{"id":167909,"date":"2024-03-06T14:51:01","date_gmt":"2024-03-06T13:51:01","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=167909"},"modified":"2024-03-06T14:51:01","modified_gmt":"2024-03-06T13:51:01","slug":"die-welt-sulmi-ne-banjske-dhe-republika-serbe-shqetesojne-berlinin-dhe-kryeqytetet-evropiane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/die-welt-sulmi-ne-banjske-dhe-republika-serbe-shqetesojne-berlinin-dhe-kryeqytetet-evropiane\/","title":{"rendered":"Die Welt: Sulmi n\u00eb Banjsk\u00eb dhe Republika Serbe shqet\u00ebsojn\u00eb Berlinin dhe kryeqytetet evropiane"},"content":{"rendered":"<p>BE-ja e ka l\u00ebn\u00eb pas dore prej koh\u00ebsh Ballkanin Per\u00ebndimor dhe pa se si konfliktet e vjetra u ndez\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri. Rusia diti t\u00eb shfryt\u00ebzonte mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar nj\u00eb terren n\u00eb rajon. Ministrja e Jashtme gjermane k\u00ebrkon t\u00eb korrigjoj\u00eb k\u00ebt\u00eb gabim strategjik. Por, ajo ka nj\u00eb problem.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje e politik\u00ebs autokratike, ndikimit rus, krimit t\u00eb organizuar dhe mosmarr\u00ebveshjeve territoriale q\u00eb po destabilizojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. Ata q\u00eb po e v\u00ebzhgojn\u00eb pajtohen se Evropa do t\u00eb jet\u00eb e sigurt n\u00eb afatgjat\u00eb vet\u00ebm n\u00ebse vendet e rajonit jan\u00eb t\u00eb integruara fort n\u00eb komunitetin e shteteve.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu raporton mediumi gjerman \u201cWelt\u201d derisa p\u00ebrshkruan vizit\u00ebn e kryediplomates gjermane n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb marsit, transmeton Gazeta Express.<\/p>\n<p>Por ky realizim gjeopolitik vjen me vones\u00eb, sipas Welt-it. Pak ka ndodhur n\u00eb 20 vitet e fundit. Ministrja e Jashtme Federale Annalena Baerbock d\u00ebshiron ta korrigjoj\u00eb k\u00ebt\u00eb gabim strategjik dhe at\u00eb shpejt. Ndaj ajo ka udh\u00ebtuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor n\u00eb mandatin e saj. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u201cq\u00eb gj\u00ebrat t\u00eb ecin p\u00ebrpara shpejt tani,\u201d tha ajo n\u00eb Podgoric\u00eb, kryeqytetin e Malit t\u00eb Zi.<\/p>\n<p>Ajo e quajti zgjerimin e BE-s\u00eb n\u00eb rajon nj\u00eb \u201cdomosdoshm\u00ebri gjeopolitike\u201d. Nuk mund t\u00eb p\u00ebrballohet zona gri ku p\u00ebrfiton Rusia. Por Baerbocku do t\u00eb duhet t\u00eb matet me arritjet e qeveris\u00eb federale. Ballkani Per\u00ebndimor duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb fakt n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme gjermane dhe duhet t\u00eb arrihen p\u00ebrparime t\u00eb m\u00ebdha. Por luft\u00ebrat n\u00eb Ukrain\u00eb dhe Gaza e kan\u00eb zhvendosur fokusin nga rajoni gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit. Dhe k\u00ebshtu bilanci i Berlinit \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrzier n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, shkruan Welt.<\/p>\n<p>P\u00ebr Kurt Bassuenerin, nga K\u00ebshilli i Politikave t\u00eb Demokratizimit n\u00eb Berlin, qasja gjermane p\u00ebrb\u00ebhet nga fjal\u00eb pa veprime, pa strategji.<\/p>\n<p>\u201cDuhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb rikalibrim strategjik\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Ndryshe nga sa shpresohej, pushtimi i Ukrain\u00ebs nuk \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb ndryshim drejtimi. Vet\u00ebm retorika \u00ebsht\u00eb e ndryshme.<\/p>\n<p>Ai p\u00ebrmend si shembull nd\u00ebrmjet\u00ebsimin gjermano-francez n\u00eb konfliktin e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cQ\u00ebllimi i k\u00ebtij dialogu ishte t\u00eb parandalonte p\u00ebrshkall\u00ebzimin\u201d, tha Bassueneri. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, nj\u00eb incident i r\u00ebnd\u00eb ndodhi shtatorin e kaluar. Serb\u00ebt e armatosur r\u00ebnd\u00eb sulmuan polic\u00ebt kosovar\u00eb dhe pushtuan nj\u00eb manastir n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Beogradi vendosi ushtrin\u00eb e tij n\u00eb kufi. Prishtina e konsideroi k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb aneksuar pjes\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs. Serbia edhe sot nuk e njeh Kosov\u00ebn. Ekspert\u00ebt besojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb e pamundur q\u00eb presidenti serb Aleksandar Vu\u00e7iq t\u00eb mos ket\u00eb ditur asgj\u00eb p\u00ebr ngjarjet. Por ai nuk duhet t\u00eb ket\u00eb frik\u00eb nga pasojat.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimet p\u00ebr nj\u00eb konflikt t\u00eb ri ballkanik po shtohen jo vet\u00ebm n\u00eb Berlin, por edhe n\u00eb kryeqytete t\u00eb tjera evropiane. Qoft\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb sulmit serb n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Ose sepse etniteti serb d\u00ebshiron t\u00eb shk\u00ebputet nga shteti multietnik i Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00ebs.<\/p>\n<p>Presidenti i k\u00ebsaj republike, Milorad Dodik, ka vite q\u00eb spekulon hapur p\u00ebr bashkimin me Serbin\u00eb \u2013 dhe ai \u00ebsht\u00eb aleat i ngusht\u00eb i Vladimir Putinit. Ai \u00ebsht\u00eb takuar gjithsej kat\u00ebr her\u00eb me presidentin rus q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, s\u00eb fundmi n\u00eb fund t\u00eb shkurtit.<\/p>\n<p>Populli i Ballkanit \u00ebsht\u00eb i zhg\u00ebnjyer<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani nuk ka qen\u00eb e mundur t\u00eb frenohet separatisti Dodik. Baerbock e sulmoi ashp\u00ebr pak pasi ajo mori detyr\u00ebn. \u201cUn\u00eb e mbrojta at\u00eb q\u00eb regjimi ekzistues i sanksioneve duhet t\u00eb p\u00ebrdoret tani edhe kund\u00ebr Dodikut\u201d, tha ajo n\u00eb dhjetor 2021.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, BE-ja nuk mundi t\u00eb merrte masa nd\u00ebshkuese. Sepse Hungaria bllokoi \u00e7do p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb n\u00eb mars 2022. Gjermania p\u00ebrfundoi projektet e infrastruktur\u00ebs n\u00eb Republika Serbe me vler\u00eb 105 milion\u00eb euro. Nuk kishte sanksione personale kund\u00ebr Dodikut.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit n\u00eb Ballkan kan\u00eb pritur q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen qytetar\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb deri n\u00eb 20 vjet. Shum\u00eb jan\u00eb t\u00eb zhg\u00ebnjyer \u2013 dhe t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj propagand\u00ebs. Media shtet\u00ebrore ruse transmeton pa pengesa. N\u00eb Serbi, sondazhet tregojn\u00eb se vet\u00ebm rreth nj\u00eb e treta e popullsis\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb favor t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Putin p\u00ebrdor konceptin \u201cRuski Mir\u201d \u2013 Bota Ruse \u2013 p\u00ebr t\u00eb justifikuar pretendimin e tij ndaj vendeve t\u00eb tilla si Ukraina, Moldavia apo Gjeorgjia dhe pretendon se \u201cbashkatdhetar\u00ebt\u201d rus\u00eb n\u00eb k\u00ebto shtete duhet t\u00eb \u201cmbrohen\u201d. Nj\u00eb koncept i ngjash\u00ebm qarkullon n\u00eb Ballkan prej disa vitesh: \u201cSrpski Svet\u201d \u2013 bota serbe.<\/p>\n<p>Prandaj, serb\u00ebt etnik\u00eb t\u00eb rajonit p\u00ebrkasin s\u00eb bashku, pavar\u00ebsisht n\u00ebse ata jetojn\u00eb n\u00eb Serbi, Kosov\u00eb, Mal t\u00eb Zi apo Maqedonin\u00eb e Veriut. Ideja t\u00eb kujton nj\u00eb Serbi t\u00eb Madhe, si\u00e7 e kishte parashikuar ish-presidenti jugosllav dhe krimineli i luft\u00ebs Slobodan Millosheviq.<\/p>\n<p>T\u00eb pakt\u00ebn Bosnj\u00eb e Hercegovina tani shpreson se mund t\u00eb filloj\u00eb negociatat e pranimit me BE-n\u00eb n\u00eb fund t\u00eb marsit. Ministri i Jasht\u00ebm Elmedin Konakoviq paralajm\u00ebroi n\u00eb takimin e tij me Baerbockun se n\u00ebse kjo nuk ndodh, zhg\u00ebnjimi n\u00eb shoq\u00ebri do t\u00eb rritet.<\/p>\n<p>Nj\u00eb raport nga Grupi K\u00ebshillimor i Politikave \u2013 Ballkani n\u00eb Evrop\u00eb dhjetorin e kaluar i p\u00ebrshkroi vendet n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor si \u201cstabilokraci\u201d, dometh\u00ebn\u00eb \u201cregjime q\u00eb l\u00ebkunden midis autokracis\u00eb dhe demokracis\u00eb dhe mb\u00ebshteten nga aktor\u00eb t\u00eb huaj q\u00eb nuk e njohin k\u00ebt\u00eb gjendje dhe vazhdojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb k\u00ebshtu me k\u00ebta udh\u00ebheq\u00ebs autokrat\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Mali i Zi d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtar i BE-s\u00eb deri n\u00eb vitin 2028<\/p>\n<p>Ish-kancelarja Angela Merkel, p\u00ebr shembull, ishte mb\u00ebshtetur n\u00eb bashk\u00ebpunimin ekonomik me Serbin\u00eb dhe kishte mbyllur nj\u00eb sy ndaj zhvillimeve antidemokratike.<\/p>\n<p>Stabiliteti i supozuar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb iluzion, thot\u00eb raporti: \u201cNjer\u00ebz si Dodik n\u00eb Republika Serbe ose Vu\u00e7iqi n\u00eb Serbi priren t\u00eb b\u00ebhen m\u00eb autoritar\u00eb sa m\u00eb gjat\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb pushtet. Stabilokracia nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e q\u00ebndrueshme e regjimit; ajo ndryshon p\u00ebr keq me kalimin e koh\u00ebs dhe kthehet n\u00eb autokraci, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse mb\u00ebshtetet nga jasht\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn pozitive, ka p\u00ebrparim q\u00eb Mali i Zi i vog\u00ebl ka b\u00ebr\u00eb n\u00ebn qeverin\u00eb e tij t\u00eb re pro-evropiane. Podgorica d\u00ebshiron t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsohet n\u00eb BE deri n\u00eb vitin 2028. N\u00eb Berlin, njer\u00ebzit e mir\u00ebpresin zellin p\u00ebr reforma, por nuk duan t\u00eb angazhohen p\u00ebr nj\u00eb vit. Berlini e sheh gjithashtu si sukses faktin q\u00eb Vu\u00e7iqit po i p\u00ebrs\u00ebrisin zgjedhjet lokale pas akuzave p\u00ebr manipulim \u2013 nj\u00eb p\u00ebr t\u00eb cilin qeveria federale \u00ebsht\u00eb kryesisht p\u00ebrgjegj\u00ebse.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, zhvillimet negative si konflikti i Kosov\u00ebs, tendencat autokratike t\u00eb Serbis\u00eb dhe separatizmi n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije pika t\u00eb tilla t\u00eb ndritshme, shkruan Welt.<\/p>\n<p>Prania e ushtar\u00ebve per\u00ebndimor\u00eb tregon se sa shp\u00ebrthyese \u00ebsht\u00eb ende situata n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor. NATO ka trupa t\u00eb stacionuara n\u00eb Kosov\u00eb dhe BE-ja n\u00eb Bosnj\u00eb. Ata synojn\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb paqen e brisht\u00eb q\u00eb Rusia po p\u00ebrpiqet t\u00eb sabotoj\u00eb me t\u00eb gjitha forcat e saj.<\/p>\n<p>Putini e di se e ka t\u00eb leht\u00eb n\u00eb rajon, sepse institucionet n\u00eb vendet e ish-Jugosllavis\u00eb jan\u00eb t\u00eb dob\u00ebta ose haptazi simpatike ndaj Mosk\u00ebs, ose t\u00eb dyjave. Dhe p\u00ebr shkak se Per\u00ebndimi deri m\u00eb tani e ka pas\u00eb ve\u00e7 me fjal\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BE-ja e ka l\u00ebn\u00eb pas dore prej koh\u00ebsh Ballkanin Per\u00ebndimor dhe pa se si konfliktet e vjetra u ndez\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri. Rusia diti t\u00eb shfryt\u00ebzonte mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar nj\u00eb terren n\u00eb rajon. Ministrja e Jashtme gjermane k\u00ebrkon t\u00eb korrigjoj\u00eb k\u00ebt\u00eb gabim strategjik. Por, ajo ka nj\u00eb problem. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje e politik\u00ebs autokratike, ndikimit rus, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":167284,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-167909","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167909"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167909\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/167284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}