Kjo xhurulldi e krijuar nga ministri MBPZHR-s\u00eb Rikallo, nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb e re dhe as e papritur. Aty ku ka para dihet se em\u00ebrohen ose zgjidhen zyrtar\u00eb nga t\u00eb fuqishmit e vendit q\u00eb ta kontrollojn\u00eb dhe ta kanalizojn\u00eb ku e te kush duhet t\u00eb shkojn\u00eb ato para. Edhe ky rast \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e konfrontimit t\u00eb interesave t\u00eb t\u00eb fuqishm\u00ebve q\u00eb jan\u00eb n\u00eb piramid\u00ebn e shtetit ton\u00eb t\u00eb kapur.
\nNga Shemsi Syla
\nT\u00eb rikthehemi pak pas n\u00eb histori: Ultranacionalist\u00ebt serb\u00eb, duke filluar nga Garashanini, Klubi Kulturor serb, Konventa fam\u00ebkeqe p\u00ebr shp\u00ebrnguljen e shqiptar\u00ebve e vitit 1938, me mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, vazhduan p\u00ebrpjekjet p\u00ebr realizimin e planeve, si shembull. Elaborati i ri i Vasa \u00c7ubrilloviqit i titulluar \u201cProblemi i pakicave n\u00eb Jugosllavi\u201d.
\nAi pushtetin e ri e \u201cm\u00ebson\u201d se p\u00ebrve\u00e7 spastrimit nga ana e ushtris\u00eb gjat\u00eb operacioneve, duhet zbatuar edhe metoda t\u00eb tjera n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb pakicat komb\u00ebtare t\u00eb detyrohen t\u00eb shp\u00ebrngulen, t\u00eb krijohen p\u00ebr ta kampe p\u00ebrqendrimi, nd\u00ebrsa pasuria e tyre t\u00eb konfiskohet. Kurse n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr d\u00ebrguat Titos e k\u00ebshillon q\u00eb t\u00eb nxirret nj\u00eb ligj q\u00eb tu merren dhit\u00eb shqiptar\u00ebve pasi me k\u00ebt\u00eb arrin dy q\u00ebllime: shkat\u00ebrrimin e ekonomis\u00eb dhe sh\u00ebndetit t\u00eb shqiptar\u00ebve. Dhe kjo k\u00ebshill\u00eb dihet se u zbatua.
\nOrganet shtet\u00ebrore t\u00eb t\u00eb dy Jugosllavie ve\u00e7mas asaj t\u00eb Kralit, d\u00ebshironin q\u00eb n\u00ebn mask\u00ebn e reform\u00ebs agrare dhe t\u00eb kolonizimit t\u00eb realizonin politik\u00ebn p\u00ebr shtypjen brutale t\u00eb popullsis\u00eb shqiptare, konfiskimit t\u00eb tok\u00ebs s\u00eb fshatar\u00ebve shqiptar\u00eb, t\u00eb nxiste tendenc\u00ebn e shp\u00ebrnguljes s\u00eb saj n\u00eb Turqi e n\u00eb Shqip\u00ebri dhe t\u00eb realizonin iden\u00eb e nacionalizimit dhe t\u00eb serbizimit t\u00eb Kosov\u00ebs. Me k\u00ebt\u00eb, politika hegjemoniste jugosllave, duke e konsideruar se popullata shqiptare homogjene autoktone, e cila jeton n\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh dhe v\u00ebshtir\u00eb mund t\u00eb asimilohet p\u00ebr shkak t\u00eb kultur\u00ebs dhe gjuh\u00ebs tjet\u00ebr nga ajo sllave, ajo gjeti metod\u00ebn e terrorit, t\u00eb dhun\u00ebs, t\u00eb marrjes s\u00eb tok\u00ebs dhe t\u00eb shp\u00ebrnguljes me dhun\u00eb t\u00eb popullat\u00ebs shqiptare jasht\u00eb atdheut t\u00eb tyre, dhe me k\u00ebt\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb m\u00ebdha toke t\u00eb punueshme, ku do t\u00eb vendoseshin nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb kolon\u00ebve.
\nMe q\u00ebllim t\u00eb rr\u00ebmbimit t\u00eb tokave, ushtria dhe xhandarm\u00ebria shpeshher\u00eb s\u00eb bashku edhe me elementin kolon, t\u00eb cilin e furnizonin me arm\u00eb dhe municion, hidheshin n\u00eb aksion terrori kund\u00ebr shqiptar\u00ebve. Kolon\u00ebt t\u00eb ashtuquajtur vullnetar\u00eb, \u00e7etnik\u00eb, optant\u00eb, etj., kishin ardhur gati nga t\u00eb gjitha viset e Jugosllavis\u00eb borgjeze, si nga Mali i Zi, Hercegovina, Bosnja, Dalmacia, Lika, Korduni, Bania, Serbia Jugore, Vojvodina, etj. Mir\u00ebpo, kishte kolon\u00eb t\u00eb ardhur edhe nga disa shtete t\u00eb jashtme si nga Rusia, Italia, Hungaria, Shqip\u00ebria, Amerika, etj.
\nAtyre pushteti u jepte prona t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tok\u00ebs, sip\u00ebrfaqja m\u00eb e madhe e marr\u00eb nga pronar\u00ebt shqiptar\u00eb, duke i detyruar ata q\u00eb t\u00eb shp\u00ebrngulen ose t\u00eb b\u00ebhen sh\u00ebrb\u00ebtor\u00eb \u201ct\u00eb agallar\u00ebve\u201d t\u00eb rinj, duke ua punuar tok\u00ebn dhe duke e paguar edhe tatimin p\u00ebr at\u00eb tok\u00eb. Pushteti, kolon\u00ebt i vendoste edhe n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e fshatar\u00ebve vendas shqiptar\u00eb dhe t\u00eb atyre t\u00eb shp\u00ebrngulur. Kolon\u00ebve, p\u00ebrve\u00e7 tok\u00ebs se dh\u00ebn\u00eb falas, pushteti disave ua nd\u00ebrtonte edhe sht\u00ebpit\u00eb, si dhe u jepte ndihm\u00eb n\u00eb material nd\u00ebrtimor, vegla pune, kredi, i lironte nga tatimet shtet\u00ebrore p\u00ebr 10 vjet dhe nga ato komunale p\u00ebr 5 vjet, kurse t\u00eb drejt\u00ebn e plot\u00eb si pronar\u00eb \u2013 me t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb shitur at\u00eb \u2013 do ta merrni pas dhjet\u00eb vjet\u00ebsh, transportin falas t\u00eb tyre, t\u00eb materialit nd\u00ebrtimor, veglave t\u00eb pun\u00ebs, bag\u00ebtive etj. deri t\u00eb vendi i vendosjes etj.
\nU formuan Kooperativat agrare nga t\u00eb cilat kolon\u00ebt merrnin kredi pa kamat\u00eb, material nd\u00ebrtimor dhe ndihma t\u00eb tjera. N\u00eb mesin e kolon\u00ebve t\u00eb ardhur, q\u00eb shteti u kishte dh\u00ebn\u00eb tok\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 fshatar\u00ebve bujq kishte edhe tregtar\u00eb, pensionist\u00eb, oficer\u00eb, xhandar\u00eb, n\u00ebpun\u00ebs, etj. P\u00ebr t\u2019i nxitur dhe p\u00ebr t\u2019i t\u00ebrhequr kolon\u00ebt q\u00eb t\u00eb vijn\u00eb dhe t\u00eb vendosen n\u00eb Kosov\u00eb, makineria propaganduese serbe p\u00ebrdorte n\u00eb forma t\u00eb ndryshme propagand\u00ebn se n\u00eb Kosov\u00eb ka tok\u00eb m\u00eb boll\u00ebk, sht\u00ebpi t\u00eb lira etj.
\nKolon\u00ebve t\u00eb ardhur sllav\u00eb, pushteti, p\u00ebrve\u00e7 tok\u00ebs \u201cutrin\u00eb\u201d, kullota e t\u00eb tjera, u ndante posa\u00e7\u00ebrisht tok\u00eb t\u00eb punueshme pjellore t\u00eb marr\u00eb nga pronar\u00ebt shqiptar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb detyruar t\u00eb shp\u00ebrngulen jasht\u00eb vendit ose t\u00eb marrin nga kolon\u00ebt e t\u00eb punojn\u00eb tok\u00ebn e vet p\u00ebrgjysm\u00eb ose me qesim dhe p\u00ebr t\u00eb edhe t\u00eb paguajn\u00eb m\u00eb tutje tatimin. Tok\u00ebn pronar\u00ebve shqiptar\u00eb pushteti ua merrte edhe me motivacion se \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb kompleksin agrar dhe p\u00ebr at\u00eb shpesh nuk jepte kurrfar\u00eb kompensimi, ose n\u00ebse jepte at\u00eb tok\u00eb e jepte t\u00eb cilsis\u00eb s\u00eb dob\u00ebt. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb theksuar m\u00eb par\u00eb, p\u00ebr zbatimin e kolonizimit ishin t\u00eb angazhuara t\u00eb gjitha organet e pushtetit, duke filluar nga ato m\u00eb t\u00eb ul\u00ebtat lokale e deri tek ato m\u00eb t\u00eb lartat shtet\u00ebrore. Pra, ishte angazhuar t\u00ebr\u00eb makineria shtet\u00ebrore.
\nNd\u00ebrsa si rrjedhoj\u00eb e spastrimeve etnike dhe e kolonizimit t\u00eb tokave shqiptare u b\u00eb ndryshim i ndjesh\u00ebm i struktur\u00ebs etnike t\u00eb popullsis\u00eb. Bazuar n\u00eb sh\u00ebnimet statistikore, qeveria arriti q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb periudh\u00ebn midis dy luft\u00ebrave, si\u00e7 thuhej p\u00ebr nevoja t\u00eb reform\u00ebs agrare t\u2019i kufizoj\u00eb rreth 129.212,94 ha tok\u00eb. Nd\u00ebrsa, gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe jan\u00eb vendosur 13.482 familje me rreth 67.410 an\u00ebtar\u00eb n\u00eb 594 vendbanime. Sipas nj\u00eb burimi tjet\u00ebr n\u00eb 14 rrethe t\u00eb Kosov\u00ebs 21.876 familjeve iu \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb 81.134,49 ha. Sipas nj\u00eb raporti t\u00eb Drejtoratit Suprem t\u00eb Reform\u00ebs agrare n\u00eb Shkup, deri n\u00eb fund t\u00eb muajit tetor 1940, p\u00ebr drejtoratet agrare n\u00eb Pej\u00eb, Ferizaj, Shkup dhe Prizren jan\u00eb kufizuar 381.245 ha tok\u00eb. Tok\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb konsideruar iu \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb kishave dhe manastireve ortodokse, stacioneve t\u00eb xhandarm\u00ebris\u00eb etj.
\nSipas nj\u00eb raporti t\u00eb Drejtoratit Suprem t\u00eb Reform\u00ebs Agrare n\u00eb Shkup, sek. nr. 344, dat\u00eb 12.XI 1940, n\u00eb territorin e k\u00ebtij Drejtorati kishave dhe manastireve iu jan\u00eb ndar\u00eb 569 ha tok\u00eb, ushtris\u00eb 1.342 ha, xhandarm\u00ebris 250 ha dhe t\u00eb tjera. Nd\u00ebrsa, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr merrej edhe prona e vak\u00ebfeve, xhamive, teqeve etj. pa kurrfar\u00eb kompensimi dhe n\u00eb forma t\u00eb ndryshme perfide. Nuk \u00ebsht\u00eb mbajtur ndonj\u00eb evidenc\u00eb e mir\u00ebfillt\u00eb p\u00ebr marrjen e k\u00ebtyre pronave duke i konsideruar si prona te lira ose t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb kompleksin agrar. Duhet p\u00ebrmendur se pushteti agrar\u00eb n\u00eb vitin 1927, Manastirit t\u00eb De\u00e7anit iu dhan\u00eb pronat e 50 familjeve shqiptare t\u00eb fshatit Isniq, nd\u00ebrsa Manastirit t\u00eb Devi\u00e7it iu dhan\u00eb pronat e 20 familjeve shqiptare t\u00eb fshatit Llaush\u00eb, komuna e Skenderaj.
\nPor, p\u00ebrkundrejt k\u00ebtyre masave shqiptar\u00ebt nuk hoq\u00ebn dor\u00eb nga prona dhe nga toka e tyre dhe rrjedhimisht nga identiteti i tyre, duke e blere e ribler\u00eb edhe nga dy e tri her\u00eb tok\u00ebn e tyre. Dhe token e punuan deri n\u00eb fund t\u00eb luft\u00ebs dhe duhet t\u00eb p\u00ebrkujtojm\u00eb q\u00eb edhe n\u00eb luft\u00ebn e fundit ushtria shkat\u00ebrroi e dogji ara t\u00eb mbjella me drith\u00ebra krahas vrasjes s\u00eb njer\u00ebzve vrau edhe bag\u00ebti dhe shkat\u00ebrroi duke i vjedhur e pla\u00e7kitur si bag\u00ebtin\u00eb ose mekanizmin bujq\u00ebsor. Kjo b\u00ebhej me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrrohet baza e jetes\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave statistikore Kosova deri n\u00eb fund t\u00eb luft\u00ebs m\u00eb 1999 kishte rreth 550 mij\u00eb hektar\u00eb tok\u00eb pune, mbi 200 mij\u00eb hektar\u00eb pron\u00eb shoq\u00ebrore apo e kooperativave.
\nCila \u00ebsht\u00eb gjendja e bujq\u00ebsis\u00eb dhe e fshatit sot n\u00eb Kosov\u00eb?
\nP\u00ebrgjigja m\u00eb e shkurt\u00ebr \u00ebsht\u00eb se at\u00eb q\u00eb nuk arrit\u00ebn ta b\u00ebnin Serbia dhe Jugosllavia okupatore p\u00ebr 90 vjet e b\u00ebm\u00eb ne vet\u00eb p\u00ebr pak vjet. N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb Serbia, si\u00e7 e theksuam m\u00eb sip\u00ebr jo rast\u00ebsisht dogji dhe shkat\u00ebrroi fshatrat shqiptare, bag\u00ebtin\u00eb dhe mekanizmin bujq\u00ebsor. Si rezultat i k\u00ebsaj, pas luft\u00ebs pati nj\u00eb koncenrtim t\u00eb madh t\u00eb popullat\u00ebs rurale n\u00eb qytete, duke u ndryshuar struktura demografike dhe duke u krijuar probleme t\u00eb r\u00ebnda sociale dhe sot si rezultat t\u00eb k\u00ebsaj kemi rajone t\u00eb t\u00ebra t\u00eb boshatisura kryesisht t\u00eb viseve kodrinore-malore si\u00e7 \u00ebsht\u00eb braktisja e Gollakut, Rugov\u00ebs, Karadakut, Shal\u00ebs s\u00eb Bajgores, po edhe t\u00eb fshatrave n\u00eb rajonet e Kosov\u00ebs qendrore si Drenic\u00eb, Llapush\u00eb etj., dhe n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr shkall\u00eb kaq t\u00eb lart\u00eb t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb e t\u00eb rasteve sociale n\u00eb qytete.
\nTokat bujq\u00ebsore n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb nga pas lufta jan\u00eb shkat\u00ebrruar n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe. K\u00ebto toka jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb zona industriale, n\u00eb banesa kolektive, objekte afariste e komerciale, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb parandalimi p\u00ebr shkat\u00ebrrimin e tyre ka munguar p\u00ebrgjat\u00eb viteve e q\u00eb sipas disa shifrave t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb Pylltaris\u00eb dhe Zhvillimit Rural mbi 500 hektar\u00eb shkat\u00ebrrohen vet\u00ebm brenda nj\u00eb viti. Po ashtu ka uzurpime t\u00eb m\u00ebdha.
\nProblem mjaft i madh q\u00eb i shkaktoi bujq\u00ebsis\u00eb dhe zhvillimi rural, dihet se ishte privatizimi pa u respektuar asnj\u00eb kriter dhe tokat bujq\u00ebsore t\u00eb sektorit shoq\u00ebror u b\u00ebn\u00eb prona t\u00eb agallar\u00ebve t\u00eb rinj shqiptar\u00eb, q\u00eb thuhet se nj\u00eb ari tok\u00eb e blen p\u00ebr 1 euro, dhe e keqja nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebtu, por atyre tokave ose iu ndryshua destinacioni , si\u00e7 u tha m\u00eb sip\u00ebr , ose ngel\u00ebn djerrina sot e k\u00ebsaj dite. Shembuj konkret mund t\u00eb shihen kudo n\u00eb Kosov\u00eb e me k\u00ebt\u00eb rast po i p\u00ebrmend dy a tri sosh: Fushat e pemishtes s\u00eb \u201cMalishgait\u201d t\u00eb Klin\u00ebs q\u00eb shihen nga rruga e kombit, pastaj vreshtat e rrushit t\u00eb Suharek\u00ebs, apo toka e kooperativ\u00ebs bujq\u00ebsore t\u00eb Becit t\u00eb Gjakov\u00ebs, q\u00eb sot jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb shkurre e barishte. Toka punohet fare pak edhe nga bujqit tradicional dhe sidomos kultivohen fare pak drith\u00ebrat, kryesisht gruri dhe misri q\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha shtetet e bot\u00ebs konsiderohen prodhime strategjike.
\nKjo ndodh\u00eb p\u00ebr shkak se bujku \u00e7far\u00ebdo q\u00eb kultivon prodhon humbje p\u00ebr shkak t\u00eb tregut liberal, mosmbrojtjes s\u00eb prodhimeve vendore nga shteti, pastaj mossubvencionimit adekuat , mosregresimit t\u00eb naft\u00ebs, t\u00eb makineris\u00eb bujq\u00ebsore etj. Kosova q\u00eb nga viti 2005 ka n\u00eb fuqi Ligjin p\u00ebr tok\u00ebn bujq\u00ebsore i cili ka p\u00ebr q\u00ebllim krijimin e baz\u00ebs ligjore p\u00ebr shfryt\u00ebzimin, mbrojtjen dhe rregullimin e tok\u00ebs bujq\u00ebsore. Por, ky ligj nuk zbatohet.
\nNga degradimi i tok\u00ebs bujq\u00ebsore ekspert\u00eb t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb, kishin konstatuar se Kosova deri n\u00eb fund t\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij shekulli do t\u00eb ket\u00eb kriz\u00eb n\u00eb sigurimin e ushqimit. Sipas tyre, sip\u00ebrfaqja e tok\u00ebs s\u00eb punuar n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb mjaft e ul\u00ebt, q\u00eb llogaritet t\u00eb jet\u00eb 0.15 hektar\u00eb p\u00ebr kok\u00eb banori. Nd\u00ebrkaq, sipas standardeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, minimumi ekzistencial p\u00ebr prodhimin e ushqimit t\u00eb mjaftuesh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb 0.17 hektar\u00eb p\u00ebr kok\u00eb banori. Fatkeq\u00ebsisht ky parashikim i ekspert\u00ebve doli i sakt\u00eb. Sot Kosova eksporton qindra miliona euro p\u00ebr ushqim t\u00eb degraduar kryesisht n\u00eb Serbi. \u00cbsht\u00eb th\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb her\u00ebt se gruri dhe mielli q\u00eb eksportohet nga Serbia \u00ebsht\u00eb i cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb dob\u00ebt, madje vjen nga rezervat shtet\u00ebrore t\u00eb Serbis\u00eb dhe k\u00ebtu shitet pasi veterinar\u00ebt e Serbis\u00eb e ndalojn\u00eb at\u00eb grur\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet ushqim p\u00ebr kafsh\u00eb. Ata q\u00eb kalojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr Serbi tregojn\u00eb se n\u00eb pjes\u00ebn jugore t\u00eb k\u00ebtij vendi nga Nishi e Kryshevci e vetmja prodhimtari aktive q\u00eb shihet jan\u00eb fabrikat e vogla t\u00eb ushqimit t\u00eb kafsh\u00ebve, t\u00eb cilin ushqim mund ta shesin vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb.
\nPo kaq keq \u00ebsht\u00eb edhe blegtoria. Fondi i bag\u00ebtis\u00eb s\u00eb imt\u00eb, ve\u00e7mas i deleve dihet se ka p\u00ebsuar d\u00ebmtim e zvog\u00eblim drastik. Psh. Nga nj\u00eb statistik\u00eb e zyrave t\u00eb vendit t\u00eb rajonit t\u00eb Gollakut nga viti 1970-deri n\u00eb vitin 1982 , brenda viti jan\u00eb eksportuar n\u00eb Greqi rreth 70 mij\u00eb qengja, q\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb para me \u00e7mimin e sot\u00ebm i bie gati 10 milion euro. Sot n\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb regjion nuk mund t\u00eb gjenden mbase as 100 krer\u00eb dele. Edhe m\u00eb keq \u00ebsht\u00eb gjendja me dhi. K\u00ebtu duhet p\u00ebrmendur nj\u00eb rast interesant q\u00eb nuk u b\u00eb kurr\u00eb tem\u00eb e publikut. Pas luft\u00ebs pat filluar ngritja e minifermave t\u00eb dhive dhe Agjencia e Veterin\u00ebs arriti t\u00eb krijonte edhe kartela p\u00ebr secil\u00ebn ferm\u00eb dhe ishte shpres\u00eb e madhe se fermat e dhive do t\u00eb ishin nj\u00eb krah i fort\u00eb i zhvillimit t\u00eb k\u00ebtij vendi. Por, kur gjith\u00e7ka kishte marr t\u00eb mbaren, n\u00eb Maqedoni u s\u00ebmur\u00ebn dhit\u00eb nga bruceloza dhe Kuvendi i Maqedonis\u00eb merr vendim p\u00ebr asgj\u00ebsimin e tyre dhe kompensimin e fermer\u00ebve. Po \u00e7ka ndodhi? Ato dhi nuk u asgj\u00ebsuan, por tregtar\u00ebt shqiptar\u00eb, (ndoshta edhe maqedonas) i soll\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb dhe i shit\u00ebn m\u00eb \u00e7mime t\u00eb ul\u00ebta. Pati plot raste t\u00eb s\u00ebmundjeve t\u00eb njer\u00ebzve dhe kjo mjaftoj q\u00eb fermat e dhive t\u00eb treteshin si fluska sapuni n\u00eb uji.
\nDi\u00e7ka m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb gjendja me kultivimin e lop\u00ebs. Mir\u00ebpo, sado q\u00eb kishte plot raste serioze t\u00eb fermer\u00ebve t\u00eb vendit, por edhe t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb ardhur nga diaspora q\u00eb t\u00eb ngritin ferma t\u00eb lop\u00ebve qum\u00ebshtore, apo p\u00ebr majm\u00ebri as kjo nuk pati sukses p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimit. Pra n\u00eb em\u00ebr t\u00eb liberalizimit t\u00eb tregut shteti u ka dh\u00ebn\u00eb monopol t\u00eb plot\u00eb tregtar\u00ebve n\u00eb d\u00ebm t\u00eb prodhuesit vendor. Dhe si rezultat i k\u00ebsaj sot n\u00eb sofrat tona n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ushqeheshim me drith\u00ebra, mish, prodhime qum\u00ebshti, pem\u00eb e perime cil\u00ebsore t\u00eb vendit ton\u00eb dhe praja t\u00eb qarkullonte brenda vendit dhe tu ndahej njer\u00ebzve tan\u00eb dhe k\u00ebshtu t\u00eb ulej edhe shkalla e papun\u00ebsis\u00eb dhe emigracionit t\u00eb paligjsh\u00ebm , ne sot ushqehemi me ushqime me prejardhje te dyshimt\u00eb, jo rrall\u00eb edhe t\u00eb kontaminuar dhe af\u00ebr 1 miliard\u00eb euro eksportohen p\u00ebr ushqim jasht\u00eb vendit, diku mbi gjysm\u00eb miliardi n\u00eb Serbi. Nj\u00eb problem q\u00eb ka ndikuar n\u00eb shkat\u00ebrrimin e bujq\u00ebsis\u00eb dhe deg\u00ebve t\u00eb saj jan\u00eb edhe kredit\u00eb bankare, t\u00eb cilat n\u00eb fakt jan\u00eb fajde dhe kamata aq e madhe p\u00ebr bujq\u00ebsi arsyetohet me shkall\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb rrezikshm\u00ebris\u00eb.
\nPor shkaktari kryesor i sjelljes s\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb kosovare n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje \u00ebsht\u00eb vet\u00eb koncepti shtet\u00ebror p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb, sepse dihet q\u00eb nga themelimi i institucioneve qeveritare n\u00eb vend, bujq\u00ebsia u trajtua si segment i dor\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb n\u00eb mos i s\u00eb tret\u00ebs dhe p\u00ebrderisa nuk jan\u00eb rritur fondet e granteve kjo ministri u \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb ta udh\u00ebheqin partit\u00eb minoritare. Subvencionet jan\u00eb t\u00eb vogla dhe nuk kan\u00eb ndonj\u00eb pesh\u00eb, kurse \u00ebsht\u00eb fsheht\u00ebsi publike se secili p\u00ebrfitues i nj\u00eb granti, apo subvencioni m\u00eb t\u00eb madh, duhet t\u00eb jap ryshfet diku rreth 30 p\u00ebr qind t\u00eb shum\u00ebs s\u00eb grantit, plus 18 p\u00ebr qind tvsh. Krahas k\u00ebsaj projekti q\u00eb miratohet ai paraprakisht duhet t\u00eb jet\u00eb hartuar dhe m\u00eb pas t\u00eb realizohet n\u00eb t\u00eb gjitha fazat n\u00eb \u201czyrtar\u00eb\u201d e \u201cekspert\u00eb\u201d t\u00eb caktuar, qofshin t\u00eb institucioneve qeveritare, apo edhe t\u00eb agjencive t\u00eb ndryshme. Pra, mjetet e granteve dhe subvencioneve q\u00eb quhen p\u00ebr zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb dhe agrobiznesit kan\u00eb shkuar gjithmon\u00eb n\u00eb xhepat e tregtar\u00ebve, klienteles s\u00eb pushtetit dhe ajka n\u00eb xhepin e pushtetar\u00ebve. I vetmi rast pozitiv p\u00ebr zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb sot \u00ebsht\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshi Rahovec-Xerx\u00eb-Krush\u00eb e vog\u00ebl-Mamush\u00eb. Prodhimet cil\u00ebsor\u00eb t\u00eb domateve t\u00eb k\u00ebtij vendi shit\u00ebn pa asnj\u00eb penges\u00eb n\u00eb tregun e BE aq sa ata mund t\u00eb prodhojn\u00eb.
\nDhe e keqja m\u00eb e madhe e shkat\u00ebrrimit t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb mjedisit rural \u00ebsht\u00eb humbja e shprehis\u00eb s\u00eb pun\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb k\u00ebtij n\u00ebnqielli. Dihen shum\u00eb raste n\u00eb histori q\u00eb pushtuesi u ka dh\u00ebn\u00eb ndihma falas banor\u00ebve t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb pushtuar. Natyrisht jo nga dashuria p\u00ebr ta. Por dihet se humbja e shprehis\u00eb s\u00eb pun\u00ebs dhe dembell\u00ebku sh\u00ebnojn\u00eb faz\u00ebn e fundit t\u00eb shkat\u00ebrrimit t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie dhe t\u00eb nj\u00eb kombi.
\n\u00c7ka duhet b\u00ebr\u00eb?
\nN\u00ebse synojm\u00eb nd\u00ebrtimin e vendit, n\u00ebse d\u00ebshirojm\u00eb sh\u00ebndet p\u00ebr popullat\u00ebn, pun\u00ebsim t\u00eb shpejt, ushqim cil\u00ebsor, mos eksportim t\u00eb paras\u00eb , kthimin e shprehis\u00eb s\u00eb pun\u00ebs dhe ndalimin e emigracionit masiv, Qeveria e Kosov\u00ebs dhe t\u00eb gjitha institucionet e vendit duhet q\u00eb bujq\u00ebsin\u00eb ta shpallin prioritet qeveritar dhe t\u00eb evitohen t\u00eb gjitha k\u00ebto d\u00ebme e t\u00eb meta q\u00eb i jan\u00eb shkaktuar bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb dhe rrjedhimisht shoq\u00ebris\u00eb dhe banor\u00ebve t\u00eb saj.
\n\/Autori \u00ebsht\u00eb deputet i Kuvendit t\u00eb Kosov\u00ebs nga radh\u00ebt e L\u00ebvizjes Vet\u00ebvendosje\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kjo xhurulldi e krijuar nga ministri MBPZHR-s\u00eb Rikallo, nuk \u00ebsht\u00eb asgj\u00eb e re dhe as e papritur. Aty ku ka para dihet se em\u00ebrohen ose zgjidhen zyrtar\u00eb nga t\u00eb fuqishmit e vendit q\u00eb ta kontrollojn\u00eb dhe ta kanalizojn\u00eb ku e te kush duhet t\u00eb shkojn\u00eb ato para. Edhe ky rast \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e konfrontimit t\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19131,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-19130","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19130\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}