{"id":222166,"date":"2025-12-07T15:43:45","date_gmt":"2025-12-07T14:43:45","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=222166"},"modified":"2025-12-07T15:44:15","modified_gmt":"2025-12-07T14:44:15","slug":"nje-lloj-i-rralle-kanceri-po-shfaqet-tek-te-rinjte-dhe-ekspertet-jane-te-habitur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/nje-lloj-i-rralle-kanceri-po-shfaqet-tek-te-rinjte-dhe-ekspertet-jane-te-habitur\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb lloj i rrall\u00eb kanceri po shfaqet tek t\u00eb rinjt\u00eb dhe ekspert\u00ebt jan\u00eb t\u00eb habitur"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb lloj shum\u00eb i rrall\u00eb kanceri po rritet me shpejt\u00ebsi tek gjeneratat m\u00eb t\u00eb reja dhe askush nuk e di pse. K\u00ebrkimet e fundit n\u00eb SHBA tregojn\u00eb se gjenerata X dhe gjenerata Y kan\u00eb tre deri n\u00eb kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa sesa gjeneratat m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb diagnostikohen me kancer t\u00eb apendiksit, organi sa nj\u00eb gisht q\u00eb varet nga trakti yn\u00eb tret\u00ebs dhe p\u00ebr t\u00eb cilin pak kush mendon, p\u00ebrve\u00e7se kur di\u00e7ka shkon keq.<\/p>\n<p>Historikisht, kanceri i apendiksit prekte pothuajse gjithmon\u00eb njer\u00ebz m\u00eb t\u00eb moshuar, por sot, nj\u00eb n\u00eb \u00e7do tre pacient\u00eb me k\u00ebt\u00eb lloj kanceri diagnostikohet n\u00ebn mosh\u00ebn 50 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Autorja kryesore e dy analizave t\u00eb fundit, epidemiologia dhe biologia molekulare Andreana Holowatyj nga Universiteti Vanderbilt, k\u00ebrkon t\u00eb kuptoj\u00eb pse. Prej vitesh ajo ka studiuar rritjen e rasteve t\u00eb kancerit t\u00eb apendiksit mes gjeneratave.<\/p>\n<p>\u201cKur mendojm\u00eb p\u00ebr p\u00ebrparimin e madh q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb n\u00eb lloje t\u00eb tjera kanceri, k\u00ebtu ka nj\u00eb boshll\u00ebk t\u00eb madh\u201d, tha ajo n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Disa vite m\u00eb par\u00eb, n\u00eb 2020, Holowatyj udh\u00ebhoqi nj\u00eb analiz\u00eb komb\u00ebtare q\u00eb zbuloi se incidenca e kancerit malinj t\u00eb apendiksit n\u00eb SHBA ishte rritur me 232 p\u00ebr qind midis viteve 2000 dhe 2016. \u00c7do gjenerat\u00eb pa rritje.<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, apendiksi u konsiderua si nj\u00eb organ pa funksion t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Por prova t\u00eb fundit sugjerojn\u00eb se mund t\u00eb mos jet\u00eb aq i padobish\u00ebm sa mendohej.<\/p>\n<p>Inflamacioni i apendiksit, ose apendiciti, \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrlikimi m\u00eb i zakonsh\u00ebm i lidhur me k\u00ebt\u00eb organ dhe, n\u00eb raste shum\u00eb t\u00eb rralla, kanceri zbulohet kur apendiksi hiqet.<\/p>\n<p>P\u00ebrparimi i kancerit t\u00eb apendiksit mund t\u00eb jet\u00eb i fsheht\u00eb. Shenjat paralajm\u00ebruese, si dhimbja e barkut, fryrja dhe dhimbja n\u00eb legen, mund t\u00eb ngat\u00ebrrohen leht\u00ebsisht me gjendje t\u00eb tjera shum\u00eb m\u00eb t\u00eb zakonshme, si problemet e tretjes ose kanceret kolorektale, t\u00eb cilat prekin rreth 150,000 njer\u00ebz n\u00eb SHBA \u00e7do vit. N\u00eb krahasim, ka vet\u00ebm rreth 3,000 raste n\u00eb vit t\u00eb kancerit t\u00eb apendiksit. Si rezultat, kjo s\u00ebmundje ka pak k\u00ebrkime dhe pak nd\u00ebrgjegj\u00ebsim.<\/p>\n<p>\u201cEdhe pse kanceri i apendiksit \u00ebsht\u00eb i rrall\u00eb, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb individ\u00ebt q\u00eb kan\u00eb k\u00ebto simptoma t\u00eb konsultohen me nj\u00eb profesionist t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor\u201d, thot\u00eb Holowatyj.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb p\u00ebrjashtosh mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb diagnoze t\u00eb kancerit t\u00eb apendiksit, ose ta diagnostikosh at\u00eb her\u00ebt, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb lloj kanceri, nd\u00ebrsa ne vazhdojm\u00eb t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb se cil\u00ebt faktor\u00eb mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb trend shqet\u00ebsues\u201d.<\/p>\n<p>Aktualisht, nuk ka udh\u00ebzime t\u00eb standardizuara p\u00ebr depistimin e kancerit t\u00eb apendiksit dhe trajtimet e disponueshme jan\u00eb t\u00eb kufizuara. Sipas Holowatyj, kanceret e apendiksit mund t\u00eb kalojn\u00eb leht\u00ebsisht pa u v\u00ebn\u00eb re, sidomos tani q\u00eb menaxhimi i apendicitit pa nd\u00ebrhyrje kirurgjikale po b\u00ebhet m\u00eb i zakonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb mund t\u00eb shfaqet si hernie, fibroma ose kiste. Tek grat\u00eb, kanceri mund t\u00eb ngat\u00ebrrohet me lezione endometriale.<\/p>\n<p>\u201cTumoret e apendiksit mbartin karakteristika molekulare t\u00eb ndryshme nga kanceret kolorektale. Ato shfaqen dhe p\u00ebrhapen ndryshe, nuk i p\u00ebrgjigjen kimioterapis\u00eb q\u00eb funksionon p\u00ebr shumic\u00ebn e tumoreve kolorektale, dhe prekin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale t\u00eb rriturit e rinj\u201d, shpjegoi Holowatyj n\u00eb vitin 2020.<\/p>\n<p>Sipas k\u00ebrkimit m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb Holowatyj dhe ekipit t\u00eb saj, rastet e kancerit t\u00eb apendiksit jan\u00eb trefishuar tek amerikan\u00ebt e lindur midis viteve 1976 dhe 1984, krahasuar me ata t\u00eb lindur midis 1941 dhe 1949. Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebr ata t\u00eb lindur midis 1981 dhe 1989, rastet jan\u00eb kat\u00ebrfishuar.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt ende nuk jan\u00eb t\u00eb sigurt pse po ndodh kjo.<\/p>\n<p>Holowatyj dhe koleg\u00ebt e saj dyshojn\u00eb se ndryshimet n\u00eb sjelljet sh\u00ebndet\u00ebsore, si dieta dhe aktiviteti fizik, variantet e trash\u00ebguara gjenetike dhe ekspozimet e mundshme mjedisore, si plastika apo ndotja kimike, mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb zhvillimin e k\u00ebsaj gjendjeje. Steven Ahrendt, onkolog kirurgjikal n\u00eb Universitetin e Kolorados, i cili nuk ishte i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim, nuk \u00ebsht\u00eb i habitur k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb patjet\u00ebr shoh pacient\u00eb n\u00eb t\u00eb 20-at dhe 30-at e tyre q\u00eb kan\u00eb tumore t\u00eb avancuara t\u00eb apendiksit, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt kujdesemi\u201d, tha ai, duke komentuar studimin m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb Holowatyj dhe ekipit t\u00eb saj. \u201cE dim\u00eb q\u00eb kanceri i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb incidenc\u00eb tek t\u00eb rriturit, k\u00ebshtu q\u00eb \u00ebsht\u00eb e arsyeshme t\u00eb mendohet se t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt faktor\u00eb po ndikojn\u00eb edhe tek pacient\u00ebt me kancer t\u00eb apendiksit\u201d.<\/p>\n<p>Studime t\u00eb tjera kan\u00eb zbuluar nj\u00eb rritje t\u00eb ndjeshme t\u00eb kancerit tek t\u00eb rinjt\u00eb vitet e fundit, me norm\u00ebn e diagnozave tek personat n\u00ebn 50 vje\u00e7 q\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur me gati 80 p\u00ebr qind gjat\u00eb tre dekadave, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb vitit 2023.<\/p>\n<p>Nj\u00eb rishikim nd\u00ebrkomb\u00ebtar i vitit 2022 zbuloi se kanceret e traktit gastrointestinal ishin pararend\u00ebsit, me rritjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb v\u00ebrejtura tek kanceri i zorr\u00ebve, apendiksit, kanalit biliar dhe pankreasit.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa arsyet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ende nuk jan\u00eb p\u00ebrcaktuar, ekspert\u00ebt besojn\u00eb se dieta dhe gjumi i dob\u00ebt mund t\u00eb luajn\u00eb rol, me ushqimet ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara dhe alkoolin q\u00eb duken ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb dyshimt\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb ashtuquajturat \u201ckimikate t\u00eb p\u00ebrjetshme\u201d q\u00eb ndotin ujin e pijsh\u00ebm dhe mikroplastikat jan\u00eb gjithashtu t\u00eb implikuara m\u00eb gjer\u00ebsisht n\u00eb zhvillimin e kancereve.<\/p>\n<p>Holowatyj dhe koleg\u00ebt e saj planifikojn\u00eb t\u00eb vazhdojn\u00eb studimin e atyre q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuar nga kanceri i apendiksit dhe arsyet pse.<\/p>\n<p>\u201cSi nj\u00eb kancer i rrall\u00eb, kanceri i apendiksit merr pak v\u00ebmendje. Ekipi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb nxitur p\u00ebrparime t\u00eb dukshme n\u00eb kuptimin ton\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj s\u00ebmundjeje p\u00ebr pacient\u00ebt tan\u00eb\u201d, shkruan ajo n\u00eb faqen e laboratorit t\u00eb saj n\u00eb Vanderbilt.\/Reporteri\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb lloj shum\u00eb i rrall\u00eb kanceri po rritet me shpejt\u00ebsi tek gjeneratat m\u00eb t\u00eb reja dhe askush nuk e di pse. K\u00ebrkimet e fundit n\u00eb SHBA tregojn\u00eb se gjenerata X dhe gjenerata Y kan\u00eb tre deri n\u00eb kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa sesa gjeneratat m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb diagnostikohen me kancer t\u00eb apendiksit, organi sa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":222167,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-222166","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=222166"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222166\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222169,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222166\/revisions\/222169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/222167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=222166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=222166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=222166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}