{"id":210794,"date":"2025-08-08T19:57:56","date_gmt":"2025-08-08T17:57:56","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=210794"},"modified":"2025-08-08T19:57:56","modified_gmt":"2025-08-08T17:57:56","slug":"instituti-kombetar-i-shendetesise-publike-te-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/instituti-kombetar-i-shendetesise-publike-te-kosoves\/","title":{"rendered":"Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike t\u00eb Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>Informat\u00eb p\u00ebr virusin Chikungunya<\/p>\n<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb mbik\u00ebqyrjes s\u00eb vazhdueshme t\u00eb s\u00ebmundjeve ngjit\u00ebse, Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike t\u00eb Kosov\u00ebs (IKSHPK) po p\u00ebrcjell me v\u00ebmendje zhvillimet sa i p\u00ebrket situat\u00ebs epidemiologjike me virusin Chikungunya n\u00eb nivel global, pas raportimeve p\u00ebr rritjen e numrit t\u00eb rasteve n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Chikungunya \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje virale e transmetuar p\u00ebrmes pickimit t\u00eb mushkonjave t\u00eb infektuara, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb llojeve Aedes aegypti dhe Aedes albopictus.<\/p>\n<p>Kjo s\u00ebmundje nuk p\u00ebrhapet nga personi n\u00eb person, por vet\u00ebm p\u00ebrmes mushkonj\u00ebs q\u00eb e bart virusin.<\/p>\n<p>N\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb vendet n\u00eb rajon nuk \u00ebsht\u00eb raportuar asnj\u00eb rast i k\u00ebsaj s\u00ebmundjeje.<\/p>\n<p>Me q\u00ebllim t\u00eb parandalimit dhe kontrollit t\u00eb infeksionit, IKSHPK rekomandon qytetar\u00ebt q\u00eb, potencialisht, udh\u00ebtojn\u00eb n\u00eb vendet ku jan\u00eb regjistruar raste, q\u00eb t\u00eb zbatojn\u00eb masat parandaluese si n\u00eb vijim:<\/p>\n<p>P\u00ebrdorni repelent\u00eb kund\u00ebr mushkonjave<\/p>\n<p>Mbuloni sip\u00ebrfaqet e ekspozuara t\u00eb trupit me rroba t\u00eb gjata<\/p>\n<p>Reduktoni ekspozimin ndaj mushkonjave<\/p>\n<p>N\u00ebse zhvilloni simptoma si ethe, temperatur\u00eb, dhimbje ky\u00e7esh, skuqje l\u00ebkure brenda dy jav\u00ebsh nga kthimi n\u00eb vend, njoftoni mjekun dhe tregoni vendin e udh\u00ebtimit.<\/p>\n<p>IKSHPK, njofton se n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb fuqizimit t\u00eb kapaciteve laboratorike, ka siguruar teste diagnostikuese p\u00ebr konfirmim t\u00eb rasteve t\u00eb dyshimta.<\/p>\n<p>Informata shtes\u00eb<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb CHIKUNGUNYA?<\/p>\n<p>Chikungunya \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje virale e transmetuar p\u00ebrmes pickimit t\u00eb mushkonjave t\u00eb infektuara, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb llojeve Aedes aegypti dhe Aedes albopictus. Kjo s\u00ebmundje nuk p\u00ebrhapet nga personi te personi, por vet\u00ebm p\u00ebrmes mushkonj\u00ebs q\u00eb bart virusin.<\/p>\n<p>Emri dhe origjina<\/p>\n<p>Fjala \u201cChikungunya\u201d vjen nga nj\u00eb gjuh\u00eb lokale n\u00eb Tanzani dhe n\u00ebnkupton \u201cai q\u00eb p\u00ebrkulet\u201d, p\u00ebr shkak t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb ecjes s\u00eb pacient\u00ebve q\u00eb vuajn\u00eb nga dhimbje t\u00eb forta n\u00eb ky\u00e7e. Virusi u identifikua p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1952, dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb mbi 110 vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Simptomat<\/p>\n<p>Simptomat shfaqen zakonisht 3\u20137 dit\u00eb pas pickimit nga nj\u00eb mushkonj\u00eb e infektuar dhe p\u00ebrfshijn\u00eb:<\/p>\n<p>Ethe t\u00eb larta<\/p>\n<p>Dhimbje t\u00eb forta n\u00eb ky\u00e7e (simptom\u00eb karakteristike)<\/p>\n<p>Dhimbje muskujsh<\/p>\n<p>Dhimbje koke<\/p>\n<p>Lodhje dhe plog\u00ebshti<\/p>\n<p>Skuqje t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs<\/p>\n<p>\u00cbnjtje e ky\u00e7eve<\/p>\n<p>N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, p\u00ebrmir\u00ebsimi ndodh brenda nj\u00eb jave, por dhimbjet e ky\u00e7eve mund t\u00eb vazhdojn\u00eb p\u00ebr muaj ose vite, ve\u00e7an\u00ebrisht tek t\u00eb moshuarit.<\/p>\n<p>Kush \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb?<\/p>\n<p>\u2022 T\u00eb porsalindurit (n\u00ebse n\u00ebna \u00ebsht\u00eb e infektuar)<\/p>\n<p>\u2022 Personat mbi 65 vje\u00e7<\/p>\n<p>\u2022 Personat me s\u00ebmundje kronike (si diabeti, s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs, hipertensioni)<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse simptomat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, vdekjet nga chikungunya jan\u00eb t\u00eb rralla.<\/p>\n<p>Diagnostikimi dhe trajtimi<\/p>\n<p>Nuk ka ila\u00e7 specifik antiviral p\u00ebr chikungunya.<\/p>\n<p>\u2022 Diagnoza b\u00ebhet p\u00ebrmes testeve t\u00eb gjakut q\u00eb zbulojn\u00eb pranin\u00eb e virusit ose antitrupave.<\/p>\n<p>\u2022 Trajtimi \u00ebsht\u00eb simptomatik:<\/p>\n<p>\u2022 P\u00ebrdorimi i paracetamolit p\u00ebr temperatur\u00eb dhe dhimbje<\/p>\n<p>\u2022 Pushim i mjaftuesh\u00ebm<\/p>\n<p>\u2022 Hidratim i mir\u00eb (uj\u00eb dhe l\u00ebngje)<\/p>\n<p>\u2022 Shmangia e aspirin\u00ebs ose ibuprofenit n\u00ebse dyshohet p\u00ebr dengue<\/p>\n<p>A ka vaksin\u00eb?<\/p>\n<p>Aktualisht nuk ka vaksin\u00eb t\u00eb licencuar p\u00ebr p\u00ebrdorim t\u00eb gjer\u00eb kund\u00ebr chikungunya, edhe pse disa jan\u00eb n\u00eb faz\u00eb testimi. Prandaj, parandalimi \u00ebsht\u00eb masa m\u00eb efektive.<\/p>\n<p>Si mbrohemi nga CHIKUNGUNYA?<\/p>\n<p>\u2022 Elimino ujin e ndenjur rreth sht\u00ebpis\u00eb (vazo, kazan\u00eb, goma, en\u00eb plastike)<\/p>\n<p>\u2022 Mbulo en\u00ebt me uj\u00eb dhe pastro i rregullisht<\/p>\n<p>\u2022 Vendos rrjeta n\u00eb dritare dhe p\u00ebrdor repelent kund\u00ebr mushkonjave<\/p>\n<p>\u2022 Vishu me rroba me m\u00ebng\u00eb t\u00eb gjata, sidomos n\u00eb m\u00ebngjes dhe mbr\u00ebmje<\/p>\n<p>Situata globale<\/p>\n<p>Chikungunya \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 110 vende n\u00eb Afrik\u00eb, Azi, Amerik\u00eb Latine dhe Evrop\u00eb. Ndryshimet klimatike dhe rritja e udh\u00ebtimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare kan\u00eb rritur rrezikun e p\u00ebrhapjes s\u00eb saj n\u00eb zona t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Burimi: Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (WHO)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Informat\u00eb p\u00ebr virusin Chikungunya N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb mbik\u00ebqyrjes s\u00eb vazhdueshme t\u00eb s\u00ebmundjeve ngjit\u00ebse, Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike t\u00eb Kosov\u00ebs (IKSHPK) po p\u00ebrcjell me v\u00ebmendje zhvillimet sa i p\u00ebrket situat\u00ebs epidemiologjike me virusin Chikungunya n\u00eb nivel global, pas raportimeve p\u00ebr rritjen e numrit t\u00eb rasteve n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs. Chikungunya \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje virale [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":210795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-210794","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=210794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":210796,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/210794\/revisions\/210796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/210795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=210794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=210794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=210794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}