{"id":180500,"date":"2024-09-13T08:35:51","date_gmt":"2024-09-13T06:35:51","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=180500"},"modified":"2024-09-13T08:35:51","modified_gmt":"2024-09-13T06:35:51","slug":"pse-cefta-eshte-e-rendesishme-per-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/pse-cefta-eshte-e-rendesishme-per-kosoven\/","title":{"rendered":"Pse CEFTA \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr Kosov\u00ebn?"},"content":{"rendered":"<p>Zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb gjerman\u00eb, t\u00eb angazhuar p\u00ebr Ballkanin, kan\u00eb paralajm\u00ebruar se Kosova mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga nismat rajonale tregtare, n\u00ebse vazhdon t\u00eb ngul\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb ndales\u00ebn q\u00eb zbaton ndaj importit t\u00eb mallrave nga Serbia, dhe, rrjedhimisht, si\u00e7 vler\u00ebsojn\u00eb ata, shkel parimet e CEFTA-s. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo, dhe \u00e7far\u00eb ka p\u00ebrfituar vendi nd\u00ebr vite prej saj?<\/p>\n<p>\u201cNga nj\u00eb industri e brisht\u00eb dhe relativisht e pazhvilluar prodhuese, Kosova sot \u00ebsht\u00eb burim i produkteve cil\u00ebsore, t\u00eb cilat plasohen jo vet\u00ebm n\u00eb tregjet e vendeve t\u00eb CEFTA-s, por edhe m\u00eb gjer\u00eb, n\u00eb Bashkimin Evropian, n\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe n\u00eb shtete t\u00eb tjera\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu shprehet Arian Zeka, kryetar i Od\u00ebs Ekonomike Amerikane n\u00eb Kosov\u00eb, sipas t\u00eb cilit t\u00eb qen\u00ebt pjes\u00eb e Marr\u00ebveshjes p\u00ebr Tregti t\u00eb Lir\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore (CEFTA), i ka ndihmuar Kosov\u00ebs t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e prodhimeve.<\/p>\n<p>Pal\u00eb t\u00eb Marr\u00ebveshjes, e cila synon rritjen e tregtis\u00eb s\u00eb mallrave dhe sh\u00ebrbimeve, eliminimin e barrierave tregtare mes pal\u00ebve dhe t\u00ebrheqjen e investimeve, jan\u00eb gjasht\u00eb vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor, plus Moldavia, q\u00eb prej vitit 2006.<\/p>\n<p>N\u00ebnshkrueset e m\u00ebparshme dhe themeluese t\u00eb CEFTA-s jan\u00eb larguar prej saj, pas an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb tyre n\u00eb BE. Zbatimi i Marr\u00ebveshjes \u00ebsht\u00eb parakusht edhe p\u00ebr vendet e tjera q\u00eb synojn\u00eb integrimin n\u00eb bllokun evropian.<\/p>\n<p>Si u aktualizua CEFTA?<br \/>\nEmri i saj \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmendur shpesh dit\u00ebve t\u00eb fundit, pas k\u00ebrkes\u00ebs q\u00eb iu b\u00eb Kosov\u00ebs nga i d\u00ebrguari i Gjermanis\u00eb p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor, Manuel Sarrazin, p\u00ebr heqje t\u00eb ndales\u00ebs ndaj mallrave t\u00eb prodhuara n\u00eb Serbi, sepse nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr parimeve t\u00eb CEFTA-s.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebmbim, diplomati gjerman ka ofruar q\u00eb Kosova t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohet n\u00eb CEFTA me emrin e saj, me fusnot\u00eb, dhe jo p\u00ebrmes Misionit t\u00eb Organizat\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Kosov\u00eb (UNMIK).<\/p>\n<p>Kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, nuk \u00ebsht\u00eb bindur.<\/p>\n<p>Qeveria kosovare i ka ndaluar importet nga Serbia n\u00eb qershor t\u00eb 2023-t\u00ebs, me arsyetimin se ato po rrezikojn\u00eb sigurin\u00eb e Kosov\u00ebs, dhe se, p\u00ebrmes tyre, mund t\u00eb hyjn\u00eb edhe arm\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, autoritetet e Kosov\u00ebs nuk kan\u00eb dal\u00eb asnj\u00ebher\u00eb me ndonj\u00eb raport vler\u00ebsues se si ka ndikuar kjo mas\u00eb n\u00eb nivelin e siguris\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr Zek\u00ebn, kjo mas\u00eb ka goditur interesat komerciale t\u00eb partner\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cE kemi konsideruar mas\u00eb paradoksale, duke marr\u00eb parasysh q\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb vijon importi i gjysm\u00eb-produkteve dhe l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb para, nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, mallrat p\u00ebrfundimtare, t\u00eb cilat n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe prodhohen nga nd\u00ebrmarrjet q\u00eb jan\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb huaj n\u00eb Serbi \u2013 po flasim p\u00ebr kapital amerikan dhe kapital evropian \u2013 nuk lejohet t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb territorin e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs\u201d, konsideron Zeka.<\/p>\n<p>Ai, po ashtu, thot\u00eb se p\u00ebrfitimet e Kosov\u00ebs nga CEFTA jan\u00eb shum\u00ebdimensionale, teksa p\u00ebrmend:<\/p>\n<p>\u2022 P\u00ebrmir\u00ebsimin e ofert\u00ebs, ose rritjen e atraktivitetit t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb syt\u00eb e investitor\u00ebve t\u00eb huaj;<\/p>\n<p>\u2022 Ndjekjen e reformave ekonomike;<\/p>\n<p>\u2022 Ndryshimin radikal n\u00eb struktur\u00ebn e eksporteve, n\u00eb llojet e produkteve dhe n\u00eb llojet e mallrave.<\/p>\n<p>Si Zeka, ashtu edhe Naim Rashiti, drejtor i Grupit Ballkanik p\u00ebr Politika n\u00eb Prishtin\u00eb, thon\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se Kosova duhet ta shfuqizoj\u00eb sa m\u00eb shpejt ndales\u00ebn p\u00ebr importet nga Serbia.<\/p>\n<p>\u201cKosova duhet t\u2019i heq\u00eb k\u00ebto masa dhe duhet t\u00eb sillet si nj\u00eb aktore kryesore, si nj\u00eb aktore e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe e drejt\u00eb, dhe e besueshme n\u00eb tregtin\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt rajonale\u201d, shprehet Rashiti.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb ndales\u00ebs, Zeka e Rashiti besojn\u00eb se Kosova duhet t\u2019i shfryt\u00ebzoj\u00eb mekanizmat ligjor\u00eb t\u00eb parapar\u00eb nga CEFTA, p\u00ebr t\u2019u ankuar p\u00ebr barrierat tregtare q\u00eb i vendosen asaj nga Serbia dhe Bosnj\u00eb e Hercegovina.<\/p>\n<p>P\u00ebr ndalimin e importeve nga Serbia, Kosova \u00ebsht\u00eb kritikuar edhe n\u00eb raportin e sivjetm\u00eb t\u00eb Departamentit amerikan t\u00eb Shtetit p\u00ebr klim\u00ebn e t\u00eb b\u00ebrit biznes n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Aty \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb se \u201cndalesa ka shkaktuar konfuzion t\u00eb madh tek importuesit dhe ka ndikuar negativisht te kompanit\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb subjekteve t\u00eb huaja n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb nd\u00ebrprerjes n\u00eb zinxhirin e furnizimit\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb Raportin e Progresit p\u00ebr Kosov\u00ebn, p\u00ebr vitin 2023, Komisioni Evropian ka th\u00ebn\u00eb se ndalesa \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me frym\u00ebn e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Stabilizim-Asociimit, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn marr\u00ebveshjen e vetme kontraktuale t\u00eb Kosov\u00ebs me BE-n\u00eb.<\/p>\n<p>Pse k\u00ebrkesa po p\u00ebrs\u00ebritet tash?<br \/>\nRashiti beson se insistimi gjerman q\u00ebndron te p\u00ebrgatitjet p\u00ebr takimin e radh\u00ebs n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Procesit t\u00eb Berlinit \u2013 platform\u00eb formale e politik\u00ebs s\u00eb BE-s\u00eb ndaj rajonit t\u00eb Ballkanit \u2013 dhe p\u00ebr marr\u00ebveshjet e reja<br \/>\nrajonale q\u00eb synohet t\u00eb arrihen aty.<\/p>\n<p>Procesi i Berlinit ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb zhvillimin e rajonit dhe n\u00eb p\u00ebrgatitjen e tij p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb bllokun evropian.<\/p>\n<p>Ambasadori gjerman n\u00eb Kosov\u00eb, Jorn Rohde, ka paralajm\u00ebruar se n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme, vendet e Ballkanit do t\u00eb ecin p\u00ebrpara drejt bashk\u00ebpunimit rajonal edhe pa Kosov\u00ebn.<\/p>\n<p>Rashiti thot\u00eb se k\u00ebt\u00eb skenar e d\u00ebshirojn\u00eb disa vende t\u00eb Ballkanit \u2013 Serbia, Bosnja dhe disa element\u00eb brenda Malit t\u00eb Zi \u2013 andaj Kosova nuk duhet t\u00eb lejoj\u00eb di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cProcesi i Berlinit dhe t\u00eb gjitha organizatat q\u00eb kan\u00eb rrjedhur nga ai, apo i jan\u00eb bashkuar rolit t\u00eb Procesit t\u00eb Berlinit, jan\u00eb i vetmi instrument ku Kosova ulet e barabart\u00eb me vendet tjera. Kosova duhet, me \u00e7do kusht, t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ruajtur vendin e saj dhe p\u00ebr t\u2019i shtyr\u00eb agjendat e saj\u201d, vler\u00ebson Rashiti.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, sipas tij, ndonj\u00eb d\u00ebshtim eventual i Procesit t\u00eb Berlinit ndihmon n\u00eb shfaqjen apo ringjalljen e iniciativave tjera, si Ballkani i Hapur, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrshtuar vazhdimisht nga Kosova.<\/p>\n<p>Zeka frik\u00ebsohet p\u00ebr \u201cpasoja t\u00eb paparashikuara\u201d nga nj\u00eb izolim i till\u00eb ekonomiko-politik i Kosov\u00ebs, por nuk sheh gatishm\u00ebri t\u00eb Qeveris\u00eb p\u00ebr heqje t\u00eb bllokad\u00ebs, duke marr\u00eb parasysh se zgjedhjet e ardhshme jan\u00eb af\u00ebr.\/evropaelire\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb gjerman\u00eb, t\u00eb angazhuar p\u00ebr Ballkanin, kan\u00eb paralajm\u00ebruar se Kosova mund t\u00eb p\u00ebrjashtohet nga nismat rajonale tregtare, n\u00ebse vazhdon t\u00eb ngul\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb ndales\u00ebn q\u00eb zbaton ndaj importit t\u00eb mallrave nga Serbia, dhe, rrjedhimisht, si\u00e7 vler\u00ebsojn\u00eb ata, shkel parimet e CEFTA-s. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo, dhe \u00e7far\u00eb ka p\u00ebrfituar vendi nd\u00ebr vite prej saj? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":180501,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-180500","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180500"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180500\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/180501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}