{"id":229375,"date":"2026-03-08T11:02:48","date_gmt":"2026-03-08T10:02:48","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=229375"},"modified":"2026-03-08T11:02:48","modified_gmt":"2026-03-08T10:02:48","slug":"cila-eshte-historia-pas-dites-nderkombetare-te-gruas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/cila-eshte-historia-pas-dites-nderkombetare-te-gruas\/","title":{"rendered":"Cila \u00ebsht\u00eb historia pas Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb gruas?"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i af\u00ebrt i historis\u00eb tregon se kjo dit\u00eb i kishte rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb luft\u00ebn e grave q\u00eb shp\u00ebrtheu pas Revolucionit Industrial, me grat\u00eb punonj\u00ebse nga sindikatat q\u00eb mobilizoheshin p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre, ve\u00e7an\u00ebrisht pun\u00ebtor\u00ebt e veshjeve n\u00eb Nju Jork q\u00eb u ngrit\u00ebn p\u00ebr paga dhe kushte m\u00eb t\u00eb mira pune. L\u00ebvizja e mori frym\u00ebzimin e saj nga lufta socialiste dhe anti-imperialiste e fillimit t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet\u00eb.<\/p>\n<p>Dit\u00ebs s\u00eb Gruas i kan\u00eb paraprir\u00eb disa demonstrata n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb ekskluzivitetit t\u00eb grave dhe t\u00eb drejtave politike t\u00eb grave \u201cproletare\u201d ose pun\u00ebtore.<\/p>\n<p>Alexandra Kollontai, nj\u00eb revolucionare dhe politikane ruse sh\u00ebnoi demonstrat\u00ebn e grave socialiste amerikane n\u00eb 1909 si kremtimin e par\u00eb t\u00eb Dit\u00ebs s\u00eb Gruas. Ajo vler\u00ebsoi grat\u00eb e klas\u00ebs pun\u00ebtore t\u00eb Amerik\u00ebs p\u00ebr organizimin e dit\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb gruas.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb artikull mbi Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas, botuar n\u00eb vitin 1920, Kollontai shkroi: \u201cSocialist\u00ebt n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebn n\u00eb k\u00ebrkesat e tyre p\u00ebr vot\u00ebn me k\u00ebmb\u00ebngulje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. M\u00eb 28 shkurt 1909, grat\u00eb socialiste t\u00eb SHBA organizuan demonstrata dhe takime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin duke k\u00ebrkuar t\u00eb drejta politike p\u00ebr grat\u00eb pun\u00ebtore. Kjo ishte dita e par\u00eb e gruas. K\u00ebshtu, iniciativa p\u00ebr organizimin e dit\u00ebs s\u00eb gruas u takon grave pun\u00ebtore t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>Ajo shkroi se edhe para Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore, kriza e ushqimit dhe shfryt\u00ebzimi ekonomik nxiti \u201csht\u00ebpiaken m\u00eb paq\u00ebsore t\u00eb interesohej p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet e politik\u00ebs dhe t\u00eb protestonte me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb kund\u00ebr ekonomis\u00eb pla\u00e7kit\u00ebse t\u00eb borgjezis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb gusht t\u00eb vitit 1910, i frym\u00ebzuar nga grat\u00eb amerikane, Kongresi i Dyt\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Grave Socialiste i organizuar n\u00eb Kopenhag\u00eb, Danimark\u00eb, vendosi t\u00eb mbaj\u00eb Dit\u00ebn e par\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas m\u00eb 19 Mars 1911.<\/p>\n<p>Dita e par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare e gruas u festua n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn me gra q\u00eb merrnin pjes\u00eb n\u00eb demonstrata.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1913, Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas u zhvendos n\u00eb 8 Mars sipas kalendarit gjeorgjian.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb nj\u00ebzet\u00eb, industria e veshjeve ishte pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi i vet\u00ebm m\u00eb i madh i grave. Megjithat\u00eb, grat\u00eb pun\u00ebtore duhej t\u00eb p\u00ebrballeshin me kushtet e k\u00ebqija t\u00eb pun\u00ebs, or\u00ebt e gjata t\u00eb pun\u00ebs dhe pagat e vogla.<\/p>\n<p>Orari i tyre i pun\u00ebs ishte deri n\u00eb 75 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb dhe n\u00eb disa raste iu k\u00ebrkua t\u00eb siguronin materialet e tyre baz\u00eb si gjilp\u00ebrat dhe fijet. Ata jan\u00eb gjobitur p\u00ebr vones\u00eb n\u00eb pun\u00eb dhe gjat\u00eb orarit t\u00eb pun\u00ebs jan\u00eb mbyllur brenda n\u00eb punishte p\u00ebr t\u2019i ndaluar t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pauza.<\/p>\n<p>Kushtet e tyre t\u00eb pun\u00ebs i detyruan ata t\u00eb hynin n\u00eb grev\u00eb, e cila njihet si Greva e Shirt\u00ebaistit t\u00eb Nju Jorkut e vitit 1909 ose Kryengritja e 20,000-ve.<\/p>\n<p>K\u00ebto p\u00ebrfundimisht nd\u00ebrtuan nj\u00eb nd\u00ebrgjegje q\u00eb u mund\u00ebsoi grave pun\u00ebtore t\u00eb k\u00ebrkonin ndryshime rr\u00ebnj\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb q\u00eb u sh\u00ebnua gjithashtu nga kryengritje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve n\u00eb Per\u00ebndim. P\u00ebrfundimisht grave iu dha e drejta e vot\u00ebs n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb vitin 1920.<\/p>\n<p>Slogani \u201cBuk\u00eb dhe Tr\u00ebndafila\u201d, ishte i zakonsh\u00ebm n\u00eb mesin e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb tekstilit dhe grave aktivis<br \/>\nte politike q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs s\u00eb grave.<\/p>\n<p>Filloi n\u00eb nj\u00eb fjalim t\u00eb mbajtur nga aktivistja amerikane p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs s\u00eb grave, Helen Todd.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1917, marshimi i pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb tekstilit n\u00eb Rusi p\u00ebr Dit\u00ebn e Gruas sh\u00ebnoi fillimin e Revolucionit t\u00eb Tetorit. Grat\u00eb k\u00ebrkuan fundin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe munges\u00ebn e ushqimit, duke p\u00ebrfshir\u00eb paga m\u00eb t\u00eb mira dhe fundin e autokracis\u00eb cariste n\u00eb Rusi.<\/p>\n<p>Marshi i Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas n\u00eb vitin 1917 u mbajt n\u00eb Petrograd, Rusi.<\/p>\n<p>Udh\u00ebheq\u00ebsi revolucionar Leon Trotsky shkroi: \u201c23 shkurt (8 mars sipas kalendarit Gregorian) ishte Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas dhe ishin parashikuar takime dhe veprime. Por ne nuk e imagjinonim q\u00eb kjo \u2018Dit\u00eb e Gruas\u2019 do t\u00eb inauguronte revolucionin.\u201d<\/p>\n<p>Vladimir Lenin e shpalli 8 Marsin si Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas n\u00eb 1922 p\u00ebr t\u00eb njohur rolin e gruas n\u00eb Revolucionin Rus t\u00eb 1917 dhe e shpalli at\u00eb si fest\u00eb. \/Klankosova.tv<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb v\u00ebshtrim m\u00eb i af\u00ebrt i historis\u00eb tregon se kjo dit\u00eb i kishte rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb luft\u00ebn e grave q\u00eb shp\u00ebrtheu pas Revolucionit Industrial, me grat\u00eb punonj\u00ebse nga sindikatat q\u00eb mobilizoheshin p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre, ve\u00e7an\u00ebrisht pun\u00ebtor\u00ebt e veshjeve n\u00eb Nju Jork q\u00eb u ngrit\u00ebn p\u00ebr paga dhe kushte m\u00eb t\u00eb mira pune. L\u00ebvizja e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":229376,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-229375","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/229375","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=229375"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/229375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":229377,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/229375\/revisions\/229377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/229376"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=229375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=229375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=229375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}