{"id":192558,"date":"2025-01-23T21:25:56","date_gmt":"2025-01-23T20:25:56","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=192558"},"modified":"2025-01-23T21:25:56","modified_gmt":"2025-01-23T20:25:56","slug":"pezullimi-i-ndihmave-amerikane-do-te-ndikoje-ne-gjithe-boten-edhe-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/pezullimi-i-ndihmave-amerikane-do-te-ndikoje-ne-gjithe-boten-edhe-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Pezullimi i ndihmave amerikane do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, edhe n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Grupet humanitare, organizatat joqeveritare, sip\u00ebrmarr\u00ebsit, fermer\u00ebt dhe qeverit\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn po p\u00ebrcjellin me shqet\u00ebsim planet e Uashingtonit, pasi presidenti i sapobetuar amerikan, Donald Trump, e pezulloi ndihm\u00ebn p\u00ebr vendet e huaja, n\u00eb pritje t\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsimi nga administrata e tij.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eb p\u00ebrpunues i drur\u00ebve shpreson se Uashingtoni nuk do t\u2019ia kthej\u00eb shpin\u00ebn vendit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>N\u00eb Afganistan, ngrirja e ndihmave amerikane do t\u00eb ishte \u201ckatastrofike\u201d p\u00ebr miliona qytetar\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vendi, thot\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi i nj\u00eb grupi t\u00eb madh nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb ndihm\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb Ukrain\u00eb, nj\u00eb aktiviste kund\u00ebr korrupsionit thot\u00eb se nd\u00ebrprerja e financave nga SHBA-ja, mund t\u00eb sinjalizoj\u00eb pak\u00ebsimin e mb\u00ebshtetjes nga ky vend p\u00ebr reformat demokratike.<\/p>\n<p>Trump n\u00ebnshkroi urdhrin ekzekutiv p\u00ebr pezullimin e ndihmave amerikane p\u00ebr zhvillim p\u00ebr 90 dit\u00eb, duke th\u00ebn\u00eb se \u201casnj\u00eb ndihm\u00eb e m\u00ebtejshme e Shteteve t\u00eb Bashkuara, nuk do t\u00eb jepet n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nuk p\u00ebrkon plot\u00ebsisht\u201d me politik\u00ebn e tij t\u00eb jashtme.<\/p>\n<p>Urdhri i Trumpit nuk specifikoi se cilat vende, programe ose pranues t\u00eb k\u00ebtyre ndihmave do t\u00eb preken dhe nuk ishte menj\u00ebher\u00eb e qart\u00eb se si do t\u00eb ndikoj\u00eb ai n\u00eb ndihmat tashm\u00eb t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuara nga Kongresi amerikan n\u00eb buxhetin federal.<\/p>\n<p>Ndikimi n\u00eb Kosov\u00eb<\/p>\n<p>Kreshnik Shehu, nj\u00eb p\u00ebrpunues i drur\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, thot\u00eb se ndihma e SHBA-s\u00eb ka luajtur rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rritjen e eksporteve t\u00eb k\u00ebsaj l\u00ebnde.<\/p>\n<p>Kompania e Shehut, ashtu si edhe sektori i drurit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi n\u00eb Kosov\u00eb, kan\u00eb p\u00ebrfituar nga financimet e USAID-it (Agjencis\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar).<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb vitin 2014, eksportet n\u00eb sektorin ton\u00eb ishin 2.5 milion\u00eb euro\u201d, thot\u00eb Shehu.<\/p>\n<p>\u201cSot, ato jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 150 milion\u00eb euro. Kjo tregon se gjat\u00eb dhjet\u00eb vjet\u00ebve t\u00eb fundit, kontributi i USAID-it ka qen\u00eb shum\u00eb i madh. Ai ka qen\u00eb nj\u00eb faktor vendimtar n\u00eb rritjen e k\u00ebtij sektori\u201d, shton Shehu.<\/p>\n<p>USAID-i thot\u00eb se ka investuar m\u00eb shum\u00eb se 1 miliard dollar\u00eb n\u00eb zhvillimin e Kosov\u00ebs q\u00eb nga viti 1999.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse ajo ndihm\u00eb nuk do t\u00eb ekzistonte, do t\u00eb kishim mbetur shum\u00eb vite prapa\u201d, thot\u00eb Shehu, kompania e t\u00eb cilit e ka selin\u00eb n\u00eb qytetin e Drenasit.<\/p>\n<p>Shehu thot\u00eb se \u201cnuk dua t\u00eb besoj se USAID-i do t\u00eb na kthej\u00eb shpin\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNe ende kemi nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb, sepse ende nuk jemi rritur sa duhet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar konkurrenc\u00ebn e pabesueshme n\u00eb tregun nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Kryetari i Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, Lulzim Rafuna, konfirmon se USAID-i ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb zhvillimin e shtetit t\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cUSAID-i vazhdon t\u00eb ndihmoj\u00eb shoqata dhe biznese t\u00eb shumta, p\u00ebrfshir\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb udh\u00ebhequra nga grat\u00eb, kompani t\u00eb teknologjis\u00eb informative dhe biznese t\u00eb orientuara nga eksporti\u201d, thot\u00eb Rafuna.<\/p>\n<p>Ai shton se USAID-i ka ndihmuar edhe n\u00eb uljen e tensioneve nd\u00ebrmjet Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKa qen\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ofrimin e ndihm\u00ebs p\u00ebr gjetjen e zgjidhjeve p\u00ebr mosmarr\u00ebveshjet tregtare, q\u00eb p\u00ebrfshinin eksportet dhe importet n\u00eb tregjet serbe dhe rajonale. Pra, p\u00ebrve\u00e7 nxitjes s\u00eb zhvillimit ekonomik, USAID-i ka luajtur nj\u00eb rol jetik n\u00eb uljen e tensioneve mes dy vendeve\u201d, sipas Rafun\u00ebs.<\/p>\n<p>Trump, prej koh\u00ebsh, ka qen\u00eb kritik ndaj ndihmave t\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebr vendet e huaja, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 1 p\u00ebr qind t\u00eb buxhetit federal.<\/p>\n<p>\u201cNe do t\u00eb japim ndihma vet\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb na respektojn\u00eb dhe, sinqerisht, jan\u00eb miqt\u00eb tan\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Trump gjat\u00eb mandatit t\u00eb par\u00eb presidencial, derisa ka mbajtur nj\u00eb fjalim n\u00eb Kombet e Bashkuaran\u00eb vitin 2018.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb l\u00ebshuar m\u00eb 22 janar, sekretari i ri i Shtetit, Marco Rubio, i zgjedhur nga Trump, ka th\u00ebn\u00eb:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do dollar q\u00eb shpenzojm\u00eb, \u00e7do program q\u00eb financojm\u00eb dhe \u00e7do politik\u00eb q\u00eb ndjekim, duhet t\u00eb justifikohet me p\u00ebrgjigje n\u00eb tri pyetje t\u00eb thjeshta: A e b\u00ebn Amerik\u00ebn m\u00eb t\u00eb sigurt? A e b\u00ebn Amerik\u00ebn m\u00eb t\u00eb fort\u00eb? A e b\u00ebn Amerik\u00ebn m\u00eb t\u00eb begat\u00eb?\u201d<\/p>\n<p>Ndikimi n\u00eb Afganistan<\/p>\n<p>Sekretari i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i K\u00ebshillit Norvegjez t\u00eb Refugjat\u00ebve, Jan Egeland, shpreson t\u00eb mos ket\u00eb ngrirje t\u00eb ndihmave humanitare p\u00ebr Afganistanin.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse ka, do t\u00eb ishte katastrofike p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 22 milion\u00eb afgan\u00eb q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00eb\u201d, thot\u00eb Egeland.<\/p>\n<p>Prej se taliban\u00ebt kan\u00eb marr\u00eb pushtetin n\u00eb Afganistan n\u00eb vitin 2021, Uashingtoni ka ofruar gati 3 miliard\u00eb dollar\u00eb ndihm\u00eb p\u00ebr Afganistanin, sipas Inspektorit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm Special p\u00ebr Rind\u00ebrtimin e Afganistanit.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesa p\u00ebr buxhetin e vitit 2025 nga administrata e paraardh\u00ebsit t\u00eb Trumpit, Joe Biden, p\u00ebrfshinte edhe rreth 104 milion\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, arsimin dhe forma t\u00eb tjera t\u00eb ndihm\u00ebs p\u00ebr Afganistanin. Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, kjo shum\u00eb ishte 143 milion\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Urdhri ekzekutiv i Trumpit i jep Rubios fuqi p\u00ebr ta shtyr\u00eb pauz\u00ebn tremujore p\u00ebr \u201cprograme specifike\u201d.<\/p>\n<p>Egeland shpreson se do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrjashtim p\u00ebr ndihmat humanitare p\u00ebr Afganistanin, nga i cili SHBA-ja t\u00ebrhoqi forcat e saj n\u00eb gusht t\u00eb vitit 2021 \u2013 pas nj\u00eb pranie 20-vje\u00e7are.<\/p>\n<p>\u201cNdihma p\u00ebr zhvillim nuk shkon p\u00ebr regjimin, nuk shkon p\u00ebr udh\u00ebheqjen. Ajo u shkon njer\u00ebzve shum\u00eb t\u00eb varf\u00ebr q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ndihm\u00eb\u201d, thot\u00eb Egeland.<\/p>\n<p>Agjencia Amerikane p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar refuzoi t\u00eb komentoj\u00eb, kurse Sht\u00ebpia e Bardh\u00eb nuk u p\u00ebrgjigj.<\/p>\n<p>Ndikimi n\u00eb Ukrain\u00eb<\/p>\n<p>Prej se Rusia ka nisur pushtimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2022, USAID-i i ka ofruar Ukrain\u00ebs miliarda dollar\u00eb n\u00eb ndihma humanitare, ndihma zhvillimore dhe mb\u00ebshtetje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb buxhetore.<\/p>\n<p>Trump e ka kritikuar shum\u00ebn e k\u00ebtyre ndihmave \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb edhe miliarda dollar\u00ebt n\u00eb arm\u00eb \u2013 q\u00eb administrata Biden ia ka dh\u00ebn\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Svitlana Musiak, studiuese n\u00eb Komisionin e Pavarur Kund\u00ebr Korrupsionit (NAKO), me qend\u00ebr n\u00eb Kiev, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se pezullimi i fondeve t\u00eb USAID-it p\u00ebr Ukrain\u00ebn, mund t\u00eb ndikoj\u00eb negativisht n\u00eb programet e shoq\u00ebris\u00eb civile dhe \u201ct\u00eb sinjalizoj\u00eb reduktimin e mb\u00ebshtetjes s\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebr reforma demokratike dhe stabilitet ekonomik n\u00eb vend\u201d.<\/p>\n<p>\u201cSituatat e tilla mund ta komplikojn\u00eb zbatimin e ndryshimeve, por nuk do t\u2019i ndalojn\u00eb ato [organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile]\u201d, thot\u00eb Musiak.<\/p>\n<p>Andriy Kravchuk, p\u00ebrfaq\u00ebsues i grupit p\u00ebr t\u00eb drejtat e komunitetit LGBT \u201cBota jon\u00eb\u201d, e cil\u00ebson ndihm\u00ebn e SHBA-s\u00eb p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ukrainase si \u201cshum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse, por jo vendimtare\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNe shpresojm\u00eb se Departamenti i Shtetit [n\u00eb SHBA] do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u2019i mb\u00ebshtes\u00eb aktivitetet tona, pasi ai, n\u00eb fund t\u00eb fundit, i p\u00ebrdor t\u00eb dh\u00ebnat tona p\u00ebr raportet e tij vjetore p\u00ebr Ukrain\u00ebn\u201d, thot\u00eb Kravchuk.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi marr\u00eb fonde prej tyre edhe gjat\u00eb mandatit t\u00eb par\u00eb t\u00eb presidentit Trump\u201d, p\u00ebrfundon ai. \/REL\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grupet humanitare, organizatat joqeveritare, sip\u00ebrmarr\u00ebsit, fermer\u00ebt dhe qeverit\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn po p\u00ebrcjellin me shqet\u00ebsim planet e Uashingtonit, pasi presidenti i sapobetuar amerikan, Donald Trump, e pezulloi ndihm\u00ebn p\u00ebr vendet e huaja, n\u00eb pritje t\u00eb nj\u00eb vler\u00ebsimi nga administrata e tij. N\u00eb Kosov\u00eb, nj\u00eb p\u00ebrpunues i drur\u00ebve shpreson se Uashingtoni nuk do t\u2019ia kthej\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":192559,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-192558","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192558","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=192558"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192558\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/192559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=192558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=192558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=192558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}