{"id":171297,"date":"2024-05-05T18:57:44","date_gmt":"2024-05-05T16:57:44","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=171297"},"modified":"2024-05-05T18:57:44","modified_gmt":"2024-05-05T16:57:44","slug":"dw-sinjale-alarmi-nga-ballkani-a-po-perseritet-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/dw-sinjale-alarmi-nga-ballkani-a-po-perseritet-historia\/","title":{"rendered":"DW: Sinjale alarmi nga Ballkani \u2013 a po p\u00ebrs\u00ebritet historia?"},"content":{"rendered":"<p>Jo rrall\u00eb ndodh q\u00eb t\u00eb rindizen vatrat e konflikteve n\u00eb Ballkan. Tani shkas po b\u00ebhet nj\u00eb rezolut\u00eb e planifikuar n\u00eb OKB p\u00ebr gjenocidin n\u00eb Srebrenic\u00eb. Politikan\u00ebt serb\u00eb shohin aty nj\u00eb damkosje kolektive t\u00eb popullit serb.<\/p>\n<p>Simbolika ishte k\u00ebrc\u00ebnuese: Millorad Dodik, lideri i serb\u00ebve boshnjak\u00eb dhe president i Republik\u00ebs Srpska, pjes\u00ebs s\u00eb dominuar nga serb\u00ebt n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb b\u00ebri t\u00eb ditur n\u00eb prani t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve nga qeveria e Beogradit, se ai \u201cnuk sheh ndonj\u00eb kuptim t\u00eb mbetet n\u00eb Bosnje\u201d. Dodik m\u00eb tej: \u201cNe do t\u00eb vazhdojm\u00eb m\u00eb tej t\u00eb pavarur\u201d. E si gjithmon\u00eb ai rip\u00ebrs\u00ebriti, se nuk ka pasur gjenocid n\u00eb Srebrenic\u00eb.<\/p>\n<p>Por tani Ruanda dhe Gjermania kan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb Kombet e Bashkuara nj\u00eb rezolut\u00eb, mbi baz\u00ebn e s\u00eb cil\u00ebs Asambleja e P\u00ebrgjithshme e OKB do ta deklaroj\u00eb 11 korrikun, si dit\u00ebn e p\u00ebrkujtimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb. P\u00ebrfaq\u00ebsues nga Serbia dhe Republika Srpska jan\u00eb ngritur ashp\u00ebr kund\u00ebr rezolut\u00ebs, q\u00eb ata e shohin si damkosje kolektive t\u00eb popullit serb.<\/p>\n<p>Irrituese jan\u00eb po ashtu spekulimet verbale t\u00eb Milorad Dodik, se si duhet t\u00eb veproj\u00eb me 150.000 t\u00eb kthyerit boshnjak\u00eb, pra ata mysliman\u00eb boshnjak\u00eb q\u00eb u d\u00ebbuan gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb vitet 1992-1995 dhe pas luft\u00ebs u rikthyen. Pasi ai deklaroi, se boshnjak\u00ebt q\u00eb jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 50% e territorit n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb duhet t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb 25% t\u00eb territorit, ai paralajm\u00ebroi, se n\u00eb rast t\u00eb pranimit t\u00eb rezolut\u00ebs, opsioni i vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb ndarja paq\u00ebsore nga Bosnje-Hercegovina. \u201cNjer\u00ebzit n\u00eb Republik\u00ebn Srpska jan\u00eb t\u00eb zem\u00ebruar dhe nuk do t\u00eb pranojn\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb me mysliman\u00ebt boshnjak\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Mohimi i gjenocidit n\u00eb repertorin e deklaratave t\u00eb Dodikut<\/p>\n<p>Deklarata e 25%-it e Dodikut t\u00eb kujton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb retorik\u00ebn q\u00eb u parapriu spastrimeve etnike n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb. Krimet sistematike t\u00eb planifikuara kishin si q\u00ebllim t\u00eb eliminonin n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00ebs gjith\u00e7ka jo serbe. K\u00ebto krime u dokumentuan nga Tribunali i Hag\u00ebs, Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Krime Lufte dhe n\u00eb rastin e Srebrenic\u00ebs u cil\u00ebsuan si gjenocid. Megjith\u00ebse ligji boshnjak e parasheh d\u00ebnimin n\u00eb rast t\u00eb mohimit t\u00eb gjenocidit, Dodik pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb mohim e ka futur n\u00eb repertorin e zakonsh\u00ebm t\u00eb deklaratave t\u00eb tij. N\u00eb nj\u00eb tubim masiv s\u00eb fundmi n\u00eb mes t\u00eb prillit n\u00eb Banja Luka, n\u00eb prani t\u00eb mij\u00ebra serb\u00ebve dhe kryetares s\u00eb parlamentit serb, Ana Brnabiq, ai p\u00ebrs\u00ebriti s\u00ebrish mohimin e gjenocidit n\u00eb Srebrenic\u00eb. Fjalimin e tij ai e mbylli me fjal\u00ebt. \u201cRroft\u00eb Rusia.\u201d<\/p>\n<p>Pak m\u00eb von\u00eb Dodiku udh\u00ebtoi n\u00eb Rusi me mikun e partis\u00eb s\u00eb tij, Nenad Neshiq, minist\u00ebr Sigurie n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, Dodik u takua edhe me sekretarin e K\u00ebshillit t\u00eb Siguris\u00eb n\u00eb Rusi, Nikolai Patrushev. Dodik dhe Neshiq postuan nj\u00eb foto nga avioni i tyre, ku tregojn\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetjen me tre gishta, simbol i etno-nacionalizmit serb. N\u00eb televizionin serb, Neshiq tha s\u00eb fundmi, \u201cVendi im \u00ebsht\u00eb Serbia. Vendi im \u00ebsht\u00eb Republika Srpska. Pik\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb t\u00eb bie n\u00eb sy \u00ebsht\u00eb se megjith\u00eb shkeljet e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Paqes t\u00eb Dejtonit n\u00eb vitin 1995, roja i k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje, P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Lart\u00eb p\u00ebr Bosnje-Hercegovin\u00ebn, Christian Schmidt hesht. N\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 2023, Schmidt e k\u00ebrc\u00ebnoi Dodik me \u201cpasoja serioze\u201d, n\u00ebse ai vazhdon t\u00eb shkall\u00ebzoj\u00eb gjendjen. E megjith\u00ebse Dodik vazhdon me p\u00ebrpjekjet separatiste, Schmidt vazhdon t\u00eb hesht\u00eb.<\/p>\n<p>Duhen p\u00ebrgatitje p\u00ebr skenarin m\u00eb t\u00eb keq<\/p>\n<p>Trupat e EUFOR-it t\u00eb vendosura nga BE e q\u00eb sigurojn\u00eb Marr\u00ebveshjen e Dejtonit, do duhet t\u00eb shtojn\u00eb patrullimet n\u00eb zonat e t\u00eb kthyerve, gj\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon edhe rritjen e numrit t\u00eb tyre. 150.000 viktimat potenciale, t\u00eb cilat ish-P\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Lart\u00eb p\u00ebr Bosnje-Hercegovin\u00ebn, Lordi Paddy Ashdown q\u00eb ka nd\u00ebrruar jet\u00eb, i quajti \u201cm\u00eb t\u00eb shkret\u00ebt e t\u00eb shkret\u00ebve\u201d, u \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb kalojn\u00eb nj\u00ebher\u00eb n\u00ebp\u00ebr ferr. K\u00ebrc\u00ebnimi nga Dodi dhe ritraumatizimi \u00ebsht\u00eb iminent. Per\u00ebndimi duhet t\u00eb veproj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb preventive, p\u00ebr shembull p\u00ebrmes zonave t\u00eb mbrojtura t\u00eb siguruara ushtarakisht, aksione t\u00eb mundshme evakuiimi dhe zona t\u00eb ndaluara fluturimi.<\/p>\n<p>Kjo ndoshta ting\u00ebllon joreale, por t\u00eb mbijetuarit e masakrave serbe n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1992 jetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb t\u00eb frik\u00ebs. Kjo mbetet reale, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb shoqatat e \u00e7etnik\u00ebve serb\u00eb \u00e7do vit e kujtojn\u00eb me festime masakr\u00ebn e tyre n\u00eb Vishegrad dhe mbeten t\u00eb pand\u00ebshkuar, p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb bandat nacionaliste t\u00eb \u00e7iklist\u00ebve \u201cUjqit e nat\u00ebs\u201d kalojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr Republik\u00ebn Srpska dhe presidenti i RS mohon gjenocidin.<\/p>\n<p>Potencial p\u00ebr shkall\u00ebzim<\/p>\n<p>P\u00ebr kryekomandantin e trupave t\u00eb NATO-s p\u00ebr Europ\u00ebn (SACEUR), gjeneralin Christopher Cavoli, gjendja \u00ebsht\u00eb serioze. Para kongresit amerikan m\u00eb 17 prill ai tha: \u201cSituata n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb ashp\u00ebrsuar. Tensionet etnike n\u00eb Bosnje e kan\u00eb potencialin t\u00eb shkall\u00ebzohen. Republika Srpska, sipas Cavoli, p\u00ebrpiqet t\u00eb \u201cdob\u00ebsoj\u00eb autoritetin shtet\u00ebror\u201d dhe marr\u00ebdh\u00ebnien me BE dhe NATO-n dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb mbaj\u00eb lidhje t\u00eb forta me Rusin\u00eb. Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i NATO-s, Jens Stoltenberg tha, se \u00ebsht\u00eb \u201cthell\u00ebsisht i shqet\u00ebsuar\u201d p\u00ebr vazhdimin e \u201cpolitik\u00ebs secesioniste\u201d n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb.<\/p>\n<p>Politikanja serbe, Ana B\u00ebrnabiq i quajti deklaratat e Cavolit \u201cnj\u00eb mesazh shqet\u00ebsues\u201d dhe k\u00ebrc\u00ebnoi, se \u201cdo t\u00eb krijohej nj\u00eb rast precedent, n\u00ebse ata kalojn\u00eb rezolut\u00ebn e Srebrenic\u00ebs n\u00eb Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb OKB-s\u00eb. Ata do t\u00eb hapin kutin\u00eb e Pandor\u00ebs. T\u2019i ruaj\u00eb zoti pastaj me at\u00eb q\u00eb do t\u00eb shkaktojn\u00eb pas k\u00ebsaj.\u201d<\/p>\n<p>Tani per\u00ebndimi i lir\u00eb duhet t\u00eb marr\u00eb masa p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nj\u00eb nga projektet m\u00eb t\u00eb suksesshme t\u00eb paqes q\u00eb nga Plani Marshall. NATO tregoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb impresionuese n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb shtatorin e vitit 2023, se brenda pak dit\u00ebsh mund t\u00eb shuaj\u00eb nj\u00eb konflikt q\u00eb rindizet. Per\u00ebndimi duhet t\u00eb veproj\u00eb k\u00ebshtu n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb preventive p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar Bosnje-Hercegovin\u00ebn.<\/p>\n<p>Alexander Rhotert hulumton q\u00eb nga viti 1991 p\u00ebr ish-Jugosllavin\u00eb dhe ka punuar n\u00eb pozicione t\u00eb ndryshme p\u00ebr OKB, NATO-n, OSBE dhe P\u00ebrfaq\u00ebsuesin e Lart\u00eb n\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00eb.\/Deutsche Welle\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jo rrall\u00eb ndodh q\u00eb t\u00eb rindizen vatrat e konflikteve n\u00eb Ballkan. Tani shkas po b\u00ebhet nj\u00eb rezolut\u00eb e planifikuar n\u00eb OKB p\u00ebr gjenocidin n\u00eb Srebrenic\u00eb. Politikan\u00ebt serb\u00eb shohin aty nj\u00eb damkosje kolektive t\u00eb popullit serb. Simbolika ishte k\u00ebrc\u00ebnuese: Millorad Dodik, lideri i serb\u00ebve boshnjak\u00eb dhe president i Republik\u00ebs Srpska, pjes\u00ebs s\u00eb dominuar nga serb\u00ebt n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":171298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-171297","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171297"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171297\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/171298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=171297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=171297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}