{"id":192261,"date":"2025-01-21T17:51:06","date_gmt":"2025-01-21T16:51:06","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=192261"},"modified":"2025-01-21T17:51:06","modified_gmt":"2025-01-21T16:51:06","slug":"kosova-ska-te-dhena-se-kush-voton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/kosova-ska-te-dhena-se-kush-voton\/","title":{"rendered":"Kosova s\u2019ka t\u00eb dh\u00ebna se kush voton"},"content":{"rendered":"<p>\u201cDjemt\u00eb e rinj zgjodh\u00ebn t\u00eb djatht\u00ebn e Trumpit pas fushat\u00ebs s\u00eb dominuar nga mesazhe maskiliniste\u201d\u2026 \u201cSi i humb\u00ebn aktivist\u00ebt demokrat\u00eb t\u00eb brezit Gen Z votat e brezit t\u00eb tyre\u201d\u2026<\/p>\n<p>Tituj t\u00eb till\u00eb gjendeshin n\u00eb ballinat e mediave amerikane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga 6 n\u00ebntori i vitit t\u00eb kaluar \u2013 nj\u00eb dit\u00eb pas zgjedhjeve presidenciale n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat mbi zgjedhjen q\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb qytetar\u00ebt amerikan\u00eb, analizoheshin p\u00ebr t\u00eb treguar se kush po b\u00ebhet pjes\u00eb e form\u00ebsimit t\u00eb s\u00eb ardhmes s\u00eb vendit dhe kush jo.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb ngjashme jan\u00eb t\u00eb qasshme edhe p\u00ebr votuesit e shum\u00eb prej vendeve t\u00eb zhvilluara per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tilla nuk jan\u00eb publikuar asnj\u00ebher\u00eb \u2013 as p\u00ebr zgjedhjet lokale e as ato parlamentare.<\/p>\n<p>Kur zgjedhjet p\u00ebrfundojn\u00eb, gjith\u00e7ka q\u00eb b\u00ebhet e ditur, \u00ebsht\u00eb se sa qytetar\u00eb kan\u00eb votuar gjithsej dhe sa flet\u00ebvotime kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pavlefshme.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb pyeti Komisionin Qendror t\u00eb Zgjedhjeve n\u00eb Kosov\u00eb n\u00ebse p\u00ebr zgjedhjet e ardhshme parlamentare, q\u00eb do t\u00eb mbahen m\u00eb 9 shkurt, do t\u00eb grumbullohen dhe publikohen t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr votuesit, por nuk mori p\u00ebrgjigje.<\/p>\n<p>Kelly Dittmar, nga Qendra amerikane p\u00ebr Grat\u00eb dhe Politik\u00eb, tregon se k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb qasshme p\u00ebr publikun n\u00eb SHBA q\u00eb nga viti 1980. Por, \u00e7far\u00eb ndodh kur k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna nuk grumbullohen apo publikohen?<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb pun\u00ebn ton\u00eb, shpesh flasim p\u00ebr vler\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb p\u00ebrcaktimin e nj\u00eb problemi. Dhe, pasi ta kesh p\u00ebrcaktuar problemin, mund t\u00eb fillosh t\u00eb k\u00ebrkosh zgjidhje\u201d, thot\u00eb Dittmar.<\/p>\n<p>Ajo tregon se, n\u00eb SHBA, kjo gj\u00eb ka \u00e7uar n\u00eb ndryshime konkrete, si rritja e presionit mbi partit\u00eb p\u00ebr t\u00eb nominuar gra n\u00eb pozita udh\u00ebheq\u00ebse dhe adresimi i politikave q\u00eb pasqyrojn\u00eb p\u00ebrvojat e jetuara t\u00eb grave.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, nuk ka pasur as ndonj\u00eb studim q\u00eb tregon se sa p\u00ebr qind e grupeve m\u00eb t\u00eb cenueshme \u2013 si grat\u00eb, t\u00eb rinjt\u00eb, dhe minoritetet etnike \u2013 marrin pjes\u00eb n\u00eb zgjedhjet lokale dhe parlamentare.<\/p>\n<p>Por, nj\u00eb studim i vitit 2022 nga Zyra e organizat\u00ebs Friedrich-Ebert-Stiftung n\u00eb Kosov\u00eb tregonte se 76 p\u00ebr qind e grave t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb most\u00ebr, nuk do t\u00eb votonin.<\/p>\n<p>P\u00ebrqindja e grave q\u00eb than\u00eb se nuk do t\u00eb merrnin pjes\u00eb n\u00eb tubime apo protesta p\u00ebr vendime politike, ishte edhe m\u00eb e madhe.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-304256\" src=\"https:\/\/gazeta10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sa.png\" sizes=\"auto, (max-width: 654px) 100vw, 654px\" srcset=\"https:\/\/gazeta10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sa.png 654w, https:\/\/gazeta10.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sa-300x226.png 300w\" alt=\"\" width=\"654\" height=\"492\" \/><\/p>\n<p>Mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb do t\u00eb d\u00ebshmonin se cilat komunitete n\u00ebnvotojn\u00eb, e b\u00ebn t\u00eb pamundur nd\u00ebrmarrjen e iniciativave p\u00ebr t\u00eb nxitur pjes\u00ebmarrje m\u00eb t\u00eb madhe politike t\u00eb tyre, thot\u00eb Dittmar.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ajo thekson se shpesh ka arsye p\u00ebr munges\u00ebn e k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse t\u00eb dh\u00ebnat zbulojn\u00eb nj\u00eb hendek gjinor, por ka frik\u00eb se potenciali i grave vjen me nj\u00eb ideologji dhe parti specifike, at\u00ebher\u00eb mund t\u2019i frik\u00ebsohen definimit t\u00eb problemit\u201d, thot\u00eb Dittmar.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, n\u00ebse grat\u00eb votojn\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb, mund t\u00eb ket\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb mos fuqizohet kjo gj\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb ku burrat tentojn\u00eb ta parandalojn\u00eb nj\u00eb lloj uniteti n\u00eb mesin e grave\u201d, shton ajo.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebto dy arsye, beson Dittmar, \u201cabsolutisht q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb njer\u00ebz n\u00eb fuqi, ve\u00e7an\u00ebrisht burra, q\u00eb nuk duan q\u00eb k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb ditura\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, jo vet\u00ebm t\u00eb dh\u00ebnat e votuesve n\u00eb zgjedhje, por edhe shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme nuk b\u00ebhen publike as edhe kur ato grumbullohen, thot\u00eb Ernera Dushica nga Instituti p\u00ebr Studime t\u00eb Avancuara \u2013 GAP.<\/p>\n<p>N\u00eb dhjetor t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, ky institut publikoi nj\u00eb raport, ku tregohet se si institucionet publike n\u00eb Kosov\u00eb nuk i p\u00ebrmbushin kriteret p\u00ebr publikim t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb ndara gjinore.<\/p>\n<p>\u201cMungesa e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb detajuara nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb problem teknik, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb penges\u00eb strategjike p\u00ebr zhvillimin e politikave efektive. Kur nuk merren parasysh t\u00eb dh\u00ebnat, nuk mund t\u00eb krijohen politika q\u00eb i adresojn\u00eb nevojat e grupeve t\u00eb ndryshme shoq\u00ebrore\u201d, thot\u00eb Dushica.<\/p>\n<p><strong>E, si mund t\u00eb p\u00ebrdoren t\u00eb dh\u00ebnat konkretisht?<\/strong><\/p>\n<p>Dushica merr nj\u00eb shembull: T\u00eb dh\u00ebnat e regjistrimit t\u00eb vitit t\u00eb kaluar t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb tregojn\u00eb se n\u00eb disa komuna, si n\u00eb Kamenic\u00eb, mosha mesatare \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se mesatarja n\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>Sipas Dushic\u00ebs, duke u bazuar n\u00eb k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna, agjenda n\u00eb k\u00ebto komuna duhet t\u00eb ndryshoj\u00eb, duke u larguar nga politikat me fokus te t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cM\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb sigurohet se sh\u00ebrbimet sociale jan\u00eb m\u00eb t\u00eb qasshme p\u00ebr banor\u00ebt e asaj zone. Nuk mund t\u00eb jet\u00eb fokusi te politikat p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, kur popullsin\u00eb e ke m\u00eb t\u00eb moshuar\u201d, thot\u00eb Dushica.<\/p>\n<p>Dushica beson se bazimi i politikave n\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tilla, do t\u00eb ndihmonte n\u00eb synimin q\u00eb politikat t\u2019i reflektojn\u00eb nevojat e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta arritur k\u00ebt\u00eb, ajo vler\u00ebson se hapi i par\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb grumbullohen nga institucionet, por nuk ndahen.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi hasur n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje q\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet resurse, por nuk \u00ebsht\u00eb ashtu. Ne ve\u00e7se kemi shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebna. Por, \u00ebsht\u00eb kultur\u00eb institucionale q\u00eb nuk e prioritizon k\u00ebt\u00eb aspekt\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n<p>N\u00eb zgjedhjet parlamentare t\u00eb vitit 2021, n\u00eb Kosov\u00eb ishin mbi 1.8 milion votues t\u00eb regjistruar. Por, n\u00eb fund, vet\u00ebm 48.78 p\u00ebr qind e tyre votuan.<\/p>\n<p>KQZ-ja nuk ofron asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb se cilat grupe dhe komunitete kan\u00eb munguar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb vendvotime. \/REL\/<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDjemt\u00eb e rinj zgjodh\u00ebn t\u00eb djatht\u00ebn e Trumpit pas fushat\u00ebs s\u00eb dominuar nga mesazhe maskiliniste\u201d\u2026 \u201cSi i humb\u00ebn aktivist\u00ebt demokrat\u00eb t\u00eb brezit Gen Z votat e brezit t\u00eb tyre\u201d\u2026 Tituj t\u00eb till\u00eb gjendeshin n\u00eb ballinat e mediave amerikane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga 6 n\u00ebntori i vitit t\u00eb kaluar \u2013 nj\u00eb dit\u00eb pas zgjedhjeve presidenciale n\u00eb SHBA. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":191978,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-192261","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=192261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/191978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=192261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=192261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=192261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}