{"id":199963,"date":"2025-04-04T09:28:40","date_gmt":"2025-04-04T07:28:40","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=199963"},"modified":"2025-04-04T09:29:54","modified_gmt":"2025-04-04T07:29:54","slug":"donald-trump-dhe-kthesa-drejt-nacionalizmit-ekonomik-nje-sfide-per-rendin-global","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/donald-trump-dhe-kthesa-drejt-nacionalizmit-ekonomik-nje-sfide-per-rendin-global\/","title":{"rendered":"Donald Trump dhe kthesa drejt nacionalizmit ekonomik: Nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr rendin global?"},"content":{"rendered":"<p>Politikat e tarifave t\u00eb vendosura nga Presidenti aktual i SHBA-ve Donald Trump ngjasojn\u00eb me qasjet e merkantilizmit dhe proteksionizmit t\u00eb shekujve t\u00eb kaluar. Merkantilizmi, nj\u00eb teori ekonomike e shekujve XVI deri XVIII, promovonte rritjen e pasuris\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebrmes kontrollit t\u00eb rrept\u00eb t\u00eb tregtis\u00eb dhe grumbullimit t\u00eb metaleve t\u00eb \u00e7muara, shpesh duke favorizuar eksportet mbi importet dhe duke vendosur barriera tregtare p\u00ebr t\u00eb mbrojtur industrit\u00eb vendase. Proteksionizmi, i lidhur ngusht\u00eb me merkantilizmin, p\u00ebrfshin p\u00ebrdorimin e tarifave dhe kufizimeve t\u00eb tjera p\u00ebr t\u00eb mbrojtur prodhuesit vendas nga konkurrenca e huaj.<\/p>\n<p>N\u00eb praktik\u00eb, tarifat e Trump-it pasqyrojn\u00eb k\u00ebto filozofi duke synuar t\u00eb mbrojn\u00eb industrit\u00eb amerikane dhe t\u00eb reduktojn\u00eb deficitin tregtar.<br \/>\nQ\u00eb nga ardhja e tij n\u00eb pushtet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb, Presidenti Donald Trump ka nisur nj\u00eb kurs t\u00eb ri ekonomik, duke vendosur theksin tek nacionalizmi ekonomik, proteksionizmi dhe lufta ndaj deficitit tregtar. N\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb mbajtur m\u00eb 2 prill 2025, t\u00eb cilin e quajti \u201cDita e \u00c7lirimit\u201d, Trump shpalli vendosjen e tarifave t\u00eb reja mbi t\u00eb gjitha importet, duke e cil\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb veprim si nj\u00eb \u201cdeklarat\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb ekonomike\u201d.<\/p>\n<p>Sipas njoftimeve zyrtare, nga data 5 prill hyjn\u00eb n\u00eb fuqi tarifat universale prej 10% mbi t\u00eb gjitha importet. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, p\u00ebr afro 60 shtete t\u00eb bot\u00ebs jan\u00eb vendosur tarifa shtes\u00eb, t\u00eb ashtuquajtura \u201creciproke\u201d, t\u00eb ndryshme sipas vendit t\u00eb origjin\u00ebs.<\/p>\n<p>K\u00ebto masa kan\u00eb si q\u00ebllim, sipas administrat\u00ebs, rind\u00ebrtimin e fuqis\u00eb prodhuese amerikane, reduktimin e vart\u00ebsis\u00eb nga vendet e huaja dhe ndalimin e asaj q\u00eb Trump e quan \u201cgrabitje ekonomike\u201d ndaj SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Cilat jan\u00eb pasojat e tarifave t\u00eb Trump?<br \/>\nTri pasojat kryesore q\u00eb mund ti ken tarifat jan\u00eb: Ekonomike, Politike dhe Nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>1. Ekonomike n\u00eb SHBA<\/p>\n<p>\u2022Rriten \u00e7mimet p\u00ebr konsumator\u00ebt dhe kostot p\u00ebr prodhuesit.<\/p>\n<p>\u2022Eksportuesit amerikan\u00eb p\u00ebrballen me kund\u00ebrmasa nga vendet e prekura.<\/p>\n<p>\u2022Investitor\u00ebt b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm, duke rritur pasigurin\u00eb ekonomike.<\/p>\n<p>2. Politike<\/p>\n<p>\u2022Forcohet mb\u00ebshtetja nga baza elektorale e Trump.<br \/>\n\u2022Rritet polarizimi dhe p\u00ebrplasja me politik\u00ebn tregtare tradicionale.<br \/>\n\u2022Rrezikohet marr\u00ebdh\u00ebnia me aleat\u00eb strategjik\u00eb.<\/p>\n<p>3. Nd\u00ebrkomb\u00ebtare<\/p>\n<p>\u2022Rrezik p\u00ebr luft\u00eb tregtare globale.<\/p>\n<p>\u2022Dob\u00ebsohen institucionet si OBT.<\/p>\n<p>\u2022Sfidohet rendi i pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore i nd\u00ebrtuar mbi bashk\u00ebpunim ekonomik.<\/p>\n<p>Rasti i Kosov\u00ebs &#8211; Efektet e tarif\u00ebs 10% nga SHBA<br \/>\nKosova, e cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb list\u00ebn e vendeve ndaj t\u00eb cilave aplikohet tarifa universale 10%, nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr vendet m\u00eb t\u00eb prekura drejtp\u00ebrdrejt. Por, \u00e7do penges\u00eb tregtare ndaj SHBA-s\u00eb p\u00ebrb\u00ebn sfid\u00eb, duke qen\u00eb se Kosova p\u00ebrpiqet t\u00eb zgjeroj\u00eb eksportet dhe partneritetet strategjike.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse shkalla e shk\u00ebmbimeve tregtare me SHBA-n\u00eb \u00ebsht\u00eb ende e vog\u00ebl, vendosja e tarifave ul motivimin p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb tregun amerikan dhe d\u00ebmton klim\u00ebn e besimit p\u00ebr investitor\u00ebt dhe eksportuesit kosovar\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr sektorin e IT-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb?<\/p>\n<p>Sektori i IT-s\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb zhvilluarit n\u00eb Kosov\u00eb dhe ka rritur ndjesh\u00ebm sh\u00ebrbimet q\u00eb ofron p\u00ebr klient\u00eb n\u00eb SHBA, p\u00ebrfshir\u00eb zhvillimin e softuer\u00ebve, dizajnin, sh\u00ebrbimet digjitale dhe outsourcing.<\/p>\n<p>Tarifat aktuale nuk p\u00ebrfshijn\u00eb sh\u00ebrbimet, por vet\u00ebm mallrat, prandaj kompanit\u00eb kosovare t\u00eb IT-s\u00eb nuk preken drejtp\u00ebrdrejt nga kjo mas\u00eb. Megjithat\u00eb:<\/p>\n<p>\u2022Klim\u00eb e pasigurt globale dhe orientimi proteksionist i SHBA-s\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb kufizime t\u00eb ardhshme.<\/p>\n<p>\u2022Kompanit\u00eb e huaja mund t\u00eb hasin m\u00eb shum\u00eb barriera administrative apo fiskale.<\/p>\n<p>\u2022Favorizimi i ofruesve amerikan\u00eb mund t\u00eb kufizoj\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr partneritet n\u00eb projekte publike apo strategjike.<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb ruajtur dhe forcuar pozicionin n\u00eb tregun amerikan, sektori i IT-s\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb duhet t\u00eb:<\/p>\n<p>\u2022Forcoj\u00eb kualitetin dhe certifikimin e sh\u00ebrbimeve,<\/p>\n<p>\u2022Diversifikoj\u00eb tregjet (n\u00eb BE, Zvic\u00ebr, Skandinavi),<\/p>\n<p>\u2022Shfryt\u00ebzoj\u00eb diplomacin\u00eb ekonomike p\u00ebr t\u00eb ruajtur qasje t\u00eb lir\u00eb dhe marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim mund te themi q\u00eb Qasja ekonomike e Trump n\u00eb mandatin e tij t\u00eb dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kthes\u00eb historike drejt nacionalizmit ekonomik, me pasoja q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej kufijve t\u00eb SHBA-s\u00eb. Tarifat e reja mund t\u00eb jen\u00eb vet\u00ebm fillimi i nj\u00eb epoke t\u00eb re proteksioniste, ku vendet e vogla si Kosova duhet t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb kujdesshme dhe m\u00eb strategjike n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn si i nd\u00ebrtojn\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e tyre ekonomike nd\u00ebrkomb\u00ebtare.\/Radio Star\/<\/p>\n<p>Autori i k\u00ebtij shkrimi \u00ebsht\u00eb Prof. Dr. Agim Zuzaku, ekonomist.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Politikat e tarifave t\u00eb vendosura nga Presidenti aktual i SHBA-ve Donald Trump ngjasojn\u00eb me qasjet e merkantilizmit dhe proteksionizmit t\u00eb shekujve t\u00eb kaluar. Merkantilizmi, nj\u00eb teori ekonomike e shekujve XVI deri XVIII, promovonte rritjen e pasuris\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebrmes kontrollit t\u00eb rrept\u00eb t\u00eb tregtis\u00eb dhe grumbullimit t\u00eb metaleve t\u00eb \u00e7muara, shpesh duke favorizuar eksportet mbi importet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":199964,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":{"0":"post-199963","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinion"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=199963"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/199963\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/199964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=199963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=199963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=199963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}