{"id":203142,"date":"2025-05-12T08:39:23","date_gmt":"2025-05-12T06:39:23","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=203142"},"modified":"2025-05-12T08:39:23","modified_gmt":"2025-05-12T06:39:23","slug":"fiona-hill-ish-keshilltare-per-rusine-politika-e-jashtme-e-trumpit-po-permbys-rendin-boteror","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/fiona-hill-ish-keshilltare-per-rusine-politika-e-jashtme-e-trumpit-po-permbys-rendin-boteror\/","title":{"rendered":"Fiona Hill, ish-k\u00ebshilltare p\u00ebr Rusin\u00eb: Politika e jashtme e Trumpit po p\u00ebrmbys rendin bot\u00ebror"},"content":{"rendered":"<p>Siguria nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe sistemi financiar, t\u00eb nd\u00ebrtuara dhe t\u00eb drejtuara nga Shtetet e Bashkuara pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ball\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, luft\u00ebrave rajonale, krizave ekonomike dhe madje edhe nj\u00eb pandemie bot\u00ebrore. Por, sipas nj\u00eb ish-k\u00ebshilltareje t\u00eb presidentit amerikan, Donald Trump, \u2013 q\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kritiket m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tij \u2013 ndoshta nuk do t\u2019i mbijetojn\u00eb mandatit kat\u00ebrvje\u00e7ar t\u00eb Trumpit.<\/p>\n<p>\u201cKy \u00ebsht\u00eb fundi i sistemit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, si\u00e7 e njohim ne\u201d, tha Fiona Hill, ish-k\u00ebshilltare e Trumpit p\u00ebr Rusin\u00eb dhe tani eksperte n\u00eb Institutin Brookings. Intervista e Hillit p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb serie me tri pjes\u00eb, e quajtur Ndryshimet e Politik\u00ebs s\u00eb Jashtme t\u00eb Amerik\u00ebs. \u201cSinqerisht, ka qen\u00eb duke u shembur q\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPresidenti Trump m\u00eb nuk do q\u00eb t\u00eb paguaj\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb [rendi nd\u00ebrkomb\u00ebtar] apo ta mb\u00ebshtes\u00eb, madje as n\u00eb aspektin e udh\u00ebheqjes politike dhe kjo vlen edhe p\u00ebr institucionet vendore q\u00eb jan\u00eb t\u00eb lidhura me projeksionin e ndikimit dhe fuqis\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb jasht\u00eb vendit\u201d, tha ajo.<\/p>\n<p>I ashtuquajturi rend nd\u00ebrkomb\u00ebtar, i bazuar n\u00eb rregulla \u2013 term i p\u00ebrdorur nga Uashingtoni p\u00ebr korniz\u00ebn globale t\u00eb pasluft\u00ebs \u2013 mb\u00ebshtetet mbi parimet si integriteti territorial, siguria kolektive, t\u00eb drejtat e njeriut dhe tregtia e lir\u00eb. Institucionet sikurse Kombet e Bashkuara, Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe Gjykata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare Penale \u2013 gjykat\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn SHBA-ja nuk \u00ebsht\u00eb an\u00ebtare \u2013 u krijuan p\u00ebr t\u00eb mbrojtur dhe zbatuar k\u00ebto vlera.<\/p>\n<p>Por, q\u00eb kur \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb, Trump thot\u00eb se ky sistem nuk funksionon m\u00eb p\u00ebr Shtetet e Bashkuara dhe p\u00ebr pun\u00ebtorin amerikan, duke theksuar ve\u00e7an\u00ebrisht humbjen e vendeve t\u00eb pun\u00ebs ndaj Kin\u00ebs dhe shteteve t\u00eb tjera, q\u00eb kan\u00eb tregje n\u00eb zhvillim, \u00e7ka sipas tij ka boshatisur qytete e komunitete n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin dhe ka \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb deficit t\u00eb madh tregtar.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht mang\u00ebsive t\u00eb tij, disa ekspert\u00eb argumentojn\u00eb se sistemi aktual nd\u00ebrkomb\u00ebtar i udh\u00ebhequr nga SHBA-ja ka sjell\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb paprecedent paqeje dhe mir\u00ebqenieje bot\u00ebrore. N\u00ebse ky sistem do t\u00eb mbijetoj\u00eb n\u00eb nj\u00eb form\u00eb apo tjet\u00ebr, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb jet\u00eb fal\u00eb Evrop\u00ebs dhe Azis\u00eb, tha Hill.<\/p>\n<p>\u201cKy \u00ebsht\u00eb nj\u00eb moment vendimtar\u201d, tha ajo p\u00ebr vendet n\u00eb k\u00ebto rajone, p\u00ebrfshir\u00eb Kin\u00ebn. \u201c\u00c7far\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet? Sa shum\u00eb i vler\u00ebsojn\u00eb k\u00ebto institucione? N\u00ebse i vler\u00ebsojn\u00eb, at\u00ebher\u00eb, domosdo do t\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb ato q\u00eb nd\u00ebrmarrin hapa p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur\u201d.<\/p>\n<p>Hill \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studiuese e njohur p\u00ebr Rusin\u00eb dhe biografe e presidentit rus, Vladimir Putin. Ajo e ka v\u00ebzhguar udh\u00ebheq\u00ebsin e Kremlinit nga af\u00ebr gjat\u00eb angazhimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe e ka shoq\u00ebruar Donald Trumpin n\u00eb samitin e tij me Putinin n\u00eb Helsinki n\u00eb vitin 2018, nj\u00eb takim q\u00eb u p\u00ebrmbyll me nj\u00eb konferenc\u00eb p\u00ebr media t\u00eb cil\u00ebn Hill m\u00eb von\u00eb e p\u00ebrshkroi si \u201cposht\u00ebruese\u201d p\u00ebr Shtetet e Bashkuara.<\/p>\n<p>Hill gjithashtu d\u00ebshmoi para Kongresit gjat\u00eb procesit t\u00eb par\u00eb t\u00eb shkarkimit t\u00eb Trumpit n\u00eb vitin 2019. Q\u00eb prej largimit nga Qeveria, ajo ka qen\u00eb nj\u00eb kritike e z\u00ebshme dhe e spikatur e Trumpit, dhe n\u00eb mars, administrata Trump ia hoqi autorizimet e siguris\u00eb dhe qasjen n\u00eb informacione t\u00eb klasifikuara.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb bised\u00eb me Radion Evropa e Lir\u00eb, Hill tha se SHBA-ja duket se po ndjek trajektoren e Rusis\u00eb n\u00ebn Putinin dhe t\u00eb Hungaris\u00eb n\u00ebn kryeministrin Viktor Orban, pasi Trump po p\u00ebrpiqet t\u00eb anashkaloj\u00eb institucione si Kongresi dhe gjykatat q\u00eb kan\u00eb ofruar kontroll dhe balanc\u00eb ndaj pushtetit ekzekutiv \u2013 nj\u00eb akuz\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur nga kritika t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Trumpit.<\/p>\n<p>\u201cNuk e kam menduar kurr\u00eb q\u00eb do ta shihja Shtetet e Bashkuara q\u00eb afrohen me Rusin\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Ka shum\u00eb p\u00ebrputhje, por nuk \u00ebsht\u00eb drejtimi q\u00eb njer\u00ebzit mendonin se do t\u00eb ishte pas vitit 1989\u201d, tha ajo, duke iu referuar revolucioneve demokratike q\u00eb rr\u00ebzuan lider\u00ebt autoritar\u00eb n\u00eb Evrop\u00ebn komuniste Lindore.<\/p>\n<p>Hill tha se ankesat p\u00ebr pabarazin\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara, q\u00eb ndihmuan Trumpin t\u00eb vij\u00eb n\u00eb pushtet dy her\u00eb, jan\u00eb reale dhe t\u00eb ligjshme, por shtoi se shumica e amerikan\u00ebve nuk votuan p\u00ebr nj\u00eb presidenc\u00eb hiper t\u00eb personalizuar dhe p\u00ebr shkat\u00ebrrimin e institucioneve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siguria nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe sistemi financiar, t\u00eb nd\u00ebrtuara dhe t\u00eb drejtuara nga Shtetet e Bashkuara pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ball\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, luft\u00ebrave rajonale, krizave ekonomike dhe madje edhe nj\u00eb pandemie bot\u00ebrore. Por, sipas nj\u00eb ish-k\u00ebshilltareje t\u00eb presidentit amerikan, Donald Trump, \u2013 q\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kritiket m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":203152,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-203142","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=203142"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/203142\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/203152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=203142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=203142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=203142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}