{"id":166425,"date":"2024-02-07T19:38:41","date_gmt":"2024-02-07T18:38:41","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=166425"},"modified":"2024-02-07T19:38:41","modified_gmt":"2024-02-07T18:38:41","slug":"nataliteti-urgjence-shteterore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/nataliteti-urgjence-shteterore\/","title":{"rendered":"Nataliteti &#8211; urgjenc\u00eb shtet\u00ebrore"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: Mr.Emrush T.Shkodra<\/p>\n<p>Koha kur autoritet ankoheshin se shqiptar\u00ebt po rrisin varf\u00ebrin\u00eb n\u00eb familjet e tyre duke mos planifikuar familjen, duket q\u00eb sot erdhi.<br \/>\nP\u00ebrplot 20 vite po thuajse, p\u00ebr t\u00eb vazhduar edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotshme promovohej ideja evropiane mbi familjen, e bazuar mbi k\u00ebt\u00eb b\u00ebnin thirrje n\u00eb vazhdim\u00ebsi q\u00eb familja duhet t\u00eb planifikohet n\u00ebse d\u00ebshirojm\u00eb nj\u00eb mir\u00ebqenie ekonomike e sociale t\u00eb arritshme dhe t\u00eb qet\u00eb n\u00eb familje.<br \/>\nB\u00ebheshin kampanja, OJQ vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb financuara kush e di nga kush, shpalosnin programet, praktikat dhe njohurit\u00eb per\u00ebndimore mbi planifikimin e familjes anemban\u00eb Kosov\u00ebs, me theks t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb targetonin qendrat rurale, ku atje mendohet q\u00eb familjet ruanin akoma natalitetin duke kontribuar direkt n\u00eb shtimin e popullsis\u00eb s\u00eb republik\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas entit t\u00eb statistikave n\u00eb t\u00eb gjitha spitalet regjionale t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb raportuar r\u00ebnie e theksuar e lindjeve t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Disa reparte q\u00eb operonin n\u00ebp\u00ebr qyteza t\u00eb vogla t\u00eb vendit jan\u00eb mbyllur krejt\u00ebsisht p\u00ebr shkakun se nuk kishte kujt ti ofronin ndihm\u00eb p\u00ebr lindje.<br \/>\nMjek\/e dhe infermiere, mami e personel tjer\u00eb q\u00eb kishin punuar me vite n\u00ebp\u00ebr reparte ku silleshin jet\u00eb t\u00eb reja n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, rr\u00ebfejn\u00eb gjer\u00eb e gjat\u00eb n\u00ebp\u00ebr TV e media se si ishte p\u00ebrpara e si \u00ebsht\u00eb sot.<\/p>\n<p>Bile n\u00eb nj\u00eb rast tregonin se si n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb Kosov\u00ebs kryheshin 18 lindje brena nj\u00eb dit\u00eb, kurse sot 18 lindje nuk realizohen brenda nj\u00eb muaji.<\/p>\n<p>SHKAQET DHE ARSYET<\/p>\n<p>Mungesa e vullnetit t\u00eb rinjve, migrimi i vazhduesh\u00ebm, shtyrja e moshave p\u00ebr martes\u00eb ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb shum\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb r\u00ebnie drastike t\u00eb lindjeve.<br \/>\nNj\u00eb nd\u00ebr arsyet tjera sipas rrethanave \u00ebsht\u00eb edhe mungesa e perspektiv\u00ebs p\u00ebr vet t\u00eb rinjt\u00eb, gj\u00eb q\u00eb kjo afekton edhe n\u00eb p\u00ebrqendrimin e tyre p\u00ebr krijimin e familjes apo investimit, n\u00eb t\u00eb ardhmen n\u00ebse do t\u00eb vendosnin q\u00eb jet\u00ebn e tyre ta shtrijn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<\/p>\n<p>N\u00eb Ferizaj, Gjilan, Pej\u00eb, Mitrovic\u00eb raportuan se ka nj\u00eb r\u00ebnie drastike t\u00eb lindjeve edhe pse t\u00ebr\u00eb k\u00ebto rajone p\u00ebrfshijn\u00eb gati gjysm\u00ebn e Kosov\u00ebs, dhe kan\u00eb nj\u00eb terren shum\u00eb t\u00eb gjer\u00eb duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe qytetezat si: Shtimen, Ka\u00e7anikun, Hanin Elezit, Vitin\u00eb, Kamenic\u00ebn, Novob\u00ebrd\u00ebn, Istogun, Klin\u00ebn, Skenderajn, Vushtrrin\u00eb etj.<\/p>\n<p>Reparti i gjinekologjis\u00eb n\u00eb Prishtin\u00eb raportuan se n\u00eb vitin 2023 kishin vet\u00ebm 8100 lindje p\u00ebr krejt vitin, 225 binjak,11 lindje trinjak, q\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjes\u00ebtim me 365 dit\u00eb 22 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb dit\u00eb krahasuar me nj\u00eb vit m\u00eb her\u00ebt q\u00eb kishin deri n\u00eb 70 lindje n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023 krejt Kosova p\u00ebrjetoi 25 mij\u00eb 586 lindje, nj\u00eb form\u00eb shqet\u00ebsuese q\u00eb na vjen p\u00ebrmes natalitetit t\u00eb ul\u00ebt nga viti n\u00eb vit.<br \/>\nKrahasuar me vitin 2022 q\u00eb ishin 26 mij\u00eb e 118 lindje, e viti 2021 sh\u00ebnoi 28 mij\u00eb e 549 lindje.<\/p>\n<p>KAMPANJA P\u00cbR VET\u00cbDIJESIM DHE PLANIFIKIM FAMILJAR<\/p>\n<p>Mbajm\u00eb mend (n\u00ebse nuk po gabojm\u00eb) para m\u00eb shum\u00eb se nja 13-14 vite organizoheshin kampanja nga OJQ dhe mb\u00ebshteteshin nga autoritetet e at\u00ebhershme, n\u00ebn sigl\u00ebn e quajtur &#8220;planifikimi familjar&#8221;.<br \/>\nPra, b\u00ebhej thirrje se qiftet duhet planifikuar krijimin e familjes, dhe nuk duhet medoemos t\u00eb ken\u00eb lindje t\u00eb shumta.<br \/>\nTregohej si proverb se si nj\u00eb autoritet tejet i lart\u00eb n\u00eb qeverisjen e vendit kur e kishte pyetur nj\u00eb moderatore n\u00eb studio se: \u201cnj\u00eb familje me 7 f\u00ebmij\u00eb nuk arrin t\u00eb mbijetoj dhe f\u00ebmij\u00ebt e tij rriten n\u00eb kushte tmerr\u00ebsisht mjeruese, dhe se shteti duhet ti gjendet n\u00eb k\u00ebto momente ai ishte p\u00ebrgjigjur; &#8220;nuk duhet vet\u00ebm me b\u00eb f\u00ebmij\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb dasht\u00eb me mendua qysh me i mbajt dhe me i rrit ata f\u00ebmij\u00eb&#8221;.<\/p>\n<p>SHP\u00cbRBLIMI P\u00cbR \u00c7DO LINDJE<\/p>\n<p>Nj\u00eb kronik\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb u shfaq disa koh\u00eb m\u00eb par\u00eb, rr\u00ebfente se si n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb Kosov\u00ebs do t\u00eb shp\u00ebrblej\u00eb qiftet q\u00eb sjellin n\u00eb jet\u00eb kat\u00ebrnjak.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb absurdi?<\/p>\n<p>P\u00ebr krejt pak koh\u00eb, do t\u00eb duhej q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb lindur nga ndonj\u00eb qift, shteti t\u00eb shp\u00ebrblej\u00eb me 5 mij\u00eb euro p\u00ebr \u00e7do lindje, e jo 2 mij\u00eb p\u00ebr kat\u00ebrnjak, trenjak e binjak.<br \/>\nEdhe ashtu duket se do t\u00eb jet\u00eb krejt e padobishme n\u00ebse nuk reagohet n\u00eb koh\u00eb, p\u00ebr shkakun se n\u00ebse vonohemi nuk do t\u00eb ket\u00eb asnj\u00eb efekt!?<\/p>\n<p>N\u00eb dit\u00ebt e sotshme, duke par\u00eb si imanenc\u00eb shfaqjen e k\u00ebsaj dukurie, autoriteti duhet t\u00eb reagoj m\u00eb shpejt e n\u00eb koh\u00eb, duke mos e neglizhuar k\u00ebt\u00eb situat\u00eb n\u00ebse v\u00ebrtet\u00eb e duan k\u00ebt\u00eb vend.<\/p>\n<p>Rinia e vendit ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb trysni t\u00eb papar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha sferat, e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb ata t\u00eb vetmen zgjidhje q\u00eb prisnin ishte liberalizimi i vizave, duke e par\u00eb k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb ikur nga vendi.<br \/>\nKrejt p\u00ebr pak vite mosha rinore do t\u00eb p\u00ebson ndryshim n\u00eb struktur\u00ebn e popullat\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb, e si rrjedhoj\u00eb qifte t\u00eb martuara edhe m\u00eb pak.<br \/>\nE pasoj\u00eb e k\u00ebsaj do t\u00eb jet\u00eb edhe mungesa e f\u00ebmij\u00ebve dhe lindjeve t\u00eb reja n\u00eb vend.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 shum\u00eb tjerave q\u00eb Republika e Kosov\u00ebs do t\u00eb p\u00ebrballet edhe me k\u00ebt\u00eb fenomen. Kjo do t\u00eb cil\u00ebsohet edhe nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmet, p\u00ebr shkakun se n\u00ebse kemi fuqi pun\u00ebtore do t\u00eb investojm\u00eb n\u00eb makineri dhe industri, n\u00ebse nuk do t\u00eb ket\u00eb fuqi pun\u00ebtore do t\u00eb kompensojm\u00eb, por n\u00ebse nuk kemi f\u00ebmij\u00eb q\u00eb shton natalitetin e vendit at\u00ebher\u00eb kjo do t\u00eb jet\u00eb pragu q\u00eb nuk do t\u00eb kalohet.<\/p>\n<p>CILAT JAN\u00cb MUND\u00cbSIT\u00cb<\/p>\n<p>Kosova duhet t\u00eb m\u00ebsoj shum\u00eb n\u00eb ket\u00eb rast nga Polonia apo edhe Hungaria. Duhet angazhuar ekspert\u00eb n\u00eb ket\u00eb fush\u00eb, duhet filluar s\u00ebrish me kampanjat q\u00eb shteti do t\u00eb p\u00ebrkrah rritjen e familjes. Duhet rritur bonuset p\u00ebr ata q\u00eb sjellin n\u00eb jet\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Kjo do t\u00eb arrihet q\u00eb p\u00ebr \u00e7do lindje t\u00eb shp\u00ebrblehet qifti me mbi 1500 euro, p\u00ebr \u00e7do t\u00eb dytin f\u00ebmij\u00eb 2500 euro, e p\u00ebr t\u00eb tretin dhe t\u00eb kat\u00ebrtin mbi 4000 mij\u00eb euro t\u00eb derdhen n\u00eb llogarit\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>Autoritetet duhet t\u00eb balancojn\u00eb shtresat n\u00eb vend, duke zvog\u00ebluar ndasit\u00eb sociale q\u00eb ekzistojn\u00eb deri n\u00eb masa shum\u00eb t\u00eb theksuara, se ata q\u00eb jan\u00eb pjes\u00eb e sektorit publik kan\u00eb dhe g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb gjitha benifitet shtet\u00ebrore, kurse pjesa tjet\u00ebr e qytetar\u00ebve q\u00eb nuk jan\u00eb pjes\u00eb e institucioneve t\u00eb ndjehen inferior, p\u00ebr shkakun se kjo stagnon n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe k\u00ebt\u00eb proces, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb largimi nga vendi t\u00eb shihet si mund\u00ebsi p\u00ebr shkakun se shteti nuk i sheh nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve si trung t\u00eb vetin.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb fjal\u00eb jet\u00eb pak m\u00eb t\u00eb dinjiteteshme, nga ku do t\u00eb prisnin barazi sociale e shoq\u00ebrore n\u00eb mes shtresash.<br \/>\nT\u00eb jet\u00ebsohet sigurimi sh\u00ebndet\u00ebsor, n\u00eb shum\u00eb raste q\u00eb jan\u00eb m\u00eb nj\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb nj\u00eb familje ti jepet sigurimi sh\u00ebndet\u00ebsor falas.<br \/>\nT\u00eb rritet shtesat p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt nga 10 euro q\u00eb \u00ebsht\u00eb tani, t\u00eb kalojn\u00eb nga 50 euro mujore.<br \/>\nT\u00eb pak\u00ebsohet deri n\u00eb minimum ndihmat p\u00ebr shtresat sociale, atyre duhet dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr pun\u00eb.<br \/>\nKopshte p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb me lodra dhe fusha sportive t\u00eb jet\u00ebsohen gjithandej n\u00ebp\u00ebr lagje, e jo t\u00eb kalohet vet\u00ebm n\u00eb nd\u00ebrtimin e \u00e7erdheve.<br \/>\nTrajtim t\u00eb dinjitetesh\u00ebm t\u00eb lehonave gjat\u00eb dhe pas lindjes, dhe kjo t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb nj\u00eb monitorim t\u00eb rrept\u00eb qeveritar.<br \/>\nZvog\u00eblimin n\u00eb minimum t\u00eb vdekjeve gjat\u00eb lindjes.<\/p>\n<p>Th\u00ebn\u00eb shkurt n\u00ebse qeverit\u00eb tona nuk jan\u00eb pjes\u00eb e teorive konspirative e komploteve ku thuhet se shum\u00eb qeveri t\u00eb shteteve jan\u00eb pjes\u00eb e planeve per\u00ebndimore q\u00eb insistohet n\u00eb zvog\u00eblimin e popullat\u00ebs, at\u00ebher\u00eb duhet t\u00eb shp\u00ebrndajn\u00eb EURO.<br \/>\nParat\u00eb do t\u00eb jen\u00eb ato q\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb konsiderohen si mekaniz\u00ebm q\u00eb ta ruajm\u00eb dhe t\u00eb rrisim natalitetin.\/radiostar\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Mr.Emrush T.Shkodra Koha kur autoritet ankoheshin se shqiptar\u00ebt po rrisin varf\u00ebrin\u00eb n\u00eb familjet e tyre duke mos planifikuar familjen, duket q\u00eb sot erdhi. P\u00ebrplot 20 vite po thuajse, p\u00ebr t\u00eb vazhduar edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotshme promovohej ideja evropiane mbi familjen, e bazuar mbi k\u00ebt\u00eb b\u00ebnin thirrje n\u00eb vazhdim\u00ebsi q\u00eb familja duhet t\u00eb planifikohet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":166426,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"post-166425","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinion"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166425\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/166426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=166425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=166425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}