Deri n\u00eb gjysm\u00ebn e pag\u00ebs, apo mbi 600 euro n\u00eb muaj, mund t\u00eb humbin deputet\u00ebt e Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00ebse gjat\u00eb seancave plenare dhe n\u00eb mbledhjet e trupave punues t\u00eb Kuvendit p\u00ebrdorin gjuh\u00eb joparlamentare apo dhun\u00eb fizike.<\/p>\n
Nd\u00ebshkimet e tilla parashihen n\u00eb draftin e ri t\u00eb Kodit t\u00eb Sjelljes p\u00ebr deputet\u00ebt e Kuvendit, t\u00eb miratuar n\u00eb muajin prill t\u00eb k\u00ebtij viti nga Komisioni p\u00ebr legjislacion, mandate, imunitete, rregulloren e Kuvendit dhe mbik\u00ebqyrjen e Agjencis\u00eb kund\u00ebr Korrupsionit.<\/p>\n
P\u00ebrgatitja e k\u00ebtij draft-Kodi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrdorimin e fyerjeve, sharjeve dhe dhun\u00ebs fizike nga deputet\u00ebt, tha Adnan Rrustemi, kryetar i k\u00ebtij komisioni.<\/p>\n
\u201cP\u00ebrmes k\u00ebtij projekt-Kodi po b\u00ebjm\u00eb p\u00ebrpjekje ta lart\u00ebsojm\u00eb modelin e deputetit, n\u00eb kuptimin e nj\u00eb deputeti t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm llogaridh\u00ebn\u00ebs, q\u00eb t\u00eb sillet me p\u00ebrgjegj\u00ebsi n\u00eb raport me funksionin dhe qytetarin\u201d, tha Rrustemi p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n
Miratimin e nj\u00eb Kodi t\u00eb till\u00eb e vler\u00ebsojn\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm disa nga organizatat joqeveritare q\u00eb monitorojn\u00eb pun\u00ebn e Kuvendit, t\u00eb tjera dyshojn\u00eb se Kodi do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e sjelljes s\u00eb deputet\u00ebve.<\/p>\n
\u00c7ka parasheh drafti i Kodit?<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb dokument q\u00eb e ka siguruar Radio Evropa e Lir\u00eb, thuhet se Kodi do t\u00eb adresoj\u00eb sjelljen e deputet\u00ebve n\u00eb seanca dhe komisione, gjuh\u00ebn joparlamentare, p\u00ebrdorimin e telefonave, veshjet e zyrtar\u00ebve dhe veprimet tjera t\u00eb ndaluara gjat\u00eb ushtrimit t\u00eb funksionit t\u00eb tyre.<\/p>\n
Sipas Kodit, deputet\u00ebt duhet t\u00eb p\u00ebrmbahen nga p\u00ebrdorimi i gjuh\u00ebs s\u00eb pahijshme, urrejt\u00ebse, fyese ose k\u00ebrc\u00ebnuese.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb gjitha veprimet joadekuate, sipas Kodit, parashihen d\u00ebnime me gjob\u00eb, var\u00ebsisht a jan\u00eb shkelje t\u00eb r\u00ebnda apo t\u00eb lehta.<\/p>\n
Shkelje t\u00eb lehta konsiderohen, pengimi i mbar\u00ebvajtjes, pasthirrma, zhurmimi dhe nd\u00ebrprerja e fjal\u00ebs, p\u00ebrdorimi i celularit ose i laptopit dhe mosrespektimi i Kodit t\u00eb veshjes.<\/p>\n
Kurse, shkelje t\u00eb r\u00ebnda jan\u00eb, p\u00ebrdorimi i dhun\u00ebs fizike, p\u00ebrdorimi i fjal\u00ebve, frazave ose sinonimeve q\u00eb posht\u00ebrojn\u00eb ose cenojn\u00eb dinjitetin e tjetrit, shp\u00ebrdorimi i pozit\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrfitim t\u00eb interesave personale, nxitja e urrejtjes, jotoleranca, dhuna apo ngacmimi seksual.<\/p>\n
Albin Kurti, tani kryeminist\u00ebr i Kosov\u00ebs, duke sulmuar me sprej piperi Isa Mustaf\u00ebn, i cili n\u00eb vitin 2015 ishte kryeminist\u00ebr i Kosov\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb rast t\u00eb shkeljes s\u00eb Kodit t\u00eb Sjelljes, ndaj deputet\u00ebve zbatohen masat nd\u00ebshkuese duke filluar nga v\u00ebrejtja me shkrim, m\u00eb pas suspendimi nga pjes\u00ebmarrja n\u00eb tri seanca plenare dhe tri mbledhje t\u00eb komisioneve, e deri te sanksionet financiare q\u00eb arrijn\u00eb n\u00eb 50 p\u00ebr qind t\u00eb pag\u00ebs baz\u00eb.<\/p>\n
Paga baz\u00eb e nj\u00eb deputeti n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb 1.804 euro.<\/p>\n
P\u00ebr pjes\u00ebmarrje n\u00eb mbledhje t\u00eb komisioneve dhe grupeve punuese, ata p\u00ebrfitojn\u00eb shtesa: 20 p\u00ebr qind t\u00eb pag\u00ebs baz\u00eb apo mbi 360 euro.<\/p>\n
Rrustemi tha se draft-Kodi \u00ebsht\u00eb proceduar p\u00ebr nj\u00eb nga seancat plenare t\u00eb Kuvendit.<\/p>\n
Zyrtar\u00eb nga Kuvendi i Kosov\u00ebs than\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se kryesia e Kuvendit do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb se kur do t\u00eb vendoset n\u00eb rend dite p\u00ebr shqyrtim projekt-Kodi. Por, data p\u00ebr shqyrtimin e k\u00ebtij dokumenti ende nuk \u00ebsht\u00eb caktuar.<\/p>\n
Kush i \u201cnd\u00ebshkon\u201d deputet\u00ebt?<\/p>\n
Organi kompetent p\u00ebr zbatimin dhe shqiptimin e masave t\u00eb k\u00ebtij Kodi \u00ebsht\u00eb K\u00ebshilli p\u00ebr Etik\u00eb.<\/p>\n
K\u00ebshilli p\u00ebrb\u00ebhet nga n\u00ebnt\u00eb an\u00ebtar\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve kat\u00ebr an\u00ebtar\u00eb do t\u2019i p\u00ebrkasin shumic\u00ebs parlamentare, tre opozit\u00ebs dhe dy an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb do t\u2019u p\u00ebrkasin komuniteteve jo shumic\u00eb.<\/p>\n
Kryetari i Komisionit p\u00ebr legjislacion, mandate, imunitete, rregulloren e Kuvendit, mbik\u00ebqyrjen e Agjencis\u00eb Kund\u00ebr Korrupsionit, n\u00eb Kuvendin e Kosov\u00ebs, Adnan Rrustemi tha se K\u00ebshilli i Etik\u00ebs synon t\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga deputet\u00eb me integritet t\u00eb lart\u00eb moral dhe profesional.<\/p>\n
\u201cDhe, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paanshme t\u00eb trajtoj\u00eb secilin rast q\u00eb denoncohet nga ana e deputet\u00ebve\u201d, thekson Rrustemi.<\/p>\n
Sipas Kodit, K\u00ebshilli duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb kryetar dhe nj\u00eb z\u00ebvend\u00ebskryetar, si dhe n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen e tij duhet t\u00eb reflektoj\u00eb barazia gjinore.<\/p>\n
Kryetari i K\u00ebshillit propozohet nga grupi m\u00eb i madh parlamentar i shumic\u00ebs, kurse z\u00ebvend\u00ebskryetari propozohet nga grupi m\u00eb i madh parlamentar i opozit\u00ebs. An\u00ebtar\u00ebt e K\u00ebshillit, s\u00eb bashku me kryetarin dhe z\u00ebvend\u00ebskryetarin zgjedh\u00ebn n\u00eb votim t\u00eb hapur nga Kuvendi, me propozimin e Kryesis\u00eb s\u00eb Kuvendit.<\/p>\n
Vendimet p\u00ebr nd\u00ebshkime merren me \u201cmiratimin e shumic\u00ebs s\u00eb an\u00ebtar\u00ebve\u201d.<\/p>\n
\u201cKodi i domosdosh\u00ebm\u201d<\/p>\n
Duke vler\u00ebsuar volumin e sjelljeve joparlamentare t\u00eb ligjv\u00ebn\u00ebsve, draftimi i Kodit t\u00eb k\u00ebsaj natyre, q\u00eb zgjeron praktikat nd\u00ebshkuese, \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm, thot\u00eb Arb\u00ebr Tha\u00e7i nga Instituti Demokratik i Kosov\u00ebs (KDI).<\/p>\n
Sipas tij, jo rrall\u00ebher\u00eb n\u00eb seancat e Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs debatet nga deputet\u00ebt dalin jasht\u00eb kontrollit, duke p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr, ofendimet, fyerjet por edhe p\u00ebrleshjet fizike.<\/p>\n
Kjo zakonisht ndodh nd\u00ebrmjet deputet\u00ebve n\u00eb pushtet dhe atyre n\u00eb opozit\u00eb, var\u00ebsisht se cila parti udh\u00ebheq Qeverin\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebrve\u00e7 gjuh\u00ebs s\u00eb ashp\u00ebr, fyerjeve, sharjeve dhe ofendimeve, m\u00eb 13 korrik t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, pati edhe p\u00ebrleshje fizike nd\u00ebrmjet deputet\u00ebve t\u00eb Partis\u00eb Demokratike dhe pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Qeveris\u00eb nga L\u00ebvizja Vet\u00ebvendosje, konkretisht mes M\u00ebrgim Lushtakut dhe z\u00ebvend\u00ebskryeministrit t\u00eb Kosov\u00ebs, Besnik Bislimi.<\/p>\n
N\u00eb raportin e monitorimit t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs p\u00ebr vitin 2023, Instituti i Kosov\u00ebs p\u00ebr Drejt\u00ebsi, ka v\u00ebrejtur se \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur gjuh\u00eb seksiste, mizogjene, raciste dhe homofobe.<\/p>\n
Kjo gjuh\u00eb \u00ebsht\u00eb kritikuar edhe n\u00eb Raportin e Komisionit Evropian p\u00ebr Kosov\u00ebn p\u00ebr vitin 2023.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb raport thuhet se \u201cp\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 tensionimit n\u00eb Kuvend, disa deputet\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn gjuh\u00eb nxit\u00ebse kund\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb stereotipizimin dhe gjuh\u00eb jo t\u00eb p\u00ebrshtatshme n\u00eb aspektin gjinor.<\/p>\n
Liridon Salihi, koordinator i projekteve n\u00eb Grupin p\u00ebr Studime Juridike dhe Politike (GLPS), shprehet se nd\u00ebshkimi me gjoba mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb sjelljen e deputet\u00ebve n\u00ebp\u00ebr seanca.<\/p>\n
Ai sqaron se edhe me Rregulloren e Pun\u00ebs s\u00eb Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs, ndalohet p\u00ebrdorimi i gjuh\u00ebs joparlamentare dhe p\u00ebrdorimi i dhun\u00ebs, por masat nd\u00ebshkuese jan\u00eb t\u00eb lehta.<\/p>\n
\u201c \u2018Prekja n\u00eb xhep\u2019 e deputet\u00ebve do t\u00eb ket\u00eb efekt dhe do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb pak p\u00ebrdorim t\u00eb gjuh\u00ebs jo t\u00eb p\u00ebrshtatshme, qoft\u00eb n\u00eb seanca qoft\u00eb n\u00eb komisione\u201d, vler\u00ebson Salihi.<\/p>\n
Arb\u00ebr Tha\u00e7i nga KDI-ja dyshon se ky dokument garanton p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb situat\u00ebs.<\/p>\n
\u201cPa nj\u00eb zbatim m\u00eb t\u00eb prer\u00eb t\u00eb rregullave nd\u00ebshkuese, Kodi mund t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb dokument q\u00eb nuk gjen zbatim n\u00eb praktik\u00eb\u201d, konsideron ai.<\/p>\n
Por, n\u00eb Institutin e Kosov\u00ebs p\u00ebr Drejt\u00ebsi, (IKD) konsiderojn\u00eb se d\u00ebnimet financiare mund t\u00eb mos jen\u00eb penges\u00eb efektive p\u00ebr deputet\u00ebt e pasur ose ata me t\u00eb ardhura t\u00eb konsiderueshme jasht\u00eb Kuvendit.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb publikuar n\u00eb fillim t\u00eb muajit qershor, t\u00eb quajtur Kodi i Sjelljes s\u00eb Deputet\u00ebve, thuhet se \u201cp\u00ebrqendrimi n\u00eb d\u00ebnimet financiare zhvendos fokusin nga parimet e sjelljes s\u00eb mir\u00eb dhe sh\u00ebrbimit publik n\u00eb nj\u00eb sistem nd\u00ebshkimi thjesht monetar\u201d.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb analiz\u00eb, nd\u00ebrkaq, thuhet se draft-Kodi p\u00ebrmban dispozita q\u00eb jan\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me Rregulloren e Kuvendit.<\/p>\n
Sipas Rregullores aktuale, llojet e masave n\u00eb rast t\u00eb pengimit t\u00eb zhvillimit t\u00eb seanc\u00ebs jan\u00eb: t\u00ebrheqja dhe nd\u00ebrprerja e fjal\u00ebs, v\u00ebrejtje me paralajm\u00ebrim p\u00ebr largim nga seanca plenare dhe largimi nga seanca q\u00eb shoq\u00ebrohet me sanksione financiare me kompensimin e nj\u00eb seance plenare.<\/p>\n
\u201cPor, jo deri n\u00eb 50 p\u00ebr qind t\u00eb pag\u00ebs baz\u00eb\u201d, thuhet n\u00eb analiz\u00ebn e IKD-s\u00eb.<\/p>\n
Ndryshe, nj\u00eb kod t\u00eb till\u00eb, Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb e ka miratuar para gjasht\u00eb vjet\u00ebsh, m\u00eb 2018.<\/p>\n
Nj\u00ebjt\u00eb si n\u00eb Kosov\u00eb, edhe n\u00eb Shqip\u00ebri Kodi i Sjelljes zbatohet p\u00ebr t\u00eb gjitha aspektet e jet\u00ebs publike t\u00eb deputetit.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2019 Kodi i Sjelljes \u00ebsht\u00eb miratuar edhe nga Kuvendi i Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Deri n\u00eb gjysm\u00ebn e pag\u00ebs, apo mbi 600 euro n\u00eb muaj, mund t\u00eb humbin deputet\u00ebt e Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs, n\u00ebse gjat\u00eb seancave plenare dhe n\u00eb mbledhjet e trupave punues t\u00eb Kuvendit p\u00ebrdorin gjuh\u00eb joparlamentare apo dhun\u00eb fizike. Nd\u00ebshkimet e tilla parashihen n\u00eb draftin e ri t\u00eb Kodit t\u00eb Sjelljes p\u00ebr deputet\u00ebt e Kuvendit, t\u00eb miratuar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":175754,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-175753","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175753","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175753"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175753\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/175754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}