{"id":20164,"date":"2018-06-24T10:05:52","date_gmt":"2018-06-24T10:05:52","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=20164"},"modified":"2018-06-24T10:05:52","modified_gmt":"2018-06-24T10:05:52","slug":"kater-vetevrasje-per-tre-muaj-psikologet-tregojne-arsyet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/kater-vetevrasje-per-tre-muaj-psikologet-tregojne-arsyet\/","title":{"rendered":"Kat\u00ebr vet\u00ebvrasje p\u00ebr tre muaj , psikolog\u00ebt tregojn\u00eb arsyet"},"content":{"rendered":"<p>Numri i vet\u00ebvrasjeve n\u00eb Kosov\u00eb muajve t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb shpeshtuar. Statistikat e Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs thon\u00eb se vet\u00ebm n\u00eb tre muajt e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti jan\u00eb regjistruar kat\u00ebr vet\u00ebvrasje.<\/p>\n<p>Por edhe n\u00eb muajin prill dhe maj u raportua p\u00ebr vet\u00ebvrasjeve, ku vet\u00ebm n\u00eb maj dyshohet se b\u00ebn\u00eb vet\u00ebvrasje dy nx\u00ebn\u00ebse t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb dhjet\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb, \u201cLuciano Motroni\u201d n\u00eb Prizren.<\/p>\n<p>Sociolog\u00eb dhe psikolog\u00eb p\u00ebr KosovaPress e kan\u00eb sqaruar k\u00ebt\u00eb shtim t\u00eb vet\u00ebvrasjeve n\u00eb Kosov\u00eb duke th\u00ebn\u00eb se gjendja ekonomike dhe sociale n\u00eb vend po i shtyn\u00eb njer\u00ebzit drejt k\u00ebtij akti.<\/p>\n<p>Policia e Kosov\u00ebs p\u00ebr KosovaPress p\u00ebrmes nj\u00eb emaili elektronik ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se n\u00eb tremujorin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti, kat\u00ebr raste jan\u00eb cil\u00ebsuar si vet\u00ebvrasje, t\u00eb tjerat ende jan\u00eb n\u00eb proces t\u00eb hetimit pasi q\u00eb cil\u00ebsohen si \u201cvrasje t\u00eb dyshimta\u201d.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb tremujorin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti jan\u00eb 4 raste, por duke u trajtuar nga ana policore jan\u00eb edhe disa raste tjera q\u00eb jan\u00eb iniciuar si ,,vdekje e dyshimte\u201d , ndonj\u00eb nga to pas p\u00ebrfundimit t\u00eb hetimit dhe procedurave mjeko-ligjore mund t\u00eb ndryshoj\u00eb kategorin\u00eb e vepr\u00ebs\u201d, thuhej n\u00eb shkres\u00ebn e Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Sipas Policis\u00eb, mosha 18 deri n\u00eb 40 vje\u00e7are jan\u00eb ata q\u00eb m\u00eb s\u00eb shpeshti kryejn\u00eb vet\u00ebvrasje, kurse viktimat e gjinis\u00eb mashkullore prijn\u00eb n\u00eb kryerje t\u00eb k\u00ebtij akti.<\/p>\n<p>Dukurin\u00eb e vet\u00ebvrasjeve n\u00eb Kosov\u00eb e ka shpjeguar edhe sociolog\u00eb, Besim Gollopeni,  sipas t\u00eb cilit faktor\u00ebt q\u00eb po i shtyjn\u00eb kosovar\u00ebt drejt aktit t\u00eb vet\u00ebvrasjes \u00ebsht\u00eb depresioni, pasojat nga lufta e fundit dhe gjendja socio-ekonomike n\u00eb vend.<\/p>\n<p>\u201cKoh\u00ebve t\u00eb fundit e shohim se ka nj\u00eb trend n\u00eb rritje t\u00eb vet\u00ebvrasjeve edhe n\u00eb Kosov\u00eb dhe sidomos tek grup-moshat e reja t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht shqet\u00ebsuese dhe natyrisht shkaktar\u00ebt jan\u00eb individual dhe t\u00eb p\u00ebrgjithshme, mir\u00ebpo nd\u00ebr shkaktar\u00ebt q\u00eb mund t\u00eb theksojm\u00eb tek vet\u00ebvrasjet n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb padyshim edhe pasojat q\u00eb vijn\u00eb si rezultat i luft\u00ebs s\u00eb fundit, shkall\u00ebs s\u00eb lart\u00eb t\u00eb depresionit, shkall\u00ebs s\u00eb lart\u00eb t\u00eb konflikteve t\u00eb ndryshme p\u00ebr motive t\u00eb ul\u00ebta, p\u00ebr motive xhelozie dhe faktor t\u00eb tjer\u00eb socio-ekonomik t\u00eb cil\u00ebt ndikojn\u00eb jasht\u00ebzakonisht shum\u00eb, sidomos gjendja sociale, papun\u00ebsia, varf\u00ebria q\u00eb shpesh her\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb nj\u00eb form\u00eb ose tjet\u00ebr nuk arrijn\u00eb ta kontrollojn\u00eb apo balancojn\u00eb ato pritjet e tyre me kushtet t\u00eb cilat iu ofrohen n\u00eb realitetin kosovar apo t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb kosovare. Dhe natyrisht kur humb ky balanci qon tek nj\u00eb humbje e kontrollit t\u00eb vetvetes dhe si rezultat i k\u00ebsaj pad yshim q\u00eb sjell\u00eb tek kjo dukuri negative\u201d, u shpreh ai.<\/p>\n<p>Sipas tij, n\u00eb numrin e madh t\u00eb vet\u00ebvrasjeve ka ndikuar edhe mungesa e nj\u00eb trajtimi psiko-social, prandaj thot\u00eb se institucionet vendore duhet t\u00eb krijojn\u00eb politika sociale t\u00eb mir\u00ebfillta.<\/p>\n<p>\u201cInstitucionet duhet t\u00eb dizajnojn\u00eb politika sociale t\u00eb mir\u00ebfillta, \u00e7oft\u00eb n\u00eb ofrimin e sh\u00ebrbimeve nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i trajtimit t\u00eb rasteve kur v\u00ebrehet apo kemi elemente t\u00eb tilla, \u00e7oft\u00eb t\u00eb stresit, \u00e7oft\u00eb t\u00eb depresionit, \u00e7oft\u00eb t\u00eb humbjes t\u00eb t\u00eb mirave materiale, pra n\u00eb rast se ndodh\u00eb nj\u00eb humbje materiale\u2026Pastaj jan\u00eb ofrimi i sh\u00ebrbimeve sociale, pra sh\u00ebrbime p\u00ebr trajnime, kurse t\u00eb ve\u00e7anta, specializime t\u00eb ve\u00e7anta, ofrime sh\u00ebrbime t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr kalimin e stresit, trajtimin e depresionit, trajtimin e sferave t\u00eb tjera sociale. Mir\u00ebpo gjithsesi duhet t\u00eb kemi politika sociale t\u00eb dizajnuara n\u00eb at\u00eb form\u00eb, gj\u00eb q\u00eb harmonizon kalimin prej nj\u00eb faze n\u00eb faz\u00ebn tjet\u00ebr\u201d, ka shtuar Gollopeni.<\/p>\n<p>Kurse, specialisti i Psikologjis\u00eb Klinike, Imri Zabeli p\u00ebr KosovaPress, thot\u00eb se prania e psikolog\u00ebve n\u00eb t\u00eb gjitha institucionet publike dhe private \u00ebsht\u00eb e domosdoshme.<\/p>\n<p>Ai tutje shton se grat\u00eb shtatz\u00ebna, personat me s\u00ebmundje t\u00eb pash\u00ebrueshme dhe adoleshent\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prir\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer vet\u00ebvrasje.<\/p>\n<p>\u201cPersonat t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb trajtim sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr shembull jan\u00eb ata t\u00eb cil\u00ebt vuajn\u00eb prej s\u00ebmundjeve terminale, at\u00ebher\u00eb jan\u00eb m\u00eb vulnerabil ndaj dukuris\u00eb s\u00eb vet\u00ebvrasjeve p\u00ebr arsye se ata marrin mesazhin p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb tyre e cila \u00ebsht\u00eb e pash\u00ebrueshme. Pastaj e kemi rastin e personave p\u00ebr shembull n\u00ebnave shtatz\u00ebn\u00eb  tek t\u00eb cilat shtatz\u00ebnia karakterizohet me depresionet pre dhe post natal, at\u00ebher\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb rrezikuara dhe t\u00eb cenueshme t\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni\u2026Grupet tjera jan\u00eb p\u00ebr shembull personat q\u00eb vuajn\u00eb prej s\u00ebmundjeve psikiatrike, ta z\u00ebm\u00eb psikoza, ankthet \u00e7rregullimet, stresi post traumatik\u2026Nd\u00ebrsa n\u00eb popullat\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, popullata m\u00eb e rrezikuar prej vet\u00ebvrasjeve del t\u00eb jet\u00eb mosha e adoleshenc\u00ebs e cila \u00ebsht\u00eb mosha m\u00eb vulnerabile n\u00eb aspektin emocional, dometh\u00ebn\u00eb ndodh\u00eb nj\u00eb ndryshim i madh hormonal edhe n\u00eb organiz\u00ebm dhe nd\u00ebrlidhet edhe m\u00eb kontekstin social\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Zabe li.<\/p>\n<p>Zabeli ka treguar edhe p\u00ebr periudhat brenda vitit se kur kosovar\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prir\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer vet\u00ebvrasje.<\/p>\n<p>\u201cNuk ndodhin gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb vitit, por ndodhin vet\u00ebm n\u00eb disa periudha t\u00eb vitit, p\u00ebr shembull n\u00eb vendet e ndryshme t\u00eb Evrop\u00ebs, vet\u00ebvrasje \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e theksuar n\u00eb fund vit kur jan\u00eb t\u00eb lidhura me festat. N\u00eb Kosov\u00eb vet\u00ebvrasja \u00ebsht\u00eb e theksuar n\u00eb pranver\u00ebn e vonshme, diku n\u00eb muajin maj dhe gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb ver\u00ebs. Pse po e them k\u00ebt\u00eb sepse tek ne n\u00eb aspektin kulturor, pranvera e vonshme dhe vera \u00ebsht\u00eb periudha festive, periudha t\u00eb themi e dasmave e t\u00eb gjitha k\u00ebtyre ahengjeve q\u00eb i kemi dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast vet\u00ebvrasja b\u00ebhet edhe si rezultat i nj\u00eb bilanci q\u00eb e b\u00ebn\u00eb individi dhe gjith\u00eb krahasimin q\u00eb e b\u00ebn\u00eb p\u00ebr vet\u00ebn dhe gjendjen \u2026.Popullata n\u00eb cil\u00ebn periudh\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e cenuar po ashtu n\u00eb vet\u00ebvrasje, \u00ebsht\u00eb periudha n\u00eb ndryshimeve politike. Zakonisht kur jemi para zgjedhjeve krijohet nj\u00eb shpres\u00eb, instalohet nj\u00eb shpres\u00eb e pritshm\u00ebris\u00eb n\u00eb popullat\u00eb, at\u00ebher\u00eb kur ndodhin ng\u00ebr\u00e7e politike, kur ndodhin kriza politike, at\u00ebher\u00eb 1 %, k\u00ebtu ndodh\u00eb edhe ajo humbja e shpres\u00ebs, humbja e optimizmit\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Zabeli.<\/p>\n<p>Ndryshe, sipas statistikave t\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb vitin e kaluar jan\u00eb evidentuar gjithsej 32 vet\u00ebvrasje dhe 216 tentim vet\u00ebvrasje, kurse n\u00eb vitin 2016 jan\u00eb evidentuar 37 vet\u00ebvrasje dhe gjithsej 229 tentim vet\u00ebvrasje, n\u00eb vitin 2015, Policia ka identifikuar gjithsej 60 vet\u00ebvrasje, dhe 219 tentim vet\u00ebvrasje, derisa viti 2014 ka numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb vet\u00ebvrasje, ku jan\u00eb t\u00eb regjistruara gjithsej 77 vet\u00ebvrasje dhe 261 tentim vet\u00ebvrasje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Numri i vet\u00ebvrasjeve n\u00eb Kosov\u00eb muajve t\u00eb fundit \u00ebsht\u00eb shpeshtuar. Statistikat e Policis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs thon\u00eb se vet\u00ebm n\u00eb tre muajt e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti jan\u00eb regjistruar kat\u00ebr vet\u00ebvrasje. Por edhe n\u00eb muajin prill dhe maj u raportua p\u00ebr vet\u00ebvrasjeve, ku vet\u00ebm n\u00eb maj dyshohet se b\u00ebn\u00eb vet\u00ebvrasje dy nx\u00ebn\u00ebse t\u00eb klas\u00ebs s\u00eb dhjet\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19701,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-20164","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20164\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}