{"id":174475,"date":"2024-06-24T13:33:59","date_gmt":"2024-06-24T11:33:59","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=174475"},"modified":"2024-06-24T13:33:59","modified_gmt":"2024-06-24T11:33:59","slug":"e-djathta-ekstreme-ne-france-shkakton-shqetesim-deri-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/e-djathta-ekstreme-ne-france-shkakton-shqetesim-deri-ne-kosove\/","title":{"rendered":"E djathta ekstreme n\u00eb Franc\u00eb shkakton shqet\u00ebsim deri n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>\u201cBixhoz i rreziksh\u00ebm\u201d \u2013 k\u00ebshtu e p\u00ebrshkruan shum\u00eb media per\u00ebndimore vendimin e presidentit t\u00eb Franc\u00ebs, Emmanuel Macron, p\u00ebr t\u00eb shpallur zgjedhjet e parakohshme legjislative.<\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb shkrimi n\u00eb New York Times, Macron i dha t\u00eb djatht\u00ebs ekstreme shansin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb qeverisur me Franc\u00ebn \u2013 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb nga \u2018regjimi Vichy\u2019 i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb humbur nga e djathta ekstreme n\u00eb pushtet \u2013 para s\u00eb gjithash imigrant\u00ebt dhe pasardh\u00ebsit e imigrant\u00ebve t\u00eb fundit \u2013 lajmi \u00ebsht\u00eb i tmerrsh\u00ebm. Macron, me siguri, shpreson se ky veprim \u00ebsht\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb tij. Por, mos gaboni: Franca \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik\u201d, shkroi New York Times.<\/p>\n<p>Macron i shpalli zgjedhjet pasi koalicioni i udh\u00ebhequr prej partis\u00eb s\u00eb tij t\u00eb qendr\u00ebs, Rilindja, p\u00ebsoi humbje d\u00ebrrmuese nga partia e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb, Tubimi Komb\u00ebtar, n\u00eb zgjedhjet p\u00ebr Parlamentin Evropian, k\u00ebt\u00eb muaj.<\/p>\n<p>Ai shfaqi besimin se populli francez do ta b\u00ebj\u00eb \u201czgjedhjen m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>\u201cRritja e nacionalist\u00ebve dhe e demagog\u00ebve \u00ebsht\u00eb rrezik p\u00ebr kombin ton\u00eb, por edhe p\u00ebr Evrop\u00ebn ton\u00eb dhe p\u00ebr vendin e Franc\u00ebs n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb bot\u00eb\u201d, tha Macron.<\/p>\n<p>Rrethi i par\u00eb i zgjedhjeve do t\u00eb zhvillohet m\u00eb 30 qershor, i dyti m\u00eb 7 korrik.<\/p>\n<p>Sondazhet e opinionit, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb t\u00eb publikuar n\u00eb ueb-faqen Le Point, e nxjerrin Tubimin Komb\u00ebtar t\u00eb Marine Le Penit n\u00eb ep\u00ebrsi, me afro 30 p\u00ebr qind t\u00eb votave, n\u00eb rrethin e par\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb se nga muaji i ardhsh\u00ebm, Macronit mund t\u2019i duhet t\u00eb qeveris\u00eb me kryetarin e Frontit Komb\u00ebtar, Jordan Bardella, si kryeminist\u00ebr.<\/p>\n<p>Bardella p\u00ebrfaq\u00ebson gjith\u00e7ka q\u00eb Macron kund\u00ebrshton: \u00ebsht\u00eb anti-migrant, euro-skeptik, nacionalist dhe populist.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb televizive m\u00eb 16 qershor, ai tha se \u201cnuk do t\u00eb jet\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i Macronit\u201d n\u00ebse em\u00ebrohet kryeminist\u00ebr.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse populli francez m\u00eb beson, un\u00eb do t\u2019i drejtoj politikat e vendit p\u00ebrmes propozimeve t\u00eb qarta, p\u00ebrmes prioriteteve konkrete, fuqis\u00eb bler\u00ebse, siguris\u00eb, migracionit\u2026 Dhe po, dua t\u00eb nd\u00ebrtoj nj\u00eb qeveri t\u00eb bashkimit komb\u00ebtar, me njer\u00ebz q\u00eb nuk vijn\u00eb domosdoshm\u00ebrisht nga Tubimi Komb\u00ebtar\u201d, tha Bardella.<\/p>\n<p>Zgjedhjet e rregullta parlamentare n\u00eb Franc\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb mbaheshin n\u00eb vitin 2027, kur edhe mandati i Macronit skadon. Se p\u00ebrse ai ka vendosur t\u00eb luaj\u00eb me zjarrin n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ka mendime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Ish-diplomati francez, Pierre Vimont, tani bashk\u00ebpun\u00ebtor i Institutit Carnegie Europe, thot\u00eb se Macron mund t\u00eb jet\u00eb duke testuar publikun francez dhe aft\u00ebsin\u00eb e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb p\u00ebr t\u00eb qeverisur.<\/p>\n<p>Duke folur p\u00ebr programin Expose t\u00eb Radios Evropa e Lir\u00eb, ai thot\u00eb se performanca e Tubimit Komb\u00ebtar ka shkuar duke u p\u00ebrmir\u00ebsuar viteve t\u00eb fundit, p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb sociale me establishmentin.<\/p>\n<p>\u201cArsyeja kryesore e k\u00ebsaj pak\u00ebnaq\u00ebsie \u2013 n\u00ebse shihen sondazhet e opinionit \u2013 ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me r\u00ebnien e fuqis\u00eb bler\u00ebse dhe me cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimeve publike. Njer\u00ebzit mendojn\u00eb se arsimi dhe kujdesi sh\u00ebndet\u00ebsor nuk e kan\u00eb efikasitetin e nj\u00ebjt\u00eb si\u00e7 e kan\u00eb pasur. Shto k\u00ebtu edhe migrimin! Ata ndjehen disi t\u00eb frik\u00ebsuar nga migrimi, kan\u00eb ndjenj\u00ebn e humbjes s\u00eb identitetit t\u00eb tyre komb\u00ebtar\u201d, thot\u00eb Vimont.<\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb studimi t\u00eb vitit 2022, \u201c92% e votuesve t\u00eb Tubimit Komb\u00ebtar besojn\u00eb se shumica e imigrant\u00ebve nuk i ndajn\u00eb vlerat e Franc\u00ebs\u201d dhe se \u201ckjo krijon probleme p\u00ebr bashk\u00ebjetes\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, shum\u00eb n\u00eb Franc\u00eb i shohin rregullat e gjelbra t\u00eb BE-s\u00eb si barr\u00eb p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb e tyre. Po ashtu, argumentojn\u00eb se importet e grurit nga Ukraina \u2013 p\u00ebr shkak t\u00eb koncesioneve t\u00eb luft\u00ebs \u2013 i kan\u00eb d\u00ebmtuar tashm\u00eb t\u00eb ardhurat e fermer\u00ebve francez\u00eb.<\/p>\n<p>Bardella zotohet se do t\u2019i adresoj\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto.<\/p>\n<p>Vimont thot\u00eb se n\u00ebse ai e formon Qeverin\u00eb e re, ndikimi i Macronit n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e brendshme do t\u00eb zvog\u00eblohej ndjesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Me Kushtetut\u00ebn franceze, ai do ta mbante rolin kryesor n\u00eb mbrojtje dhe politik\u00eb t\u00eb jashtme, si dhe do t\u00eb negocionte traktate nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por do t\u00eb humbiste fuqin\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00eb politik\u00ebn e brendshme, thot\u00eb Vimont.<\/p>\n<p>Kjo, sipas tij, do t\u00eb mund t\u00eb ndikonte pastaj edhe n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera, si mb\u00ebshtetja p\u00ebr Ukrain\u00ebn, pasi presidentit do t\u2019i duhet miratimi i Parlamentit p\u00ebr t\u00eb financuar secil\u00ebn ndihm\u00eb nga buxheti vjetor i Franc\u00ebs.<\/p>\n<p>Vimont thot\u00eb se e djathta ekstreme \u2013 n\u00ebse do \u2013 mund t\u2019ia v\u00ebshtir\u00ebsoj\u00eb pun\u00ebn Macronit edhe n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, s\u00eb paku deri n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cTubimi Komb\u00ebtar e ka th\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb se \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr \u00e7do zgjerimi t\u00eb ri t\u00eb BE-s\u00eb, qoft\u00eb me Ukrain\u00ebn, Moldavin\u00eb apo shtetet e Ballkanit. Por, nuk mendoj se do t\u00eb shkoj\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00eb konfrontim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me presidentin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje\u201d, thot\u00eb Vimont.<\/p>\n<p>Vimont shton se frika n\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, q\u00eb synojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE, mund t\u00eb b\u00ebhet e pakap\u00ebrcyeshme n\u00ebse Le Pen garon p\u00ebr presidente n\u00eb vitin 2027 dhe fiton.<\/p>\n<p>G\u00ebzim Visoka, profesor i Studimeve t\u00eb Paqes dhe Konfliktit n\u00eb Universitetin e Qytetit t\u00eb Dublinit, pajtohet se marrja e pushtetit nga partia e Le Penit do t\u00eb ishte \u201clajm i keq\u201d p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, por, sipas tij, kjo nuk do t\u00eb p\u00ebrkthehej n\u00eb ndonj\u00eb ndryshim radikal t\u00eb q\u00ebndrimeve t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cTani, n\u00ebn dominimin e partive t\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb apo t\u00eb majt\u00eb, zgjerimi nuk \u00ebsht\u00eb prioritet p\u00ebr BE-n\u00eb. \u00cbsht\u00eb taktik\u00eb p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb p\u00ebrkrahjen dhe bashk\u00ebpunimin e vendeve t\u00eb Ballkanit dhe t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore. N\u00ebse gjat\u00eb mandatit t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb Komisionit Evropian nuk do t\u00eb ket\u00eb ndonj\u00eb zhvillim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, un\u00eb mendoj se projekti i zgjerimit \u2013 si\u00e7 e njohim n\u00eb form\u00ebn klasike \u2013 do t\u00eb jet\u00eb i vdekur\u201d, thot\u00eb Visoka p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas tij, fitorja eventuale e partis\u00eb s\u00eb Le Penit do t\u00eb mund t\u00eb kishte ndikim t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm n\u00eb dialogun p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>Ai thot\u00eb se Le Pen ka lidhje me lobet dhe grupet serbe, qoft\u00eb n\u00eb Franc\u00eb, qoft\u00eb jasht\u00eb saj.<\/p>\n<p>Flitet se partia e saj \u00ebsht\u00eb e lidhur edhe me organizat\u00ebn franceze \u201cSolidarite Kosovo\u201d, e cila, si\u00e7 thuhet n\u00eb ueb-faqen e saj, punon \u201cn\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve t\u00eb shtypur\u201d n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDuke i marr\u00eb parasysh k\u00ebta parametra t\u00eb p\u00ebrkrahjes historike politike, mund ta shohim Franc\u00ebn duke marr\u00eb nj\u00eb kurs m\u00eb proserb dhe m\u00eb kusht\u00ebzues ndaj Kosov\u00ebs, duke u munduar q\u00eb t\u2019i v\u00ebr\u00eb asaj kushte shtes\u00eb, ose t\u2019ia rikthej\u00eb masat nd\u00ebshkuese, q\u00eb duket se do t\u2019i hiqen tash p\u00ebr tash\u201d, thot\u00eb Visoka.<\/p>\n<p>Q\u00eb Kosova t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb nga kjo \u201cdinamik\u00eb negative\u201d, q\u00eb \u201cshfryt\u00ebzon elementin e fes\u00eb dhe t\u00eb identitetit\u201d, ai thot\u00eb se lidershipi i ri n\u00eb BE, q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb krijim e sip\u00ebr, duhet ta ndryshoj\u00eb kursin politik.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr Kosov\u00ebn \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb BE-ja t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim parimor dhe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr shtet\u00ebsin\u00eb e saj. Aktualisht nuk e ka. Shum\u00eb probleme q\u00eb i ndodhin Kosov\u00ebs me BE-n\u00eb, me dialogun, vijn\u00eb si pasoj\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt ndaj shtet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. Shpresa ime \u00ebsht\u00eb q\u00eb lidershipi i ri n\u00eb BE t\u2019i tejkaloj\u00eb k\u00ebto mjegulli dhe t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb qart\u00eb, afirmative dhe t\u00eb barabart\u00eb ndaj Kosov\u00ebs, si\u00e7 e ka me t\u00eb gjitha vendet e tjera t\u00eb rajonit\u201d, thot\u00eb Visoka.<\/p>\n<p>Pes\u00eb vende t\u00eb Bashkimit Evropian \u2013 Greqia, Spanja, Sllovakia, Rumania dhe Qiproja \u2013 nuk e njohin ende pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs, e cila \u00ebsht\u00eb shpallur n\u00eb vitin 2008.<\/p>\n<p>E, K\u00ebshilli Evropian duhet t\u00eb votoj\u00eb unanimisht p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh, t\u00eb cilat shtetet an\u00ebtare i konsiderojn\u00eb si t\u00eb ndjeshme \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu ato q\u00eb lidhen me politik\u00ebn e jashtme dhe t\u00eb siguris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb rastin e Kosov\u00ebs, Franca ka pasur ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, e shpesh edhe vendimtar, n\u00eb nj\u00eb varg gj\u00ebrash \u2013 nga liberalizimi i vizave deri te Marr\u00ebveshja p\u00ebr normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve me Serbin\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb nj\u00eb bisede telefonike n\u00eb prill, Macron i ka folur kryeministrit t\u00eb Kosov\u00ebs, Albin Kurti, edhe p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e themelimit t\u00eb Asociacionit t\u00eb komunave me shumic\u00eb serbe.<\/p>\n<p>N\u00ebse Tubimi Komb\u00ebtar fiton shumic\u00ebn n\u00eb Franc\u00eb, kjo do t\u00eb ishte hera e kat\u00ebrt n\u00eb historin\u00eb e von\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vendi q\u00eb do t\u00eb kishte \u2018qeveri t\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebs\u2019 \u2013 q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se shumica parlamentare dhe presidenti do t\u00eb vinin nga grupime t\u00eb ndryshme politike.<\/p>\n<p>T\u00eb tilla qeveri jan\u00eb formuar m\u00eb 1986 dhe 1993 n\u00ebn presidentin Francois Mitterrand dhe m\u00eb 1997 n\u00ebn presidentin Jacques Chirac.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, k\u00ebsaj radhe mund t\u00eb jet\u00eb ndryshe, pasi Tubimi Komb\u00ebtar nuk \u00ebsht\u00eb parti tradicionale e qendr\u00ebs s\u00eb djatht\u00eb apo e qendr\u00ebs s\u00eb majt\u00eb, si n\u00eb rastet e m\u00ebparshme. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grupim thell\u00ebsisht nacionalist dhe populist i krahut t\u00eb djatht\u00eb, i themeluar nga babai i Le Penit m\u00eb 1972. \/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBixhoz i rreziksh\u00ebm\u201d \u2013 k\u00ebshtu e p\u00ebrshkruan shum\u00eb media per\u00ebndimore vendimin e presidentit t\u00eb Franc\u00ebs, Emmanuel Macron, p\u00ebr t\u00eb shpallur zgjedhjet e parakohshme legjislative. Sipas nj\u00eb shkrimi n\u00eb New York Times, Macron i dha t\u00eb djatht\u00ebs ekstreme shansin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb qeverisur me Franc\u00ebn \u2013 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb q\u00eb nga \u2018regjimi Vichy\u2019 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":174476,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-174475","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=174475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/174475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/174476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=174475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=174475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=174475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}