{"id":190214,"date":"2025-01-03T07:43:25","date_gmt":"2025-01-03T06:43:25","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=190214"},"modified":"2025-01-03T07:43:25","modified_gmt":"2025-01-03T06:43:25","slug":"pese-vjet-nga-covid-19-cka-dihet-e-cka-jo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/pese-vjet-nga-covid-19-cka-dihet-e-cka-jo\/","title":{"rendered":"Pes\u00eb vjet nga COVID-19: \u00c7ka dihet e \u00e7ka jo?"},"content":{"rendered":"<p>Pes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, nj\u00eb grup njer\u00ebzish n\u00eb Wuhan t\u00eb Kin\u00ebs u s\u00ebmur\u00ebn me nj\u00eb virus t\u00eb cilin bota nuk e kishte par\u00eb m\u00eb her\u00ebt.<\/p>\n<p>Virusi s\u2019pati em\u00ebr, e as s\u00ebmundja t\u00eb cil\u00ebn e shkaktonte. Por ajo q\u00eb e shkaktoi ishte shkundje e thell\u00eb e sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor bot\u00ebror dhe e riform\u00ebsoi m\u00ebnyr\u00ebn se si njer\u00ebzit duhet t\u00eb merren me viruset.<\/p>\n<p>Virusi \u00ebsht\u00eb ende aktiv, edhe pse njer\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb imunizuar fal\u00eb vaksinimeve dhe infektimeve. Tani \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebs dhe nuk futet n\u00eb maj\u00eb t\u00eb shkaktar\u00ebve t\u00eb vdekjes.<\/p>\n<p>Por \u00e7ka dihet e \u00e7ka nuk dihet ende p\u00ebr COVID-19:<\/p>\n<p>Nga erdhi?<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se skenari m\u00eb i mundsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se ka qarkulluar n\u00eb minj, sikur shumica e koronavirus\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb e se m\u00eb pas ka infektuar specie t\u00eb tjera deri te njeriu n\u00eb Wuhan, ku u regjistruan rastet e para n\u00eb fund t\u00eb n\u00ebntorit t\u00eb 2019-s.<\/p>\n<p>Wuhani \u00ebsht\u00eb qend\u00ebr e disa laborator\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj q\u00eb kryejn\u00eb edhe studime mbi koronavirus\u00ebt, duke nxitur debate n\u00ebse virusi ka rrjedhur nga ndonj\u00eb prej tyre.<\/p>\n<p>Gjithsesi, origjina e pandemis\u00eb nuk dihet ende \u2013 e s\u2019dihet a do t\u00eb m\u00ebsohet ndonj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Sa njer\u00ebz vdiq\u00ebn nga COVID-19?<\/p>\n<p>Me gjas\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 20 milion\u00eb. Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se shtetet an\u00ebtare t\u00eb saj kan\u00eb raportuar m\u00eb shum\u00eb se shtat\u00eb milion\u00eb vdekje nga COVID-19, por se numri real besohet t\u00eb jet\u00eb trefish m\u00eb i lart\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb vaksina ishin n\u00eb dispozicion?<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt dhe prodhuesit e vaksinave thyen rekord duke shp\u00ebtuar dhjet\u00ebra miliona njer\u00ebz n\u00eb bot\u00eb. Fal\u00eb tyre bota iu rikthye shpejt normalitetit. Nj\u00eb vit pasi n\u00eb Kin\u00eb u identifikua virusi, autoritetet n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs dhe Britani lejuan vaksinat e prodhuara nga Pfizeri dhe Moderna.<\/p>\n<p>Vaksinat s\u2019jan\u00eb perfekte. Ato kryejn\u00eb pun\u00eb n\u00eb parandalimin e s\u00ebmundjeve t\u00eb r\u00ebnda, shtrirjes n\u00eb spital dhe vdekjet, dhe kan\u00eb dal\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb sigurta e me raste tejet t\u00eb rralla t\u00eb efekteve an\u00ebsore serioze.<\/p>\n<p>Cili variant po dominon tani?<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt nis\u00ebn t\u2019i em\u00ebrtonin variantet sipas alfabetit grek. Shp\u00ebrndarja ishte aq e shpejt\u00eb sa u b\u00ebn\u00eb disa lloje variantesh. Nj\u00eb prej varianteve dominuese tani ka emrin XEC, q\u00eb besohet se dominon n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb dihet p\u00ebr COVID-in e gjat\u00eb?<\/p>\n<p>Miliona njer\u00ebz vazhdojn\u00eb t\u00eb vuajn\u00eb pasoja nga prekja prej COVID-19. P\u00ebrderisa p\u00ebr shumic\u00ebn pasojat ishin disajav\u00ebshe, te nj\u00eb grup njer\u00ebzish lodhja zgjati p\u00ebr muaj e p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra, por edhe \u201cmjegullimin e trurit\u201d apo probleme t\u00eb mundshme kardiovaskulare.<\/p>\n<p>Doktor\u00ebt nuk po e din\u00eb se si fitohet ky COVID-19, por se studimet kan\u00eb treguar se vaksinimi ka ulur rastet dhe rreziqet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, nj\u00eb grup njer\u00ebzish n\u00eb Wuhan t\u00eb Kin\u00ebs u s\u00ebmur\u00ebn me nj\u00eb virus t\u00eb cilin bota nuk e kishte par\u00eb m\u00eb her\u00ebt. Virusi s\u2019pati em\u00ebr, e as s\u00ebmundja t\u00eb cil\u00ebn e shkaktonte. Por ajo q\u00eb e shkaktoi ishte shkundje e thell\u00eb e sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor bot\u00ebror dhe e riform\u00ebsoi m\u00ebnyr\u00ebn se si njer\u00ebzit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":190215,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-190214","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=190214"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/190214\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/190215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=190214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=190214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=190214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}