{"id":187497,"date":"2024-12-10T07:34:54","date_gmt":"2024-12-10T06:34:54","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=187497"},"modified":"2024-12-10T07:34:54","modified_gmt":"2024-12-10T06:34:54","slug":"marredheniet-nderetnike-ne-kosove-pre-e-dezinformatave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/marredheniet-nderetnike-ne-kosove-pre-e-dezinformatave\/","title":{"rendered":"Marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike n\u00eb Kosov\u00eb, pre e dezinformatave"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb rrjete sociale, media e tavolina kafeneje, dezinformatat lidhur me zhvillimet n\u00eb Kosov\u00eb thuhet se po i tensionojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike, ve\u00e7an\u00ebrisht mes shqiptar\u00ebve dhe serb\u00ebve.<\/p>\n<p>Ramadan Ilazi, drejtor i hulumtimeve n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb (QKSS), thot\u00eb se k\u00ebto fushata dezinformuese n\u00eb vend, shp\u00ebrndahen q\u00ebllimsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019i tensionuar marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike.<\/p>\n<p>Kemi fushata q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb krijojn\u00eb mosbesim \u2013 sidomos n\u00eb mesin e komunitetit serb \u2013 ndaj institucioneve publike n\u00eb Kosov\u00eb dhe q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb lloj perceptimi sikur n\u00eb veri [t\u00eb Kosov\u00ebs] e kemi nj\u00eb situat\u00eb represioni t\u00eb vazhduesh\u00ebm ndaj qytetar\u00ebve atje\u201d, thot\u00eb Ilazi p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta testuar k\u00ebt\u00eb p\u00ebrshtypje, QKSS-ja ka realizuar nj\u00eb studim, ku, p\u00ebrve\u00e7 analizave dhe anketave, ka grumbulluar disa t\u00eb rinj shqiptar\u00eb dhe serb\u00eb p\u00ebr t\u00eb diskutuar p\u00ebr fushatat dezinformuese.<\/p>\n<p>Nga ky studim del q\u00eb shumica e kosovar\u00ebve, pavar\u00ebsisht etnis\u00eb, besojn\u00eb se dezinformimi po i ndikon marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike.<\/p>\n<p>Madje, shumica thon\u00eb se vet\u00eb ata kan\u00eb hasur n\u00eb dezinformata t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>Sipas Ilazit, k\u00ebto dezinformata shp\u00ebrndahen duksh\u00ebm m\u00eb shum\u00eb n\u00eb rastet kur ka tensione n\u00eb veriun e Kosov\u00ebs t\u00eb banuar me shumic\u00eb serbe \u2013 si sulmi i vitit t\u00eb kaluar n\u00eb Banjsk\u00eb apo sulmi n\u00eb kanalin e Ib\u00ebr-Lepencit.<\/p>\n<p>Ai beson se rol n\u00eb shp\u00ebrndarjen e k\u00ebtyre dezinformatave kan\u00eb sh\u00ebrbimet e mediave ruse, RT dhe Sputnik, n\u00eb Serbi, q\u00eb funksionojn\u00eb pavar\u00ebsisht sanksioneve t\u00eb vendosura nga SHBA-ja dhe BE-ja.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb Serbi, p\u00ebrmes k\u00ebtyre mediave, shp\u00ebrndahen narrativ\u00eb rreth Kosov\u00ebs q\u00eb jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht jokonstruktiv\u00eb dhe t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr bashk\u00ebjetes\u00ebn nd\u00ebretnike. Po ashtu, ata synojn\u00eb t\u2019i d\u00ebmtojn\u00eb proceset e normalizimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb\u201d, thot\u00eb Ilazi.<\/p>\n<p>Adea Beqaj, menaxhere e programit n\u00eb Institutin Komb\u00ebtar Demokratik (NDI) n\u00eb Prishtin\u00eb, thot\u00eb se prezenca e lart\u00eb e kosovar\u00ebve n\u00eb platformat digjitale, b\u00ebn q\u00eb shoq\u00ebria n\u00eb vend t\u00eb jet\u00eb e cenueshme ndaj k\u00ebtyre fushatave dezinformuese.<\/p>\n<p>Sipas saj, rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm luan edhe mungesa e edukimit medial.<\/p>\n<p>Ajo thot\u00eb se institucionet n\u00eb vend duhet t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb strategji q\u00eb i pajis qytetar\u00ebt me \u201caft\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb naviguar n\u00eb nj\u00eb mjedis informativ gjithnj\u00eb e m\u00eb kompleks, p\u00ebr ta luftuar dezinformimin dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb mirinformuara\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb komponent ky\u00e7 i k\u00ebsaj p\u00ebrpjekjeje duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb integrimin e edukimit medial n\u00eb kurrikul\u00ebn e sistemit arsimor n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet, duke nisur q\u00eb nga arsimi fillor\u201d, thot\u00eb ajo p\u00ebr REL-in.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht mungesa e edukimit medial n\u00eb kurrikulat arsimore n\u00eb Kosov\u00eb shihet si nj\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt q\u00eb po i l\u00eb kosovar\u00ebt t\u00eb cenuesh\u00ebm nga fushatat dezinformuese.<\/p>\n<p>Mediat online shihen n\u00eb mesin e platformave q\u00eb b\u00ebjn\u00eb shp\u00ebrndarjen m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb dezinformatave.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, shumica e kosovar\u00ebve besojn\u00eb se din\u00eb t\u2019i identifikojn\u00eb k\u00ebto dezinformata.<\/p>\n<p>Por, p\u00ebr Ilazin, problem mbetet barriera gjuh\u00ebsore mes komunitetit shqiptar dhe atij serb. Ai thot\u00eb se mungesa e dygjuh\u00ebsis\u00eb n\u00eb mediat n\u00eb Kosov\u00eb, b\u00ebn q\u00eb mediat t\u00eb raportojn\u00eb pa pasur kontekstin e plot\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNuk kemi media kosovare shqipfol\u00ebse profesionale me gazetar\u00eb nga komuniteti serb dhe as anasjelltas. K\u00ebshtu q\u00eb, shpeshher\u00eb, raportimeve p\u00ebr veriun u mungon konteksti p\u00ebr t\u2019i adresuar informacionet q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb jo plot\u00ebsisht t\u00eb sakta\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Meq\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebt e komuniteteve t\u00eb ndryshme lexojn\u00eb p\u00ebrmbajtje t\u00eb ndryshme mediale \u2013 shkaku i barrierave gjuh\u00ebsore \u2013 shum\u00eb ngjarje n\u00eb Kosov\u00eb perceptohen ndryshe n\u00eb mesin e komuniteteve etnike.<\/p>\n<p>Ilazi beson se luft\u00ebn kund\u00ebr dezinformatave do ta b\u00ebnte m\u00eb t\u00eb leht\u00eb normalizimi i marr\u00ebdh\u00ebnieve mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr aq koh\u00eb sa do t\u00eb kemi tensione mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb, shoq\u00ebria do t\u00eb mbetet e cenueshme ndaj fushatave t\u00eb dezinformimit. Sa her\u00eb q\u00eb kemi tensione, edhe fushatat dezinformuese rriten ndjesh\u00ebm dhe synojn\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb perceptimin e frik\u00ebs\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Por, me probleme t\u00eb ngjashme p\u00ebrballen edhe shoq\u00ebrit\u00eb n\u00eb vendet fqinje t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>\u201cNarrativ\u00ebt kulturor\u00eb dhe fetar\u00eb t\u00eb rr\u00ebnjosur thell\u00eb shpesh manipulohen dhe p\u00ebrdoren si mjete p\u00ebr t\u00eb nxitur ndarje dhe mosbesim. Duke p\u00ebrfituar nga ndasit\u00eb sociale dhe kompleksiteti historik i rajonit, dezinformimi vazhdon t\u2019i minoj\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr pajtim dhe stabilitet n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor\u201d, thot\u00eb Beqaj nga NDI-ja.<\/p>\n<p>K\u00ebto probleme me dezinformim n\u00eb shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor kan\u00eb ndikim negativ n\u00eb demokracit\u00eb e k\u00ebtyre shteteve, shton ajo, teksa ato kan\u00eb nisur rrug\u00ebn drejt integrimit n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n<p>\u201cParakusht p\u00ebr funksionimin e mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb demokracis\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb jen\u00eb t\u00eb informuar sakt\u00eb dhe drejt, t\u00eb nd\u00ebrmarrin vendime t\u00eb mirinformuara dhe t\u00eb jen\u00eb t\u00eb aft\u00eb ta mbajn\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjshme qeverin\u00eb\u201d, p\u00ebrfundon Beqaj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb rrjete sociale, media e tavolina kafeneje, dezinformatat lidhur me zhvillimet n\u00eb Kosov\u00eb thuhet se po i tensionojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike, ve\u00e7an\u00ebrisht mes shqiptar\u00ebve dhe serb\u00ebve. Ramadan Ilazi, drejtor i hulumtimeve n\u00eb Qendr\u00ebn Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb (QKSS), thot\u00eb se k\u00ebto fushata dezinformuese n\u00eb vend, shp\u00ebrndahen q\u00ebllimsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019i tensionuar marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike. Kemi fushata q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":187498,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-187497","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=187497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/187497\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/187498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=187497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=187497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=187497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}