{"id":15037,"date":"2018-05-01T07:11:16","date_gmt":"2018-05-01T07:11:16","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=15037"},"modified":"2018-05-01T07:11:16","modified_gmt":"2018-05-01T07:11:16","slug":"1-maji-dite-e-vecante-apo-dite-e-zakonshme-e-te-gjithe-neve-se-bashku-dhe-te-gjithe-neve-individualisht","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/1-maji-dite-e-vecante-apo-dite-e-zakonshme-e-te-gjithe-neve-se-bashku-dhe-te-gjithe-neve-individualisht\/","title":{"rendered":"1 Maji dit\u00eb e vecant\u00eb apo dit\u00eb e zakonshme e t\u00eb gjith\u00eb neve s\u00eb bashku dhe t\u00eb gjith\u00eb neve individualisht."},"content":{"rendered":"<p>Po t\u00eb shikohet n\u00eb retrospektiv\u00eb 1 Maji do t\u00eb del q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb e veqant\u00eb ku p\u00ebr baz\u00eb ka t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve , ku pun\u00ebtor\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb rrespektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre n\u00ebp\u00ebr vendet e pun\u00ebs ku sa I p\u00ebrket Kosov\u00ebs keto t\u00eb drejta gjinden vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr.<br \/>\nFillimisht k\u00ebrkesat e para sa i p\u00ebrket pun\u00ebtor\u00ebve jan\u00eb shfaqur n\u00eb Australi gjat\u00eb vitit 1855 ku si moto t\u00eb tyre kishin \u201c 8 or\u00eb pun\u00eb, 8 d\u00ebfrim dhe 8 t\u00eb tjera gjum\u00eb<br \/>\nDita e Puntor\u00ebve \u00ebsht\u00eb e njohur n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs, por jo n\u00eb t\u00eb gjitha. M\u00eb sakt\u00ebsisht, ajo i referohet kujtimit t\u00eb protestave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve q\u00eb synonin nj\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb madhe dhe q\u00eb konsistonte ne orarin e pun\u00ebs, n\u00eb 8 or\u00eb. K\u00ebto protesta \u00e7uan n\u00eb nxjerrjen e nj\u00eb ligji q\u00eb u miratua n\u00eb 1866 n\u00eb Illinois (SHBA).  Manifestimi masiv dhe madh\u00ebshtor u b\u00eb nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin qytet me 1  Maj 1867.<br \/>\nKurse sa I p\u00ebrket Evrop\u00ebs 1 Maji filloi manifestimin me Internacionalen e par\u00eb t\u00eb Gjenev\u00ebs. N\u00eb vitin 1890 n\u00eb Paris, kongresi themelues i Internacionales s\u00eb dyt\u00eb, vendosi q\u00eb pik\u00ebrisht 1 Maji t\u00eb mbetet dita nd\u00ebrkomb\u00ebtare e pun\u00ebtor\u00ebve.<br \/>\nNd\u00ebrsa  nga viti 1891, kongresi i tret\u00eb i Internacionales n\u00eb Bruksel, mori vendim q\u00eb: Dita e 1 Majit do t\u00eb kremtohet p\u00ebrgjithmon\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb gjitha vendet, si \u201cfesta e puntor\u00ebve\u201c. n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn pun\u00ebtor\u00ebt do t\u2019i identifikojn\u00eb, avancojn\u00eb dhe mbrojn\u00eb me Kushtetut\u00eb e Ligje; Lirit\u00eb, t\u00eb drejtat, kushtet e pun\u00ebs, rrog\u00ebn mesatare t\u00eb garantuar, pushimin ditor, javor, vjetor dhe pushimet tjera sipas nevoj\u00ebs.<br \/>\nSa I p\u00ebrket vendit ton\u00eb vlen t\u00eb theksohet se po n\u00eb k\u00ebt\u00eb dit\u00eb n\u00eb shumic\u00ebn e bizneseve private punohet sikur t\u00eb ishte dit\u00eb e zakonshme pune ku po n\u00eb k\u00ebto biznese pun\u00ebtor\u00ebt shfryt\u00ebzohen n\u00eb maksimumin e tyre, pra pun\u00ebtor\u00ebt I g\u00ebzojn\u00eb ato t\u00eb drejta t\u00eb cilat varen nga vullneti dhe nd\u00ebrgjegjja e pronarit te kompanis\u00eb \u201cbiznesit\u201d. Ku shumica e tyre praktikojn\u00eb  rregullore t\u00eb brendshme q\u00eb bien ndesh me ligjin e pun\u00ebs dhe t\u00eb drejtat elementare t\u00eb njeriut.<br \/>\nN\u00eb shumic\u00ebn e bizneseve n\u00eb tekstin e kontratave q\u00eb ja paraqesin te pun\u00ebsuarve p\u00ebr n\u00ebnshkrim, theksohet q\u00eb i pun\u00ebsuari nuk duhet t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e ndonj\u00eb sindikate q\u00eb ti parandalohet pun\u00ebtorit t\u00eb ket\u00eb njohuri juridike p\u00ebr t\u00eb drejtat q\u00eb ia mund\u00ebson ligji n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i jep t\u00eb drejt\u00ebn vet\u00ebs n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin q\u00eb mos ti zbatoj t\u00eb drejtat e rekomanduara nga ligji i pun\u00ebs ku tek i pun\u00ebsuari len t\u00eb kuptohet q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb kontrata mbetet dicka formale.<br \/>\nSa i p\u00ebrket Kosov\u00ebs 1 Maji sic duket po humbet ngadal n\u00eb dit\u00eb t\u00eb vecant\u00eb \u201cFestive\u201d ku pun\u00ebtor\u00ebt n\u00eb bizneset private punojn\u00eb por edhe ata q\u00eb pushojn\u00eb e kan\u00eb sh\u00ebnd\u00ebrruar n\u00eb fest\u00eb ku kryesisht pushojn\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuarit e administrat\u00ebs shtet\u00ebrore do t\u00eb thot\u00eb pushojn\u00eb ata t\u00eb cil\u00ebt e kan p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtat t\u00eb puntor\u00ebve, festojn\u00eb p\u00ebr d\u00ebshtimin e autoritetit t\u00eb tyre n\u00eb raport me mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebs.<br \/>\n1 Majit nga shk\u00eblqimi I tij p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve ka r\u00ebshqitur n\u00eb at\u00eb 1 Maj ku protesta \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb fest\u00eb ku pushimi n\u00eb pun\u00eb dhe t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve mbesin imagjinat\u00eb. Kosova nuk e pret 1 Majin, Kosova e jeton cdo dit\u00eb 1 Majin e vitit 1855, e p\u00ebrjeton at\u00eb n\u00eb dinjitetin e cdo familjeje e cdo n\u00ebne p\u00ebr f\u00ebmijen e cdo f\u00ebmije p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn. Pra  pun\u00ebtori n\u00eb Kosov\u00eb  \u00ebsht\u00eb n\u00eb betej\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr t\u00eb drejtat e veta p\u00ebr 1 Majin e tij, e ndoshta ky 1 Maj do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb dit\u00eb tjet\u00ebr sepse sic duket 1 Maji i v\u00ebrtet\u00eb ka ikur p\u00ebr ne.<br \/>\nSa I perket sindikatave q\u00eb operojn\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dihet bot\u00ebrisht se ato jan\u00eb krijuar p\u00ebr ti legjitimuar shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebtorit dhe siguris\u00eb n\u00eb pun\u00eb duke u lidhur ngusht\u00eb me pushtetin p\u00ebr t&#8217;ia mund\u00ebsuar e jo parandaluar q\u00eb t\u00eb politizoj\u00eb cdo sektor ekonomik q\u00eb operon n\u00eb vend ku politika do ta p\u00ebrdorte si propagand\u00eb duke e krijuar nj\u00eb frym\u00eb q\u00eb gjith\u00ebcka n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend duhet t\u00eb shkoj\u00eb sipas skenarit q\u00eb p\u00ebrcakton pushteti ku korrupsioni b\u00ebhet qel\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb  heshtjes s\u00eb sindikatave, i&#8217;u ka mund\u00ebsuar q\u00eb nj\u00eb grupit t\u00eb ngusht\u00eb t&#8217;i krijojn\u00eb favore personale duke u nisur nga pagat e larta nga 1555 Euro.<br \/>\nSi mundet nj\u00eb kryesindikalist me nj\u00eb pag\u00eb marramend\u00ebse q\u00eb i kalon shum\u00eb paga mesatare t\u00eb vendeve n\u00eb Bashkimin Europian ti mbroj\u00eb me dinjitet t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb ishin dhe n\u00eb t\u00eb cilat thirren vazhdimisht.<br \/>\nDuhet q\u00eb domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb rikthehemi n\u00eb baz\u00ebn se ku e kishte 1 Maji dhe pse pik\u00ebrsht 1 Maji pra dhe nj\u00eb her\u00eb pun\u00ebtor\u00eb e t\u00eb papun\u00eb t\u00eb shtypur me dhun\u00eb ngrihuni p\u00ebr t\u00eb drejtat e juaja por jo vet\u00ebm p\u00ebr 1 Maj por \u00e7do her\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb t\u2019ia kthejm dinjitetin popullit duke mos b\u00ebr\u00eb kompromis me t\u00eb drejtat e juaja t\u00eb guxojm\u00eb gjith\u00eb her\u00eb ti kund\u00ebrshtojm\u00eb shkeljet e vazhdushme q\u00eb b\u00ebhen ndaj neve, ti japim kuptim jet\u00ebs ta b\u00ebjm fest\u00eb 1 Majin edhe per neve.<br \/>\nJam punetor\u00eb i pa paguar<br \/>\nn\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbur,i shfryt\u00ebzuar<br \/>\nnga privat e nga t\u00eb huaj<br \/>\nq\u00eb fitojn\u00eb nd\u00ebrsa un\u00eb vuaj.<br \/>\njo mor jo m\u00eb s\u2019duhet pritur<br \/>\nkam f\u00ebnij\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur<br \/>\nprej shum\u00eb vitesh po duroj<br \/>\nme therrime mbijetoj<br \/>\nq\u00eb nga sot m\u00eb nuk do hesht<br \/>\npor do ngrihem ne protest\u00eb<br \/>\nkam nevoja,kam kerkesa<br \/>\nduam pag\u00eb,duam t\u00eb drejta<\/p>\n<p>Edon Buca<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po t\u00eb shikohet n\u00eb retrospektiv\u00eb 1 Maji do t\u00eb del q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb e veqant\u00eb ku p\u00ebr baz\u00eb ka t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve , ku pun\u00ebtor\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb rrespektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb tyre n\u00ebp\u00ebr vendet e pun\u00ebs ku sa I p\u00ebrket Kosov\u00ebs keto t\u00eb drejta gjinden vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr. Fillimisht k\u00ebrkesat e para sa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15038,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-15037","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15037\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}