{"id":213573,"date":"2025-09-10T10:32:59","date_gmt":"2025-09-10T08:32:59","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=213573"},"modified":"2025-09-10T10:32:59","modified_gmt":"2025-09-10T08:32:59","slug":"raporti-i-unicef-femijet-po-perballen-me-shume-me-obezitet-se-me-kequshqyerje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/raporti-i-unicef-femijet-po-perballen-me-shume-me-obezitet-se-me-kequshqyerje\/","title":{"rendered":"Raporti i UNICEF: F\u00ebmij\u00ebt po p\u00ebrballen m\u00eb shum\u00eb me obezitet se me kequshqyerje"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb bot\u00eb ka m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb jan\u00eb obez\u00eb sesa n\u00ebnpesh\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb madh nga UNICEF.<\/p>\n<p>Rreth nj\u00eb n\u00eb 10 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs midis 5 dhe 19-vje\u00e7ar, rreth 118 milion\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj, tani mendohet se preken nga obeziteti.<\/p>\n<p>Hulumtuesit faj\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb kalim nga dietat tradicionale n\u00eb ato q\u00eb mb\u00ebshteten n\u00eb ushqime ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara q\u00eb jan\u00eb relativisht t\u00eb lira dhe me shum\u00eb kalori, transmeton Klankosova.tv.<\/p>\n<p>UNICEF, nj\u00eb agjenci e Kombeve t\u00eb Bashkuara, po u k\u00ebrkon qeverive t\u00eb mbrojn\u00eb dietat e f\u00ebmij\u00ebve nga p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit e pash\u00ebndetsh\u00ebm dhe t\u00eb ndalojn\u00eb industrin\u00eb ushqimore ultra t\u00eb p\u00ebrpunuar t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb vendimet politike.<\/p>\n<p>Mbipesha dhe kequshqyerja<\/p>\n<p>Kur ekspert\u00ebt e sh\u00ebndetit dikur i referoheshin f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb kequshqyer, kjo shpesh po lexohej si ata q\u00eb ishin n\u00ebnpesh\u00eb.<\/p>\n<p>Por jo m\u00eb, pasi ky term tani i referohet edhe ndikimit t\u00eb obezitetit n\u00eb sh\u00ebndetin dhe zhvillimin e f\u00ebmij\u00ebve. Edhe n\u00eb vendet m\u00eb t\u00eb varfra, ky tani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim i v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>F\u00ebmij\u00ebt konsiderohen mbipesh\u00eb kur jan\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb se nj\u00eb pesh\u00eb e sh\u00ebndetshme p\u00ebr mosh\u00ebn, seksin dhe gjat\u00ebsin\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>Obeziteti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb e r\u00ebnd\u00eb e mbipesh\u00ebs dhe lidhet me nj\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb diabetit t\u00eb tipit 2, s\u00ebmundjeve kardiovaskulare dhe disa llojeve t\u00eb kancerit, n\u00eb jet\u00ebn e m\u00ebvonshme.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb gjith\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb, ushqyerja e mir\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb fruta, perime dhe proteina, luan nj\u00eb rol jet\u00ebsor n\u00eb rritje, zhvillimin njoh\u00ebs dhe sh\u00ebndetin mendor.<\/p>\n<p>Por shum\u00eb dieta tradicionale po z\u00ebvend\u00ebsohen nga ushqime ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara, shpesh t\u00eb pasura me sheqer, niseshte, krip\u00eb, yndyra t\u00eb pash\u00ebndetshme dhe aditiv\u00eb.<\/p>\n<p>Drejtoresha ekzekutive e UNICEF-it, Catherine Russell, thot\u00eb se sfidat e paraqitura nga obeziteti nuk duhet t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsohen. Ajo tha se \u00ebsht\u00eb \u201cnj\u00eb shqet\u00ebsim n\u00eb rritje\u201d q\u00eb mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb sh\u00ebndetin dhe zhvillimin e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>1 n\u00eb 10 jan\u00eb tani obez\u00eb<\/p>\n<p>Kequshqyerja \u2013 e cila mund t\u00eb manifestohet si dob\u00ebsim dhe prapambetje, mbetet nj\u00eb problem i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm tek f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn pes\u00eb vje\u00e7 n\u00eb shum\u00eb vende me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe t\u00eb mesme.<\/p>\n<p>Por t\u00eb dh\u00ebnat e fundit nga UNICEF, nj\u00eb studim q\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb t\u00eb dh\u00ebna nga m\u00eb shum\u00eb se 190 vende \u2013 zbulojn\u00eb se prevalenca e f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebn pesh\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs 5-19 vje\u00e7 ka r\u00ebn\u00eb q\u00eb nga viti 2000, nga gati 13% n\u00eb 9.2%.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, normat e obezitetit jan\u00eb rritur nga 3% n\u00eb 9.4%, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se pothuajse nj\u00eb n\u00eb 10 f\u00ebmij\u00eb tani jan\u00eb obez\u00eb.<\/p>\n<p>Numri i f\u00ebmij\u00ebve mbipesh\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshin ata q\u00eb jan\u00eb obez\u00eb, \u00ebsht\u00eb rritur gjithashtu deri n\u00eb at\u00eb mas\u00eb sa tani 1 n\u00eb pes\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe adoleshent\u00eb n\u00eb mosh\u00eb shkollore jan\u00eb mbipesh\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht 391 milion\u00eb f\u00ebmij\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb globin, vler\u00ebson studimi.<\/p>\n<p>Obeziteti tani tejkalon n\u00ebnpesh\u00ebn n\u00eb t\u00eb gjitha rajonet e bot\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7 Afrik\u00ebs Sub-Sahariane dhe Azis\u00eb Jugore.<\/p>\n<p>Normat m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb obezitetit midis f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb rinjve gjenden n\u00eb disa nga shtetet ishujore t\u00eb Paq\u00ebsorit, duke p\u00ebrfshir\u00eb Niue (38%), Ishujt Kuk (37%) dhe Nauru (33%).<\/p>\n<p>Por shum\u00eb vende me t\u00eb ardhura t\u00eb larta p\u00ebrballen gjithashtu me nj\u00eb problem serioz t\u00eb obezitetit. Midis 5-19-vje\u00e7ar\u00ebve, 27% jan\u00eb obez\u00eb n\u00eb Kili, 21% n\u00eb Shtetet e Bashkuara dhe 21% n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe.<\/p>\n<p>Catherine Russell e UNICEF-it thot\u00eb: \u201cN\u00eb shum\u00eb vende po shohim barr\u00ebn e dyfisht\u00eb t\u00eb kequshqyerjes \u2013 ekzistenc\u00ebn e prapambetjes dhe obezitetit. Kjo k\u00ebrkon nd\u00ebrhyrje t\u00eb synuara. Ushqim ushqyes dhe i p\u00ebrballuesh\u00ebm duhet t\u00eb jet\u00eb i disponuesh\u00ebm p\u00ebr \u00e7do f\u00ebmij\u00eb p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur rritjen dhe zhvillimin e tyre. Ne kemi nevoj\u00eb urgjente p\u00ebr politika q\u00eb mb\u00ebshtesin prind\u00ebrit dhe kujdestar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb pasur akses n\u00eb ushqime ushqyese dhe t\u00eb sh\u00ebndetshme p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre\u201d.\/Klankosova.tv<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb bot\u00eb ka m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb jan\u00eb obez\u00eb sesa n\u00ebnpesh\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb madh nga UNICEF. Rreth nj\u00eb n\u00eb 10 f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs midis 5 dhe 19-vje\u00e7ar, rreth 118 milion\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj, tani mendohet se preken nga obeziteti. Hulumtuesit faj\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb kalim nga dietat tradicionale n\u00eb ato [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":213575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-213573","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=213573"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213576,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/213573\/revisions\/213576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/213575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=213573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=213573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=213573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}