{"id":14052,"date":"2018-04-01T10:42:48","date_gmt":"2018-04-01T10:42:48","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=14052"},"modified":"2018-04-01T10:42:48","modified_gmt":"2018-04-01T10:42:48","slug":"sot-eshte-1-prilli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/sot-eshte-1-prilli\/","title":{"rendered":"Sot \u00ebsht\u00eb 1 prilli"},"content":{"rendered":"<p>Sot \u00ebsht\u00eb 1 prilli, dita q\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn kujtohet si dita e shakave apo g\u00ebnjeshtrave. Kjo fest\u00eb me origjin\u00eb pagane dikur sh\u00ebnonte ardhjen e pranver\u00ebs.<br \/>\nN\u00eb fillesat e krishterimit, shum\u00eb njer\u00ebz talleshin me ata q\u00eb ende e festonin k\u00ebt\u00eb dat\u00eb. N\u00eb Australi banor\u00ebt e Melburnit ishin ata q\u00eb u b\u00ebn\u00eb t\u00eb par\u00ebt viktima t\u00eb shakave t\u00eb k\u00ebsaj dite. Me t\u2019u gdhir\u00eb dita e 1 prillit ata pan\u00eb se si makinat e tyre ishin mb\u00ebshtjell\u00eb me qese plastike.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebsaj iu desh q\u00eb t\u00eb \u00e7lironin makinat p\u00ebr t\u00eb vazhduar t\u00eb qet\u00eb dit\u00ebn. Nuk dihet se kush ua punoi rrengun, por ajo q\u00eb dihet \u00ebsht\u00eb se shum\u00eb prej banor\u00ebve e mor\u00ebn k\u00ebt\u00eb veprim me humor.<\/p>\n<p>Dijetar\u00ebt e traditave popullore japin versione t\u00eb ndryshme, t\u00eb bazuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb hamendje se n\u00eb teori t\u00eb provuara shkenc\u00ebrisht, q\u00eb e rrethojn\u00eb lindjen e k\u00ebsaj tradite me nj\u00eb atmosfer\u00eb misterioze.<\/p>\n<p>Midis hipotezave t\u00eb ndryshme dy jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mundshme. Nj\u00ebra nga hipotezat aludon periudha p\u00ebrtej vitit 154 para er\u00ebs son\u00eb, kur 1 prilli sh\u00ebnonte fillimin e vitit. M\u00eb 1564 Mbreti Charles IX vendosi t\u00eb miratoj\u00eb kalendarin Gregorian dhe t\u00eb zhvendoste fillimin e vitit n\u00eb fillim t\u00eb janarit.  Disa nga oborrtar\u00ebt nuk e pranuan ndryshimin, por u tall\u00ebn dhe qesh\u00ebn.<\/p>\n<p>E si pasoj\u00eb filluan t\u00eb tallen \u00e7do vit, duke i d\u00ebrguar \u201ctradicionalist\u00ebve\u201d \u00e7do 1 prill dhurata shaka ose i ftoin ata n\u00eb festa fantazm\u00eb.<\/p>\n<p>Hipoteza tjet\u00ebr, mjaft e p\u00ebrhapur, i referohet nj\u00eb riti pagan, t\u00eb lidhur me kalendarin e vjet\u00ebr Julian, kur 1 prilli sh\u00ebnonte fillimin solstik pranveror. Pas dimrit, ardhja e pranver\u00ebs sh\u00ebnonte rinovimin e tok\u00ebs dhe jet\u00ebs. Me k\u00ebt\u00eb rast, midis 25 mars dhe 1 prillit, ato p\u00ebrdornin dhurata p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb me t\u00eb mir\u00eb zotat dhe b\u00ebnin sakrifica t\u00eb ndryshme p\u00ebr nder t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Festa ishte gjithashtu nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb shprehur veten maksimalisht n\u00eb liri t\u00eb plot\u00eb: me shaka, tallje, g\u00ebnjeshtra. Me ardhjen e Krisht\u00ebrimit n\u00eb Perandorin\u00eb Romake festat e k\u00ebtij lloji, me vullnetin e Kish\u00ebs, u z\u00ebvend\u00ebsuan me festat e tjera fetare, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhdukur p\u00ebrgjithmon\u00eb zakonet dhe traditat pagane.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu dhe festa e 1 prillit t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohej me at\u00eb t\u00eb Pashk\u00ebve. Njer\u00ebzit q\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulnin n\u00eb festimin e ritit t\u00eb vjet\u00ebr pagan ishin objekt tallje dhe shakaje t\u00eb t\u00eb gjitha llojeve.<\/p>\n<p>T\u00eb dyja hipotezat, megjithat\u00eb, konfirmojn\u00eb origjin\u00ebn pagane dhe gazmore t\u00eb fest\u00ebs, e cila vazhdon edhe sot, megjith\u00ebse me nuanca t\u00eb ndryshme, p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar gjall\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Edhe faqet e m\u00ebdha t\u00eb internetit her\u00eb pas here nxjerrin lajme shum\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme. Edhe kjo gj\u00eb ndodh \u00e7do 1 Prill kur n\u00ebp\u00ebr faqe t\u00eb ndryshme apo n\u00eb lajme e televizione d\u00ebgjon di\u00e7ka q\u00eb s\u2019t\u00eb mbush mendjen.\/gazetamonitor\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sot \u00ebsht\u00eb 1 prilli, dita q\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn kujtohet si dita e shakave apo g\u00ebnjeshtrave. Kjo fest\u00eb me origjin\u00eb pagane dikur sh\u00ebnonte ardhjen e pranver\u00ebs. N\u00eb fillesat e krishterimit, shum\u00eb njer\u00ebz talleshin me ata q\u00eb ende e festonin k\u00ebt\u00eb dat\u00eb. N\u00eb Australi banor\u00ebt e Melburnit ishin ata q\u00eb u b\u00ebn\u00eb t\u00eb par\u00ebt viktima t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14053,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-14052","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14052"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14052\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}