{"id":195085,"date":"2025-02-15T19:25:27","date_gmt":"2025-02-15T18:25:27","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=195085"},"modified":"2025-02-15T19:25:27","modified_gmt":"2025-02-15T18:25:27","slug":"cmimet-e-larta-tkurrin-blerjet-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/cmimet-e-larta-tkurrin-blerjet-ne-kosove\/","title":{"rendered":"\u00c7mimet e larta tkurrin blerjet n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebr disa qytetar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, \u00e7mimet e produkteve ushqimore jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrballueshme.<\/p>\n<p>Betim Gashi thot\u00eb se mezi arrin t\u00eb siguroj\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb duhet p\u00ebr familjen e tij 5-an\u00ebtar\u00ebshe.<\/p>\n<p>\u201cGjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb shtrenjtuar q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb \u2013 vaji, mielli, sheqeri e plot produkte t\u00eb tjera. Ato nuk jan\u00eb kthyer m\u00eb n\u00eb \u00e7mime normale, por jan\u00eb duke u rritur vazhdimisht\u201d, thot\u00eb 38-vje\u00e7ari nga Prishtina.<\/p>\n<p>Ai punon n\u00eb nj\u00eb institucion shtet\u00ebror, ku paga neto \u00ebsht\u00eb rreth 500 euro, por p\u00ebr shport\u00ebn mujore thot\u00eb se i duhen rreth 400 euro.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebtu pa e p\u00ebrfshir\u00eb rrym\u00ebn q\u00eb m\u00eb kushton rreth 40 euro \u2013 plus faturat tjera, drur\u00ebt p\u00ebr ngrohje, uji, mbeturinat\u201d, thot\u00eb Betimi.<\/p>\n<p>Duke folur p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, ai tregon se i \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb zvog\u00ebloj\u00eb sasin\u00eb e produkteve higjienike, p\u00ebr t\u2019i siguruar t\u00eb gjitha ushqimet.<\/p>\n<p>\u201cDikur blija detergjent t\u00eb rrobave prej 9 kilogram\u00ebsh, tash e marr nga 2 kilogram\u00eb\u201d, tregon Betimi.<\/p>\n<p>E, meq\u00eb ka f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, ai p\u00ebrmend edhe shtrenjtimin e pelenave dhe t\u00eb pecetave.<\/p>\n<p>Thot\u00eb se shpresa e tij e vetme \u00ebsht\u00eb q\u00eb shteti t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb dhe t\u2019i ul\u00eb \u00e7mimet e produkteve esenciale, sidomos ato vendore, sepse, si\u00e7 thot\u00eb, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb barabarta me \u00e7mimet e produkteve t\u00eb importuara.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, Betimi do t\u2019i bashkohet edhe nism\u00ebs \u201cKosova bojkoton\u201d, p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs qytetar\u00ebt jan\u00eb organizuar n\u00eb rrjete sociale dhe i kan\u00eb ftuar edhe t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb t\u00eb mos blejn\u00eb n\u00eb dyqanet zinxhir, m\u00eb 15 dhe 16 shkurt, n\u00eb shenj\u00eb proteste kund\u00ebr \u00e7mimeve t\u00eb larta.<\/p>\n<p>Kjo nism\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb fillimisht n\u00eb Kroaci, m\u00eb 24 janar, dhe ka rezultuar me r\u00ebnie prej m\u00eb shum\u00eb se 50% t\u00eb shitjeve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/p>\n<p>Ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur edhe her\u00eb t\u00eb tjera, jo vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet, por edhe n\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p>Gjetiu n\u00eb bot\u00eb, inflacioni ka marr\u00eb hov si pasoj\u00eb e pandemis\u00eb COVID-19 dhe pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs.<\/p>\n<p>Vitin 2022, Kosova e ka mbyllur me shkall\u00eb mesatare inflacioni gati 12 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Aktualisht \u00ebsht\u00eb rreth 1 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Por, r\u00ebnia e inflacionit nuk do t\u00eb thot\u00eb edhe r\u00ebnie e \u00e7mimeve \u2013 do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7mimet rriten m\u00eb ngadal\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb k\u00ebrkohet?<\/p>\n<p>Xhevat Kastrati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr nism\u00ebtar\u00ebt e bojkotimit t\u00eb dyqaneve n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsues p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb fakti se, si\u00e7 thot\u00eb, n\u00eb shum\u00eb shtete t\u00eb Bashkimit Evropian q\u00eb i ka vizituar, ka hasur n\u00eb disa produkte m\u00eb t\u00eb lira se n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cShpesh flitet p\u00ebr shtrenjtimin e naft\u00ebs si faktor p\u00ebr rritjen e \u00e7mimeve, me arsyetimin se nafta e shtrenjtuar, ka shtrenjtuar edhe transportin e produkteve t\u00eb importuara. Mir\u00ebpo, \u00e7mimi i naft\u00ebs ka r\u00ebn\u00eb, e \u00e7mimet tjera jo. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, jan\u00eb shtrenjtuar edhe \u00e7mimet e produkteve vendore\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesat e organizator\u00ebve t\u00eb bojkotimit p\u00ebr autoritetet e Kosov\u00ebs jan\u00eb: zbatimi i ligjeve p\u00ebr mbrojtjen e konsumatorit, ulja afatgjate e \u00e7mimeve konform standardit, p\u00ebrpilimi i ligjit p\u00ebr \u00e7mimet tavan dhe kontrollimi i cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ushqimit.<\/p>\n<p>Radio Evropa e Lir\u00eb pyeti Ministrin\u00eb e Tregtis\u00eb, Nd\u00ebrmarr\u00ebsis\u00eb dhe Industris\u00eb n\u00eb lidhje me k\u00ebto k\u00ebrkesa, por nuk mori p\u00ebrgjigje.<\/p>\n<p>Nj\u00eb projektligj p\u00ebr \u00e7mimet tavan, i hartuar nga Qeveria e Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 2022, \u00ebsht\u00eb rr\u00ebzuar nga Gjykata Kushtetuese e vendit, vitin pasues.<\/p>\n<p>Pse \u00e7mimet n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb t\u00eb larta?<\/p>\n<p>Profesori i Fakultetit Ekonomik n\u00eb Prishtin\u00eb, Arb\u00ebr Hoti, thot\u00eb se pos luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb, e cila ka shkaktuar \u00e7rregullime n\u00eb tregje, \u00e7mimet n\u00eb Kosov\u00eb i ka rritur edhe importi.<\/p>\n<p>Sipas tij, Kosova \u00ebsht\u00eb shtet i varur nga importi dhe ndikohet duksh\u00ebm nga inflacioni global.<\/p>\n<p>\u201cAjo importon mbi 80% t\u00eb mallrave, duke p\u00ebrfshir\u00eb ushqime dhe materiale t\u00eb nd\u00ebrtimit. Kjo var\u00ebsi e b\u00ebn vendin t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj luhatjeve t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe kostove t\u00eb transportit\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Kosova, prej vitesh, p\u00ebrballet me deficit t\u00eb lart\u00eb tregtar.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e siguruara nga Dogana e Kosov\u00ebs tregojn\u00eb se, gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar, vendi ka importuar mallra n\u00eb vler\u00eb prej rreth 6.38 miliard\u00eb eurosh, nd\u00ebrsa ka eksportuar vler\u00ebn e 889 milion\u00eb eurove.<\/p>\n<p>Ky institucion nuk iu p\u00ebrgjigj pyetjes s\u00eb REL-it se sa dhe cilat produkte ushqimore importohen m\u00eb s\u00eb shumti.<\/p>\n<p>Por, nga t\u00eb dh\u00ebnat e m\u00ebhershme, m\u00eb s\u00eb shumti importohen mishi dhe produktet tij, peshku dhe produktet e tij, mjalti, vez\u00ebt, qum\u00ebshti e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Ato, kryesisht, importohen nga Shqip\u00ebria, Maqedonia e Veriut, Gjermania, Italia, Turqia, Kina etj.<\/p>\n<p>Si arsye p\u00ebr \u00e7mimet e larta, Hoti p\u00ebrmend edhe politikat fiskale, sipas t\u00eb cilave produktet baz\u00eb dhe jobaz\u00eb tatohen nj\u00ebsoj, si dhe munges\u00ebn e konkurrenc\u00ebs n\u00eb treg.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr shembull, n\u00eb sektorin e energjis\u00eb elektrike, nj\u00eb kompani dominuese furnizon rreth 100% t\u00eb konsumator\u00ebve\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>A mund t\u00eb ulen \u00e7mimet?<\/p>\n<p>Sk\u00ebnder Krasniqi nga Dhoma e Tregtis\u00eb dhe Industris\u00eb e Kosov\u00ebs thot\u00eb se \u00e7mimet mund t\u00eb ulen, por vet\u00ebm n\u00ebse shteti nd\u00ebrhyn duke i ndihmuar bizneset vendore me subvencione.<\/p>\n<p>Ai thot\u00eb se k\u00ebto biznese detyrohen t\u2019i rrisin \u00e7mimet, kur materialin p\u00ebr prodhim e blejn\u00eb nga jasht\u00eb me \u00e7mim m\u00eb t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr vite, subvencione p\u00ebr bizneset ka pasur.<\/p>\n<p>N\u00eb konferenc\u00ebn e fundvitit t\u00eb kaluar me afarist\u00eb, kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, ka th\u00ebn\u00eb se, p\u00ebr tre vjet, atyre u ka shp\u00ebrndar\u00eb 1.3 miliard euro n\u00eb form\u00eb t\u00eb granteve dhe programeve t\u00eb tjera, p\u00ebr t\u00eb forcuar konkurrenc\u00ebn e tyre n\u00eb tregjet vendore e nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Si zgjidhje t\u00eb mundshme p\u00ebr uljen e \u00e7mimeve, Krasniqi sheh edhe uljen e Tatimit mbi Vler\u00ebn e Shtuar p\u00ebr produktet ushqimore.<\/p>\n<p>\u201cTVSH-ja n\u00eb ushqim t\u00eb ulet nga 18% n\u00eb 5%. Pra, do t\u00eb kishim \u00e7mime p\u00ebr 13% m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta p\u00ebr qytetar\u00ebt\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr zgjidhje do t\u00eb ishte diversifikimi i furnizuesve, duke shmangur var\u00ebsin\u00eb nga nj\u00eb ose dy shtete kryesore importuese dhe duke k\u00ebrkuar tregje alternative, thot\u00eb Hoti.<\/p>\n<p>K\u00ebta hapa, sipas tij, do t\u00eb krijonin konkurrenc\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb import dhe potencialisht \u00e7mime m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta.<\/p>\n<p>Hoti thot\u00eb se bojkotimi i dyqaneve mund t\u00eb b\u00ebhet shtys\u00eb p\u00ebr veprimin e institucioneve \u2013 ndikim tjet\u00ebr nuk pret t\u00eb ket\u00eb.\/Radio Evropa e Lir\u00eb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr disa qytetar\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, \u00e7mimet e produkteve ushqimore jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrballueshme. Betim Gashi thot\u00eb se mezi arrin t\u00eb siguroj\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb duhet p\u00ebr familjen e tij 5-an\u00ebtar\u00ebshe. \u201cGjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb shtrenjtuar q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb \u2013 vaji, mielli, sheqeri e plot produkte t\u00eb tjera. Ato nuk jan\u00eb kthyer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":195086,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-195085","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=195085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/195085\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/195086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=195085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=195085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=195085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}