{"id":222234,"date":"2025-12-08T07:28:09","date_gmt":"2025-12-08T06:28:09","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=222234"},"modified":"2025-12-08T07:28:09","modified_gmt":"2025-12-08T06:28:09","slug":"rrezik-i-fshehur-ne-shporten-tone-produktet-me-mbetje-te-larta-pesticideve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/rrezik-i-fshehur-ne-shporten-tone-produktet-me-mbetje-te-larta-pesticideve\/","title":{"rendered":"Rrezik i fshehur n\u00eb shport\u00ebn ton\u00eb: Produktet me mbetje t\u00eb larta pesticideve"},"content":{"rendered":"<p>Kur blini fruta dhe perime n\u00eb supermarketet britanike, ato mund t\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb nj\u00eb koktej t\u00eb rreziksh\u00ebm pesticidesh, zbulon nj\u00eb raport i ri.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e organizat\u00ebs jofitimprur\u00ebse Pesticide Action Network UK (PAN UK) kan\u00eb analizuar t\u00eb dh\u00ebnat e qeveris\u00eb britanike mbi mbetjet kimike n\u00eb produktet bujq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Rezultatet nxjerrin n\u00eb pah list\u00ebn e famshme \u201cDirty Dozen\u201d \u2013 12 frutat dhe perimet m\u00eb t\u00eb ndotura me pesticide, mes tyre grejpfruti, rrushi dhe limet.<\/p>\n<p>N\u00eb total, nj\u00eb e kat\u00ebrta e perimeve dhe tre t\u00eb kat\u00ebrtat e frutave p\u00ebrmbajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb lloj pesticidi \u2013 \u00e7ka zyrtarisht quhet \u201ckoktej kimik\u201d.<\/p>\n<p>Nick Mole, ekspert i politikave n\u00eb PAN UK, paralajm\u00ebron se ushqimi yn\u00eb \u201cpo kontaminohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb\u201d dhe kjo mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb sh\u00ebndetin n\u00eb afatgjat\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb rrezikun e kancerit.<\/p>\n<p>\u201cSasia e sigurt e pesticideve llogaritet p\u00ebr secilin kimikat m\u00eb vete, pa marr\u00eb parasysh faktin se shumica e ushqimeve p\u00ebrmbajn\u00eb shum\u00eb kimikate nj\u00ebkoh\u00ebsisht,\u201d thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>\u201cE v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se dim\u00eb shum\u00eb pak p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si k\u00ebto substanca nd\u00ebrveprojn\u00eb me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, apo \u00e7far\u00eb ndikimi ka ekspozimi afatgjat\u00eb ndaj tyre n\u00eb sh\u00ebndetin ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Njihet si \u201cefekti koktej\u201d: disa pesticide b\u00ebhen edhe m\u00eb toksike kur kombinohen.<\/p>\n<p>Gjetjet kryesore: 123 kimikate, p\u00ebrfshir\u00eb 42 me lidhje me kancerin<\/p>\n<p>N\u00ebn nj\u00eb program kontrolli q\u00eb funksionon prej dekadash, qeveria teston rreth 3,000 kg ushqime \u00e7do vit, t\u00eb blera nga supermarkete dhe burime t\u00eb tjera. PAN UK analizon raportet p\u00ebrfundimtare.<\/p>\n<p>Nga testimet e k\u00ebtij viti rezultuan:<\/p>\n<p>123 kimikate t\u00eb ndryshme n\u00eb 17 lloje frutash e perimesh<\/p>\n<p>42 pesticide t\u00eb lidhura me kancerin<\/p>\n<p>21 kimikate q\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb hormonet, duke shkaktuar rreziqe p\u00ebr zhvillimin fetal, problemet riprodhuese dhe \u00e7rregullimet hormonale<\/p>\n<p>Produktet m\u00eb t\u00eb ndotura t\u00eb vitit:<\/p>\n<p>Grapefruit doli produkti m\u00eb i kontaminuar \u2013 99% e mostrave kishin mbetje t\u00eb shum\u00ebfishta pesticidesh (120 nga 121 mostra).<\/p>\n<p>Ndjekin:<\/p>\n<p>Rrush \u2013 89.8%<\/p>\n<p>Lime \u2013 79%<\/p>\n<p>Banane \u2013 67%<\/p>\n<p>Speca \u2013 49%<\/p>\n<p>Pjeprat \u2013 46%<\/p>\n<p>Fasulet \u2013 37.5%<\/p>\n<p>Specat djeg\u00ebs \u2013 37.5%<\/p>\n<p>Nj\u00eb most\u00ebr rrushi nga Turqia p\u00ebrmbante mbetje nga 16 pesticide t\u00eb ndryshme \u2014 nj\u00eb rekord shqet\u00ebsues.<\/p>\n<p>\u201cDirty Dozen\u201d paraqet 12 m\u00eb t\u00eb ndoturit, por edhe nga pes\u00eb produktet e mbetura, kat\u00ebr kishin mbetje t\u00eb shum\u00ebfishta: patatet, perimet rr\u00ebnjore speciale, xhinxher dhe hudhra.<\/p>\n<p>E vetmja perime pa mbetje t\u00eb shum\u00ebfishta ishte panxhari (vet\u00ebm tre mostra kishin nga nj\u00eb mbetje).<\/p>\n<p>Pesticidet m\u00eb t\u00eb rrezikshme t\u00eb zbuluara<\/p>\n<p>Organizata identifikoi edhe pesticidet me rrezik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb (HHPs) \u2013 substanca t\u00eb njohura p\u00ebr rrezik t\u00eb lart\u00eb akut apo kronik ndaj sh\u00ebndetit dhe mjedisit.<\/p>\n<p>M\u00eb t\u00eb shpeshtat ishin dy fungicide:<\/p>\n<p>Imazalil<\/p>\n<p>Thiabendazole<\/p>\n<p>T\u00eb dy dyshohen si disruptor\u00eb endokrin\u00eb dhe kan\u00eb lidhje t\u00eb mundshme me kancerin.<\/p>\n<p>U gjet\u00ebn n\u00eb 9% t\u00eb t\u00eb gjitha mostrave, kryesisht n\u00eb fruta si grejpfruti, bananet dhe pjeprat.<\/p>\n<p>Edhe buka e kontaminuar: 47% me koktej pesticidesh<\/p>\n<p>Nga 216 mostra buke:<\/p>\n<p>47% p\u00ebrmbanin p\u00ebrzierje pesticidesh<\/p>\n<p>Chlormequat, nj\u00eb toksin\u00eb zhvillimore, u gjet n\u00eb 97% t\u00eb mostrave<\/p>\n<p>Glyphosate, herbicidi m\u00eb i p\u00ebrdorur n\u00eb MB dhe i lidhur me kancerin, u zbulua n\u00eb 28% t\u00eb mostrave<\/p>\n<p>Alarmante \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb 29% e pesticideve t\u00eb zbuluara nuk jan\u00eb t\u00eb aprovuara p\u00ebr p\u00ebrdorim nga fermer\u00ebt britanik\u00eb, shpesh p\u00ebr shkak t\u00eb rreziqeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ato p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb ushqimin e importuar nga vende jasht\u00eb BE-s\u00eb, ku kimikatet e ndaluara ende p\u00ebrdoren.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb k\u00ebrkon PAN UK?<\/p>\n<p>Organizata i b\u00ebn thirrje qeveris\u00eb britanike q\u00eb t\u00eb:<\/p>\n<p>mb\u00ebshtes\u00eb fermer\u00ebt vendas p\u00ebr reduktimin e pesticideve<\/p>\n<p>investoj\u00eb n\u00eb alternativa jo-kimike<\/p>\n<p>heq\u00eb gradualisht pesticidet me rrezik t\u00eb lart\u00eb<\/p>\n<p>ndaloj\u00eb importin e produkteve t\u00eb trajtuara me kimikate t\u00eb ndaluara n\u00eb MB<\/p>\n<p>\u201cMeqen\u00ebse rreziku \u00ebsht\u00eb kaq i madh, qeveria duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb gjith\u00e7ka p\u00ebr t\u00eb hequr pesticidet nga ushqimi yn\u00eb\u201d, thot\u00eb Mole.<\/p>\n<p>Publikut i rekomandohet t\u00eb blej\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb produkte vendase dhe, kur \u00ebsht\u00eb e mundur, organic.<\/p>\n<p>Duhet t\u2019i lajm\u00eb frutat dhe perimet? Po \u2014 dhe ja pse<\/p>\n<p>Po, larja e frutave dhe perimeve \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb hequr mbetjet e pesticideve dhe ndot\u00ebsve t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Arsyet kryesore:<\/p>\n<p>produktet ekspozohen ndaj pluhurit, tok\u00ebs dhe baktereve gjat\u00eb magazinimit dhe transportit<\/p>\n<p>moslarja mund t\u00eb shkaktoj\u00eb helmime ushqimore, p\u00ebrfshir\u00eb infeksione si E.coli<\/p>\n<p>bakteret shpesh ndodhen n\u00eb tok\u00ebn e ngjitur me produktet<\/p>\n<p>NHS k\u00ebshillon larjen e frutave dhe perimeve me uj\u00eb t\u00eb rrjedhsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Food Standards Agency shton se larja nuk i eliminon plot\u00ebsisht mbetjet, por i redukton ato.<\/p>\n<p>Q\u00ebrimi mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb efektiv, por heq fibra dhe vitamina t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si vitamina C.<\/p>\n<p>Organizata Friends of the Earth rekomandon konsumin e frutave dhe perimeve organike si metoda m\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr shmangien e pesticideve. \/GazetaExpress\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur blini fruta dhe perime n\u00eb supermarketet britanike, ato mund t\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb nj\u00eb koktej t\u00eb rreziksh\u00ebm pesticidesh, zbulon nj\u00eb raport i ri. Ekspert\u00ebt e organizat\u00ebs jofitimprur\u00ebse Pesticide Action Network UK (PAN UK) kan\u00eb analizuar t\u00eb dh\u00ebnat e qeveris\u00eb britanike mbi mbetjet kimike n\u00eb produktet bujq\u00ebsore. Rezultatet nxjerrin n\u00eb pah list\u00ebn e famshme \u201cDirty Dozen\u201d \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":222235,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-222234","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=222234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":222236,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/222234\/revisions\/222236"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/222235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=222234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=222234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=222234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}