{"id":225318,"date":"2026-01-12T07:39:41","date_gmt":"2026-01-12T06:39:41","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=225318"},"modified":"2026-01-12T07:39:41","modified_gmt":"2026-01-12T06:39:41","slug":"venezuela-ka-nafte-cfare-ka-edhe-dicka-tjeter-qe-i-duhet-amerikes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/venezuela-ka-nafte-cfare-ka-edhe-dicka-tjeter-qe-i-duhet-amerikes\/","title":{"rendered":"Venezuela ka naft\u00eb, \u00e7far\u00eb ka edhe di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb i duhet Amerik\u00ebs?"},"content":{"rendered":"<p>Presidenti amerikan, Donald Trump, ka th\u00ebn\u00eb se kompanit\u00eb amerikane tani do t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb rezervat e m\u00ebdha t\u00eb naft\u00ebs s\u00eb Venezuel\u00ebs.<\/p>\n<p>Por edhe mallrat e tjera t\u00eb vendit kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e administrat\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt thon\u00eb se Venezuela ka sasi t\u00eb paverifikuara mineralesh, metalesh dhe potencialisht element\u00ebsh t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb tok\u00ebs.<\/p>\n<p>K\u00ebto l\u00ebnd\u00eb t\u00eb para jan\u00eb t\u00eb domosdoshme p\u00ebr industrit\u00eb nga mbrojtja te teknologjia, dhe administrata ka theksuar vazhdimisht r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Por, nd\u00ebrsa Uashingtoni mund t\u00eb aspiroj\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb element\u00ebt kritik\u00eb t\u00eb Venezuel\u00ebs, ekspert\u00ebt thon\u00eb se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb dhe nuk do t\u00eb b\u00ebnte shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb forcuar zinxhirin e furnizimit t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Sasia dhe q\u00ebndrueshm\u00ebria ekonomike e burimeve minerale t\u00eb Venezuel\u00ebs jan\u00eb t\u00eb pasigurta.<\/p>\n<p>Kompanit\u00eb gjithashtu p\u00ebrballen me rreziqe t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb nxjerrjen e mineraleve n\u00eb Venezuel\u00eb pa garanci t\u00eb q\u00ebndrueshme sigurie.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt thon\u00eb se shum\u00eb nga k\u00ebto rajone kan\u00eb ushtar\u00eb guerilas dhe grupe t\u00eb armatosura q\u00eb merren me miniera t\u00eb paligjshme t\u00eb arit.<\/p>\n<p>Nxjerrja e metaleve t\u00eb rralla q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb shum\u00eb energji mund t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb gjithashtu mjedisin.<\/p>\n<p>\u201cBrenda administrat\u00ebs ekziston nj\u00eb vet\u00ebdije se edhe p\u00ebrtej naft\u00ebs, vendi ka nj\u00eb vler\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb burimeve natyrore\u201d, tha Reed Blakemore, drejtor i k\u00ebrkimit n\u00eb Qendr\u00ebn Globale t\u00eb Energjis\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit Atlantik.<\/p>\n<p>\u201cMegjithat\u00eb, n\u00ebse po flasim p\u00ebr kushtet n\u00eb t\u00eb cilat jemi n\u00eb gjendje t\u00eb shfryt\u00ebzojm\u00eb ato burime minerale dhe t\u2019i nxjerrim ato n\u00eb treg, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori shum\u00eb m\u00eb sfiduese\u201d, shtoi ai.<\/p>\n<p>\u201cDhe madje, sinqerisht, m\u00eb sfiduese se historia e naft\u00ebs\u201d, vazhdoi Blakemore.<\/p>\n<p>Roli i Kin\u00ebs n\u00eb zinxhirin e furnizimit<\/p>\n<p>Edhe n\u00ebse kompanit\u00eb amerikane do t\u00eb p\u00ebrpiqeshin t\u00eb nxirrnin metalet e rralla t\u00eb Venezuel\u00ebs, nxjerrja e tyre nga toka \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e procesit.<\/p>\n<p>K\u00ebto materiale zakonisht d\u00ebrgohen n\u00eb Kin\u00eb p\u00ebr rafinim<\/p>\n<p>Sipas Agjencis\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Energjis\u00eb, Kina p\u00ebrb\u00ebnte mbi 90% t\u00eb rafinimit global t\u00eb metaleve t\u00eb rralla n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Vendi mban nj\u00eb monopol virtual n\u00eb p\u00ebrpunimin dhe rafinimin e materialeve p\u00ebr shkak t\u00eb dekadave t\u00eb subvencioneve qeveritare, zgjerimit t\u00eb industris\u00eb dhe rregulloreve t\u00eb dob\u00ebta mjedisore.<\/p>\n<p>Metalet e rralla jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pik\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ngecjeje n\u00eb tensionet tregtare SHBA-Kin\u00eb.<\/p>\n<p>Pekini vitin e kaluar zbatoi disa kontrolle t\u00eb eksportit t\u00eb metaleve t\u00eb rralla gjat\u00eb p\u00ebrplasjeve tregtare, duke ngritur shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me munges\u00ebn e zinxhir\u00ebve t\u00eb sigurt t\u00eb furnizimit n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr k\u00ebto materiale kritike.<\/p>\n<p>\u201cKina ende ka nj\u00eb kapacitet pothuajse unik p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpunuar metale t\u00eb rralla tok\u00ebsore, dhe ky avantazh industrial dhe gjeopolitik nuk mund t\u00eb kap\u00ebrcehet brenda nat\u00ebs\u201d, tha Joel Dodge, drejtor i politik\u00ebs industriale dhe siguris\u00eb ekonomike n\u00eb Vanderbilt Policy Accelerator.<\/p>\n<p>Mineralet kritike dhe element\u00ebt e rrall\u00eb t\u00eb tok\u00ebs<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi Gjeologjik i SHBA-s\u00eb p\u00ebrcakton 60 \u201cminerale kritike\u201d jet\u00ebsore p\u00ebr sigurin\u00eb ekonomike dhe komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>K\u00ebto minerale kritike p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje mallrash, duke p\u00ebrfshir\u00eb aluminin, kobaltin, bakrin, plumbin dhe nikelin.<\/p>\n<p>Lista p\u00ebrfshin gjithashtu 15 element\u00eb t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb tok\u00ebs, t\u00eb till\u00eb si ceriumi, disprosiumi, neodimi dhe samariumi.<\/p>\n<p>Elementet e rralla t\u00eb tok\u00ebs i referohen nj\u00eb kategorie prej 17 element\u00ebsh specifik\u00eb metalik\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebto mallra jan\u00eb inpute thelb\u00ebsore n\u00eb teknologjit\u00eb e p\u00ebrditshme, si\u00e7 jan\u00eb telefonat, baterit\u00eb dhe ekranet e televizor\u00ebve, si dhe pajisjet ushtarake dhe t\u00eb mbrojtjes, si\u00e7 jan\u00eb laser\u00ebt, aeroplan\u00ebt luftarak\u00eb dhe raketat.<\/p>\n<p>\u201cMineralet e rralla\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb em\u00ebrtim i gabuar, pasi element\u00ebt jan\u00eb relativisht t\u00eb kudondodhur n\u00eb koren e Tok\u00ebs, sipas Julie Klinger, gjeografe dhe profesoresh\u00eb e asociuar n\u00eb Universitetin e Wisconsin-Madison.<\/p>\n<p>Por nxjerrja dhe rafinimi i tyre \u00ebsht\u00eb pjesa e v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n<p>Ligjv\u00ebn\u00ebsit amerikan\u00eb vitet e fundit jan\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr var\u00ebsin\u00eb e vendit nga importet p\u00ebr k\u00ebto element\u00eb kritik\u00eb.<\/p>\n<p>Ka pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nxjerrjen dhe rafinimin vendas t\u00eb metaleve t\u00eb rralla n\u00eb Shtetet e Bashkuara, por afati kohor p\u00ebr projektet mund t\u00eb zgjas\u00eb me vite, n\u00ebse jo me dekada.<\/p>\n<p>Mineralet kritike n\u00eb Venezuel\u00eb<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbimi Gjeologjik i SHBA-s\u00eb nuk e p\u00ebrfshin Venezuel\u00ebn n\u00eb list\u00ebn e saj t\u00eb vendeve me element\u00eb t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb tok\u00ebs (vendet n\u00eb list\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb Kin\u00ebn, Shtetet e Bashkuara, Brazilin dhe Grenland\u00ebn, nd\u00ebr t\u00eb tjera).<\/p>\n<p>Dy dekada e gjysm\u00eb sundimi nga president\u00ebt Hugo Chavez dhe Nicolas Maduro n\u00eb Venezuel\u00eb krijuan nj\u00eb boshll\u00ebk informacioni n\u00eb lidhje me shkall\u00ebn e burimeve t\u00eb vendit, thon\u00eb ekspert\u00ebt.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt besojn\u00eb se Venezuela ka depozita t\u00eb disa mineraleve, t\u00eb tilla si koltani nga i cili rrjedhin metalet tantali dhe niobiumi dhe boksiti, i cili mund t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb alumin dhe galium.<\/p>\n<p>Tantali, niobiumi, alumini dhe galiumi konsiderohen t\u00eb gjitha minerale kritike nga USGS.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2009, Chavez i vler\u00ebsoi shum\u00eb burimet natyrore t\u00eb vendit, p\u00ebrfshir\u00eb \u201carin e kalt\u00ebr\u201d, nj\u00eb nofk\u00eb p\u00ebr koltanin.<\/p>\n<p>At\u00eb vit, sipas Reuters, Chavez tha se n\u00eb vend ishte zbuluar nj\u00eb rezerv\u00eb e madhe koltani.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2016, Maduro krijoi Harkun Minier\u00eb t\u00eb Orinocos, nj\u00eb territor t\u00eb Venezuel\u00ebs t\u00eb caktuar p\u00ebr eksplorim dhe prodhim mineralesh.<\/p>\n<p>Por rajoni \u00ebsht\u00eb prekur nga minierat e paligjshme, shkruan CNN.<\/p>\n<p>\u201cNd\u00ebrsa vendi ndodhet mbi depozita t\u00eb m\u00ebdha burimesh minerale, ai \u00ebsht\u00eb i paralizuar nga nj\u00eb kombinim i t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb dob\u00ebta gjeologjike, pun\u00ebs me kualifikim t\u00eb ul\u00ebt, krimit t\u00eb organizuar, munges\u00ebs s\u00eb investimeve dhe nj\u00eb mjedisi politikash t\u00eb paq\u00ebndruesh\u00ebm\u201d, tha n\u00eb nj\u00eb sh\u00ebnim Sung Choi, analist i metaleve dhe minierave n\u00eb BloombergNEF, transmeton Sinjali.<\/p>\n<p>\u201cPavar\u00ebsisht potencialit t\u00eb saj aktual gjeologjik, Venezuela nuk ka gjasa t\u00eb luaj\u00eb ndonj\u00eb rol dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb sektorin kritik t\u00eb mineraleve t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr dekad\u00ebn e ardhshme\u201d, tha Choi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Presidenti amerikan, Donald Trump, ka th\u00ebn\u00eb se kompanit\u00eb amerikane tani do t\u00eb ken\u00eb qasje n\u00eb rezervat e m\u00ebdha t\u00eb naft\u00ebs s\u00eb Venezuel\u00ebs. Por edhe mallrat e tjera t\u00eb vendit kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e administrat\u00ebs s\u00eb tij. Ekspert\u00ebt thon\u00eb se Venezuela ka sasi t\u00eb paverifikuara mineralesh, metalesh dhe potencialisht element\u00ebsh t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb tok\u00ebs. K\u00ebto l\u00ebnd\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":225319,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-225318","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=225318"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":225320,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/225318\/revisions\/225320"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/225319"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=225318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=225318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=225318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}