{"id":215645,"date":"2025-10-01T07:46:01","date_gmt":"2025-10-01T05:46:01","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=215645"},"modified":"2025-10-01T07:46:01","modified_gmt":"2025-10-01T05:46:01","slug":"te-shqetesuar-per-shendetin-e-melcise-suaj-testi-i-ri-mund-te-parashikoje-rrezikun-e-demtimit-vite-perpara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/te-shqetesuar-per-shendetin-e-melcise-suaj-testi-i-ri-mund-te-parashikoje-rrezikun-e-demtimit-vite-perpara\/","title":{"rendered":"T\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr sh\u00ebndetin e m\u00ebl\u00e7is\u00eb suaj? Testi i ri mund t\u00eb parashikoj\u00eb rrezikun e d\u00ebmtimit vite p\u00ebrpara"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb test i thjesht\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb parashikimin e rrezikut t\u00eb d\u00ebmtimit serioz t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb vite p\u00ebrpara se t\u00eb shfaqen simptomat, sugjeron nj\u00eb studim i ri.<\/p>\n<p>Vler\u00ebsohet se s\u00ebmundjet e m\u00ebl\u00e7is\u00eb, t\u00eb cilat mund t\u00eb shkaktohen nga konsumimi i alkoolit ose nivelet e larta t\u00eb yndyr\u00ebs n\u00eb trup, shkaktojn\u00eb vdekjen e 11,000 britanik\u00ebve \u00e7do vit.<\/p>\n<p>N\u00ebse kapen her\u00ebt, pacient\u00ebt kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb mbijetojn\u00eb, por shpesh s\u00ebmundja kalon pa simptoma n\u00eb fazat fillestare.<\/p>\n<p>Studiues suedez\u00eb kan\u00eb zhvilluar nj\u00eb test q\u00eb mund t\u00eb parashikoj\u00eb rrezikun e zhvillimit t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb 10 vjet p\u00ebrpara fillimit t\u00eb saj, gj\u00eb q\u00eb mund\u00ebson nd\u00ebrhyrje t\u00eb hershme dhe trajtime q\u00eb zgjasin jet\u00ebn.<\/p>\n<p>Hannes Hagstr\u00f6m, studiuesi kryesor nga Karolinska Institute, tha:<\/p>\n<p>\u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb ofruar kontroll t\u00eb hersh\u00ebm p\u00ebr s\u00ebmundjet e m\u00ebl\u00e7is\u00eb n\u00eb kujdesin par\u00ebsor.<\/p>\n<p>Tashm\u00eb ka trajtime me ila\u00e7e t\u00eb disponueshme \u2013 s\u00eb shpejti, shpresojm\u00eb, edhe n\u00eb Suedi \u2013 p\u00ebr trajtimin e njer\u00ebzve me rrezik t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr zhvillimin e s\u00ebmundjeve t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb si cirroza ose kanceri i m\u00ebl\u00e7is\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Testi p\u00ebrfshin tre analiza gjaku dhe tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb kujdesin par\u00ebsor p\u00ebr t\u00eb zbuluar dh\u00ebmb\u00ebzime t\u00eb pakthyeshme t\u00eb organit, t\u00eb njohura si cirroz\u00eb, e cila lidhet me zhvillimin e kancerit t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebto jan\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zakonshme dhe q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb prognoz\u00eb t\u00eb dob\u00ebt n\u00ebse zbulohen von\u00eb,\u201d shtoi bashkautor Rickard Strandberg.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6052.jpeg\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6052-295x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"295\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-215646\" srcset=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6052-295x300.jpeg 295w, https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6052.jpeg 735w\" sizes=\"auto, (max-width: 295px) 100vw, 295px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6053.jpeg\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6053-300x162.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"162\" class=\"alignnone size-medium wp-image-215647\" srcset=\"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6053-300x162.jpeg 300w, https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/IMG_6053.jpeg 715w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ekipi shqyrtoi t\u00eb dh\u00ebnat e mbi 480,000 njer\u00ebzve n\u00eb Stokholm, t\u00eb cil\u00ebt kishin b\u00ebr\u00eb kontrolle sh\u00ebndet\u00ebsore mes viteve 1985 dhe 1996.<\/p>\n<p>Pas ndjekjes s\u00eb pacient\u00ebve p\u00ebr 30 vjet, ata zbuluan se 1.5 p\u00ebr qind zhvilluan s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb, si cirroz\u00eb ose kancer i m\u00ebl\u00e7is\u00eb, ose kishin nevoj\u00eb p\u00ebr transplant t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb.<\/p>\n<p>Analiza e tyre u lejoi t\u00eb zhvillonin nj\u00eb model baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb parashikuar n\u00ebse njer\u00ebzit do ta zhvillonin s\u00ebmundjen. Ai ishte i sakt\u00eb n\u00eb 88 p\u00ebr qind t\u00eb rasteve.<\/p>\n<p>Modeli, i quajtur CORE, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kalkulator online q\u00eb p\u00ebrdor metoda t\u00eb avancuara statistikore.<\/p>\n<p>Ai bazohet n\u00eb pes\u00eb faktor\u00eb: mosha, gjinia dhe nivelet e tre enzimave t\u00eb zakonshme t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb (AST, ALT dhe GGT), t\u00eb cilat maten zakonisht gjat\u00eb kontrolleve t\u00eb rregullta sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt shpresojn\u00eb q\u00eb ky mjet, tashm\u00eb i disponuesh\u00ebm p\u00ebr mjek\u00ebt, t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb identifikuar shenjat e fshehura paralajm\u00ebruese gjat\u00eb trajtimit n\u00eb kujdesin par\u00ebsor.<\/p>\n<p>CORE doli m\u00eb efektiv se metoda aktuale FIB-4 \u2013 e cila p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar rrezikun e s\u00ebmundjes s\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht tek pacient\u00ebt me faktor\u00eb rreziku si s\u00ebmundja e m\u00ebl\u00e7is\u00eb yndyrore.<\/p>\n<p>Profesori Hagstr\u00f6m shtoi:<\/p>\n<p>\u201cKujdesi par\u00ebsor nuk ka pasur mjetet p\u00ebr t\u00eb zbuluar n\u00eb koh\u00eb rrezikun e s\u00ebmundjes s\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb.<\/p>\n<p>FIB-4 nuk \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr popullat\u00ebn e p\u00ebrgjithshme dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak efektiv n\u00eb parashikimin e rrezikut t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Testi u provua gjithashtu n\u00eb dy grupe t\u00eb tjera popullate n\u00eb Finland\u00eb dhe Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe u v\u00ebrtetua se zbulonte s\u00ebmundjen me sakt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, studiuesit shtuan se nevojiten k\u00ebrkime t\u00eb m\u00ebtejshme mbi efikasitetin e testit, ve\u00e7an\u00ebrisht tek grupet me rrezik t\u00eb lart\u00eb si personat me diabet tip 2 ose obezitet.<\/p>\n<p>Llojet e s\u00ebmundjeve t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb: s\u00ebmundjen e m\u00ebl\u00e7is\u00eb t\u00eb lidhur me alkoolin, s\u00ebmundjen jo-alkoolike t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb yndyrore, hepatitin, hemo-kromatoz\u00ebn dhe kolangitin biliar primar.<\/p>\n<p>Shenjat e hershme t\u00eb s\u00eb par\u00ebs, e shkaktuar nga konsumimi i rregullt i tep\u00ebrt i alkoolit, p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb p\u00ebrziera, humbje peshe, munges\u00eb oreksi, si dhe zverdhje t\u00eb syve ose l\u00ebkur\u00ebs.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, shenjat e s\u00ebmundjes jo-alkoolike t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb yndyrore p\u00ebrfshijn\u00eb lodhje, ndjesi t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb s\u00ebmundjes dhe dhimbje ose parehati n\u00eb m\u00ebl\u00e7i, q\u00eb ndihen n\u00eb bark, n\u00ebn brinj\u00ebt e djathta.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, shenjat e cirroz\u00ebs s\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb \u2013 s\u00ebmundje n\u00eb stad t\u00eb avancuar \u2013 p\u00ebrfshijn\u00eb gjithashtu en\u00eb gjaku t\u00eb dukshme n\u00eb l\u00ebkur\u00eb dhe p\u00ebll\u00ebmb\u00eb t\u00eb kuqe me njolla, t\u00eb cilat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u par\u00eb tek l\u00ebkura e err\u00ebt.<\/p>\n<p>Po ashtu, shenjat e hershme t\u00eb kancerit t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb zverdhjen e syve dhe l\u00ebkur\u00ebs, munges\u00ebn e oreksit, humbje peshe pa p\u00ebrpjekje dhe simptoma t\u00eb ngjashme me gripin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gung\u00eb n\u00eb an\u00ebn e djatht\u00eb t\u00eb barkut, simptomat e ngjashme me gripin dhe problemet e tretjes si t\u00eb p\u00ebrzierat, t\u00eb vjellat, urthi dhe barku i fryr\u00eb jan\u00eb gjithashtu shenja t\u00eb kancerit.<\/p>\n<p>M\u00eb her\u00ebt k\u00ebt\u00eb muaj, k\u00ebrkime t\u00eb tjera treguan se tre gjendje t\u00eb zakonshme t\u00eb zemr\u00ebs mund t\u00eb rrisin rrezikun e vdekjes nga s\u00ebmundja e m\u00ebl\u00e7is\u00eb me 40 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00eb amerikan\u00eb zbuluan se k\u00ebto ishin presioni i lart\u00eb i gjakut, diabeti tip 2 dhe nivelet e ul\u00ebta t\u00eb kolesterolit HDL \u2013 i ashtuquajturi \u201ckolesteroli i mir\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Prej koh\u00ebsh \u00ebsht\u00eb paralajm\u00ebruar se m\u00ebnyrat e jetes\u00ebs sedentare dhe ushqimet ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara, me shum\u00eb krip\u00eb, yndyr\u00eb dhe sheqer, mund t\u00eb jen\u00eb duke nxitur p\u00ebrhapjen e s\u00ebmundjes, ve\u00e7an\u00ebrisht tek t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb dikur shihej kryesisht tek t\u00eb moshuarit dhe konsumuesit e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb alkoolit, tani po rritet me shpejt\u00ebsi edhe tek t\u00eb rriturit e rinj. \/GazetaExpress\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb test i thjesht\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb parashikimin e rrezikut t\u00eb d\u00ebmtimit serioz t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb vite p\u00ebrpara se t\u00eb shfaqen simptomat, sugjeron nj\u00eb studim i ri. Vler\u00ebsohet se s\u00ebmundjet e m\u00ebl\u00e7is\u00eb, t\u00eb cilat mund t\u00eb shkaktohen nga konsumimi i alkoolit ose nivelet e larta t\u00eb yndyr\u00ebs n\u00eb trup, shkaktojn\u00eb vdekjen e 11,000 britanik\u00ebve \u00e7do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":215648,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-215645","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215645"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215645\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":215649,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215645\/revisions\/215649"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/215648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}