\u00ebs. \/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndon\u00ebse, autoritetet n\u00eb Kosov\u00eb kishin konfirmuar se nga janari i k\u00ebtij viti qeset e plastik\u00ebs do t\u00eb b\u00ebheshin me pages\u00eb, nj\u00eb mas\u00eb e till\u00eb nuk ka nisur t\u00eb aplikohet. Arsyeja e mosaplikimit t\u00eb k\u00ebsaj mase, sipas z\u00ebvend\u00ebsministres t\u00eb Mjedisit, Planifikimit Hap\u00ebsinor dhe Infrastruktur\u00ebs, Linda \u00c7avdarbasha \u00ebsht\u00eb mosfinalizimi n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi i nj\u00eb udh\u00ebzimit administrativ q\u00eb e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":138485,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-138484","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138484"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138484\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}