{"id":164823,"date":"2024-01-09T12:31:28","date_gmt":"2024-01-09T11:31:28","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=164823"},"modified":"2024-01-09T12:31:28","modified_gmt":"2024-01-09T11:31:28","slug":"paga-te-vogla-mesuesit-kosovare-shfrytezojne-pushimet-pa-pagese-per-emigrim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/paga-te-vogla-mesuesit-kosovare-shfrytezojne-pushimet-pa-pagese-per-emigrim\/","title":{"rendered":"\u201cPaga t\u00eb vogla\u201d, m\u00ebsuesit kosovar\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb pushimet pa pages\u00eb p\u00ebr emigrim"},"content":{"rendered":"<p>Pushimet mjek\u00ebsore dhe ato pa pages\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit kosovar\u00eb p\u00ebr ta testuar shp\u00ebrnguljen n\u00eb vende evropiane duke mos e rrezikuar vendin e pun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. Zyrtar\u00ebt dhe sindikalist\u00ebt arsimor\u00eb thon\u00eb se ky fenomen mund t\u00eb popullarizohet edhe m\u00eb shum\u00eb pas liberalizimit t\u00eb vizave p\u00ebr Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb dashuri t\u00eb madhe p\u00ebr ngjyrat, diplom\u00eb master n\u00eb piktur\u00eb dhe 16 vjet p\u00ebrvoj\u00eb pune si m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs n\u00eb Komun\u00ebn e Drenasit n\u00eb Kosov\u00eb, Bekim Istogu u largua p\u00ebr ta nisur nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb re n\u00eb Gjermani.<\/p>\n<p>Ani pse e donte shum\u00eb profesionin e tij, Istogut i ishte mbushur mendja p\u00ebr ta l\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb karrier\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2022.<\/p>\n<p>Shkak p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ishte paga e ul\u00ebt q\u00eb merrte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, rreth 420 euro n\u00eb muaj, dhe q\u00eb kishte rrezik t\u2019i ulej edhe m\u00eb tej pasi iu zvog\u00eblua numri i or\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201c\u2026Duhet t\u00eb jen\u00eb 20 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb p\u00ebr ta marr\u00eb nj\u00eb rrog\u00eb [t\u00eb plot\u00eb] sa e merrnim at\u00ebher\u00eb. Rash\u00eb n\u00eb 15, [u b\u00eb] nj\u00eb rrog\u00eb shum\u00eb e vog\u00ebl\u201d, thot\u00eb Istogu p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet e fundit, Kosova \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur n\u00eb vazhdim\u00ebsi me r\u00ebnie t\u00eb numrit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve duke krijuar n\u00eb disa vende edhe tepric\u00eb t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve.<\/p>\n<p>Para se ta linte pun\u00ebn, Bekimi punonte n\u00eb tri shkolla t\u00eb ndryshme n\u00eb fshatra t\u00eb Drenasit, p\u00ebr ta arritur numrin e nevojsh\u00ebm t\u00eb or\u00ebve m\u00ebsimore.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb tri shkolla t\u00eb udh\u00ebtoja, m\u00eb shkonte rroga n\u00eb naft\u00eb m\u00eb shum\u00eb\u201d, kujton ai.<\/p>\n<p>Si zgjidhje ai e pa nj\u00eb kompani t\u00eb familjar\u00ebve t\u00eb tij n\u00eb Gjermani q\u00eb merret me dizajnim t\u00eb hap\u00ebsirave t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme t\u00eb nd\u00ebrtesave.<\/p>\n<p>Atij iu b\u00eb kontrata p\u00ebr t\u00eb punuar si ekspert n\u00eb p\u00ebrzgjedhje t\u00eb ngjyrave dhe arriti t\u00eb marr\u00eb viz\u00eb pune si profesionist i certifikuar.<\/p>\n<p>\u201cE kam nostrifikuar diplom\u00ebn, m\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb njohja e diplom\u00ebs dhe kam shkuar direkt n\u00eb Ambasad\u00eb [t\u00eb Gjermanis\u00eb] kam aplikuar dhe brenda dy jav\u00ebsh m\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb viza\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 procedurave p\u00ebr migrim, Bekimit i duhej koh\u00eb edhe p\u00ebr ta testuar n\u00ebse jeta dhe puna e re n\u00eb Gjermani do t\u2019i p\u00ebrshtatej. Ai deshi ta b\u00ebnte k\u00ebt\u00eb duke mos e rrezikuar menj\u00ebher\u00eb pun\u00ebn q\u00eb e kishte n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb, realisht, e kam marr\u00eb nj\u00eb pushim mjek\u00ebsor dhe kam ardhur direkt k\u00ebtu, e pash\u00eb q\u00eb ia vlente t\u00eb rrija dhe\u2026 e kam thirrur drejtorin dhe i kam th\u00ebn\u00eb q\u00eb vendi im [i pun\u00ebs] t\u00eb lirohet\u201d, thot\u00eb Bekimi.<\/p>\n<p>Ai tregon se e mori pushimin nj\u00ebvje\u00e7ar pa pages\u00eb me arsyetim sh\u00ebndet\u00ebsor, por thot\u00eb se nuk i kujtohet se sa koh\u00eb pas marrjes s\u00eb k\u00ebtij pushimi e njoftoi pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsin se nuk do t\u00eb kthehej m\u00eb.<\/p>\n<p>Rreth nj\u00eb vit e gjysm\u00eb pas migrimit t\u00eb tij, Istogut iu bashkua n\u00eb Gjermani edhe familja e tij \u2013 bashk\u00ebshortja me dy djemt\u00eb, nj\u00ebri 12 e tjetri 4 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Edhe bashk\u00ebshortja e tij punonte si edukatore me f\u00ebmij\u00ebt e nivelit parafillor n\u00eb Drenas. Ajo, si\u00e7 thot\u00eb Istogu, nuk mori pushim mjek\u00ebsor, por vet\u00ebm e la pun\u00ebn p\u00ebr t\u2019iu bashkuar n\u00eb Gjermani.<\/p>\n<p>\u201cV\u00ebshtir\u00eb ka qen\u00eb t\u2019ia dalim [n\u00eb Kosov\u00eb], p\u00ebr shembull ta mendojm\u00eb m\u00eb gjat\u00eb t\u00eb ardhmen. Duke u rritur f\u00ebmij\u00ebt, duhet shkollimi, veshmbathja e t\u00eb tjera\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Bekimi \u2013 i cili, n\u00eb vitin 2018, kishte marr\u00eb mir\u00ebnjohje n\u00eb nivel komunal n\u00eb Drenas si m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i dalluar \u2013 thot\u00eb se shtys\u00eb e madhe p\u00ebr migrim ka qen\u00eb edhe mungesa e sigurimeve sh\u00ebndet\u00ebsore publike n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Pushimet, metod\u00eb e shpesht\u00eb emigrimi p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit<\/p>\n<p>Bekimi thot\u00eb se n\u00eb koh\u00ebn e emigrimit t\u00eb tij, nuk ishte i vetmi q\u00eb e kishte p\u00ebrdorur metod\u00ebn e shfryt\u00ebzimit t\u00eb pushimit p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb fenomen e ka ngritur si shqet\u00ebsim edhe Sindikata e Bashkuar p\u00ebr Arsim, Shkenc\u00eb dhe Kultur\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Rrahman Jasharaj, kryetar i k\u00ebsaj sindikate, thot\u00eb se kan\u00eb informacione jozyrtare se numri i pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb arsimit n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkesa p\u00ebr pushim nj\u00ebvje\u00e7ar, arrin deri n\u00eb 300.<\/p>\n<p>\u201cMe siguri nj\u00eb pjes\u00eb e tyre kan\u00eb angazhime t\u00eb tjera, por ekziston frika te ne se nj\u00eb pjes\u00eb e madhe prej tyre mund ta provojn\u00eb fatin jasht\u00eb vendit apo n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb brenda n\u00eb Kosov\u00eb. Dhe, po e gjet\u00ebn veten, ata nuk do t\u2019i kthehen sistemit arsimor\u201d, thot\u00eb Jasharaj.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, qeverit\u00eb lokale n\u00ebp\u00ebr komuna jan\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebs zyrtar\u00eb t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve dhe drejtorit\u00eb komunale t\u00eb arsimit merren me rekrutimin dhe aprovimin e pushimeve t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve.<\/p>\n<p>N\u00eb Komun\u00ebn e Drenasit, sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, vet\u00ebm gjat\u00eb vitit 2023, 16 m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs dhe pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb arsimit kan\u00eb k\u00ebrkuar pushime pa pages\u00eb me koh\u00ebzgjatje nga nj\u00eb muaj e deri n\u00eb nj\u00eb vit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb Podujev\u00eb dhe Dragash jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga pes\u00eb pushime.<\/p>\n<p>Kur lejohet marrja e pushimeve pa pages\u00eb?<\/p>\n<p>Puna e m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve n\u00eb Kosov\u00eb rregullohet me Ligjin p\u00ebr zyrtar\u00ebt publik\u00eb, nd\u00ebrsa orari i pun\u00ebs dhe pushimet e tyre rregullohen me Ligjin e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Ligji i pun\u00ebs p\u00ebrcakton disa raste kur pun\u00ebtor\u00ebve u lejohet marrja e pushimit pa pages\u00eb p\u00ebr periudh\u00eb deri nj\u00ebvje\u00e7are. K\u00ebto raste p\u00ebrfshijn\u00eb ngritje n\u00eb karrier\u00eb, sh\u00ebrbim jasht\u00eb vendit dhe p\u00ebrfshirja n\u00eb raste gjyq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Pushimi mjek\u00ebsor, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, mund t\u00eb merret me pages\u00eb deri n\u00eb disa muaj dhe deri n\u00eb nj\u00eb vit pa pages\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNdryshe thon\u00eb me goj\u00eb e ndryshe me shkrim\u201d<\/p>\n<p>Gjat\u00eb vitit 2023, Besnik Hulajt, drejtor i arsimit n\u00eb Komun\u00ebn e De\u00e7anit, i erdh\u00ebn n\u00eb tavolin\u00eb gjasht\u00eb k\u00ebrkesa p\u00ebr pushim pa pages\u00eb. Arsyetimi zyrtar ishte p\u00ebr ngritje n\u00eb karrier\u00eb.<\/p>\n<p>Por, sipas Hulajt, m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit nuk mund ta d\u00ebshmonin mjaftuesh\u00ebm k\u00ebt\u00eb arsyetim andaj k\u00ebrkesat iu refuzuan. Hulaj thot\u00eb se arsyeja e v\u00ebrtet\u00eb e tyre ishte emigrimi.<\/p>\n<p>\u201cNdryshe thon\u00eb me goj\u00eb e ndryshe me shkrim\u2026 Pra, arsyeja ishte emigrimi, sepse ky \u00ebsht\u00eb vend i vog\u00ebl dhe ne njihemi mes vete\u2026 por e binin nj\u00eb arsye q\u00eb po shkojm\u00eb t\u00eb ngrihemi n\u00eb karrier\u00eb\u201d, tregon ai.<\/p>\n<p>Disa m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj komune, sipas Hulajt, megjithat\u00eb gjet\u00ebn nj\u00eb metod\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb testuar emigrimin.<\/p>\n<p>\u201cKa pasur raste q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb tre muaj pushim mjek\u00ebsor dhe nuk jan\u00eb kthyer m\u00eb. Pastaj, nga nj\u00eb let\u00ebr e kan\u00eb d\u00ebrguar te drejtori i shkoll\u00ebs dhe m\u00eb pas drejtori i shkoll\u00ebs e d\u00ebrgon te ne k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr hapjen e vendit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb pun\u00ebs\u201d, shpjegon Hulaj.<\/p>\n<p>Sipas Hulajt, kjo metod\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb shqet\u00ebsuese. Ai thot\u00eb se duhet b\u00ebr\u00eb hetim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb pushimeve mjek\u00ebsore q\u00eb jepen nga mjek\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse nj\u00eb mjek ia lejon nj\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsi tre muaj pushim ose 21 dit\u00eb pushim mjek\u00ebsor e m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsi nuk \u00ebsht\u00eb i s\u00ebmur\u00eb fare, duhet marr\u00eb masa edhe ndaj mjek\u00ebve. Ne nuk jemi ekspert\u00eb t\u00eb hetojm\u00eb n\u00eb spitale, ne bazohemi n\u00eb letra [dokumente]\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb ka k\u00ebrkuar t\u00eb dh\u00ebna nga Inspektorati Sh\u00ebndet\u00ebsor se a ka hetime apo masa disiplinore ndaj stafit sh\u00ebndet\u00ebsor n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr keqp\u00ebrdorime t\u00eb tilla, por nuk ka marr\u00eb p\u00ebrgjigje deri n\u00eb publikimin e artikullit.<\/p>\n<p>A mund t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsohet fenomeni?<\/p>\n<p>Sipas Besnik Hulajt, problemi i par\u00eb q\u00eb paraqitet pas largimit t\u00eb nj\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsi n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb, \u00ebsht\u00eb vonesa n\u00eb rekrutim.<\/p>\n<p>\u201cKemi pasur shum\u00eb probleme, e ngecje, sepse p\u00ebr shembull, na vononte nj\u00eb muaj nj\u00eb rekrutim q\u00eb ta b\u00ebjm\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb procedurave\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Sipas tij, mund\u00ebsia m\u00eb e leht\u00eb e udh\u00ebtimit pas liberalizimit t\u00eb vizave p\u00ebr Kosov\u00ebn n\u00eb vitin 2024, mund ta rris\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb numrin e m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve q\u00eb migrojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cPushim vjetor e kan\u00eb nj\u00eb muaj, gjith\u00e7ka mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb, sepse kushtet ekonomike e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb veten\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs, gjat\u00eb vitit 2022, nga Kosova u larguan rreth 41.500 banor\u00eb. Ky num\u00ebr ka ndjekur nj\u00eb trend rritjeje n\u00eb vitet e fundit \u2013 p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb vitin 2020, kur udh\u00ebtimet ishin kufizuar shkaku i pandemis\u00eb COVID-19. Nd\u00ebr arsyet e cekura p\u00ebr emigrim nga Kosova ka qen\u00eb edhe pun\u00ebsimi.<\/p>\n<p>Me Ligjin e ri p\u00ebr zyrtar\u00ebt publik\u00eb, q\u00eb hyri n\u00eb fuqi n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2023, m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve iu rrit\u00ebn pagat. Var\u00ebsisht nga niveli arsimor ku punojn\u00eb dhe nga p\u00ebrvoja e pun\u00ebs, ata paguhen nga 580 deri n\u00eb 610 euro.<\/p>\n<p>Rritja e pagave, sipas kryesindikalistit Jasharaj, ishte \u201ce vog\u00ebl dhe n\u00ebn\u00e7muese\u201d.<\/p>\n<p>\u201cAta kan\u00eb pritur shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr\u201d, thot\u00eb Jasharaj, i cili po ashtu mendon q\u00eb kushtet e v\u00ebshtira ekonomike t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsve do t\u2019i shtyjn\u00eb ata edhe m\u00eb tej drejt migrimit.<\/p>\n<p>\u201cKemi frik\u00eb se mund t\u00eb shtohet [si fenomen], sepse komunikojn\u00eb kolegu me koleg\u00eb dhe po shkuan nj\u00eb pjes\u00eb e madhe jasht\u00eb dhe po u stabilizuan atje, kemi frik\u00eb q\u00eb rrug\u00ebn e tyre mund ta vazhdojn\u00eb edhe t\u00eb tjer\u00eb dhe gradualisht mund t\u00eb hetohet edhe munges\u00eb e stafit arsimor\u201d, thot\u00eb Jasharaj.<\/p>\n<p>Paga mesatare n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb 520 euro. Nd\u00ebrsa, n\u00eb vitet e fundit \u2013 shkaku i pandemis\u00eb COVID-19 dhe luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb \u2013 \u00e7mimet p\u00ebr shum\u00eb produkte dhe sh\u00ebrbime jan\u00eb rritur duksh\u00ebm.\/REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pushimet mjek\u00ebsore dhe ato pa pages\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit kosovar\u00eb p\u00ebr ta testuar shp\u00ebrnguljen n\u00eb vende evropiane duke mos e rrezikuar vendin e pun\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb. Zyrtar\u00ebt dhe sindikalist\u00ebt arsimor\u00eb thon\u00eb se ky fenomen mund t\u00eb popullarizohet edhe m\u00eb shum\u00eb pas liberalizimit t\u00eb vizave p\u00ebr Kosov\u00ebn. Me nj\u00eb dashuri t\u00eb madhe p\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":164825,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-164823","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=164823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164823\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/164825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=164823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=164823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=164823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}