{"id":230546,"date":"2026-03-25T13:25:52","date_gmt":"2026-03-25T12:25:52","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=230546"},"modified":"2026-03-25T13:25:52","modified_gmt":"2026-03-25T12:25:52","slug":"ikshpk-rriten-semundjet-jo-ngjitese-ne-kosove-kryeson-hipertensioni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/ikshpk-rriten-semundjet-jo-ngjitese-ne-kosove-kryeson-hipertensioni\/","title":{"rendered":"IKSHPK: Rriten s\u00ebmundjet jo-ngjit\u00ebse n\u00eb Kosov\u00eb, kryeson hipertensioni"},"content":{"rendered":"<p>Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike t\u00eb Kosov\u00ebs (IKSHPK) ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se s\u00ebmundjet kronike jo-ngjit\u00ebse, p\u00ebrfshir\u00eb hipertensionin, vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb shkaku kryesor i s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb dhe vdekshm\u00ebris\u00eb n\u00eb vend, duke paraqitur nj\u00eb sfid\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr sistemin sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga IKSHPK p\u00ebr vitet 2023 dhe 2024, \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar rritje e rasteve t\u00eb raportuara t\u00eb k\u00ebtyre s\u00ebmundjeve.<\/p>\n<p>\u201cHipertensioni arterial mbetet diagnoza m\u00eb e shpesht\u00eb, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb mbi gjysm\u00ebn e rasteve n\u00eb t\u00eb dy vitet, nd\u00ebrsa diabeti, s\u00ebmundjet kronike obstruktive t\u00eb mushk\u00ebrive (COPD) dhe s\u00ebmundjet malinje z\u00ebn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb barr\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme sh\u00ebndet\u00ebsore\u201d, thuhet n\u00eb raportin e IKSHPK-s\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas k\u00ebtij instituti, hipertensioni arterial primar ka sh\u00ebnuar rritje nga 20,472 raste n\u00eb vitin 2023 n\u00eb 21,425 raste n\u00eb vitin 2024, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb rritje prej 4.7 p\u00ebr qind. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, rastet dominojn\u00eb tek personat mbi mosh\u00ebn 50 vje\u00e7, me p\u00ebrqindjen m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb grupmosh\u00ebn 65\u201369 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Po ashtu, ndon\u00ebse prevalenca \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb te femrat, meshkujt mbeten m\u00eb t\u00eb rrezikuar nga komplikimet kardiake, p\u00ebrfshir\u00eb infarktin akut t\u00eb miokardit.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket diabetit, IKSHPK njofton se kjo s\u00ebmundje paraqet nj\u00eb nga sfidat m\u00eb serioze t\u00eb sh\u00ebndetit publik n\u00eb Kosov\u00eb. Rastet e diabetit tip 2 jan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm nga 9,723 n\u00eb vitin 2023 n\u00eb 11,729 n\u00eb vitin 2024, duke sh\u00ebnuar nj\u00eb rritje prej 20.6 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, diabeti tip 1 ka sh\u00ebnuar ulje nga 3,410 n\u00eb 2,681 raste. Sipas IKSHPK, kjo rritje lidhet me faktor\u00eb t\u00eb till\u00eb si obeziteti, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e sh\u00ebndetshme dhe urbanizimi. Rastet m\u00eb t\u00eb shpeshta regjistrohen n\u00eb grupmosh\u00ebn 65\u201369 vje\u00e7, por po v\u00ebrehet edhe shfaqje gjithnj\u00eb e m\u00eb e hershme e s\u00ebmundjes.<\/p>\n<p>N\u00eb lidhje me s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs, t\u00eb dh\u00ebnat e IKSHPK-s\u00eb tregojn\u00eb ndryshime n\u00eb disa kategori. Angina pectoris ka r\u00ebn\u00eb nga 1,715 raste n\u00eb vitin 2023 n\u00eb 403 raste n\u00eb vitin 2024, nd\u00ebrsa infarkti akut i miokardit \u00ebsht\u00eb rritur nga 1,800 n\u00eb 2,366 raste.<\/p>\n<p>Po ashtu, s\u00ebmundjet iskemike kronike kan\u00eb sh\u00ebnuar ulje. IKSHPK vler\u00ebson se k\u00ebto ndryshime lidhen edhe me m\u00ebnyr\u00ebn e raportimit dhe kodimit t\u00eb s\u00ebmundjeve, nd\u00ebrsa rritja e rasteve t\u00eb infarktit thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr forcim t\u00eb parandalimit dhe diagnostikimit t\u00eb hersh\u00ebm.<\/p>\n<p>S\u00ebmundjet malinje, sipas IKSHPK-s\u00eb, vazhdojn\u00eb t\u00eb mbeten nj\u00eb problem i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr sh\u00ebndetin publik, pavar\u00ebsisht nj\u00eb r\u00ebnieje t\u00eb rasteve t\u00eb reja n\u00eb vitin 2024. N\u00eb vitin 2023 jan\u00eb regjistruar 4,165 raste, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2024 numri ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb 3,644 raste, duke sh\u00ebnuar nj\u00eb ulje prej rreth 12.5 p\u00ebr qind. Shp\u00ebrndarja sipas gjinis\u00eb mbetet pothuajse e barabart\u00eb, me nj\u00eb p\u00ebrqindje pak m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb rasteve te femrat n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Kanceri i gjirit mbetet nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shpeshtit te femrat, nd\u00ebrsa te meshkujt dominojn\u00eb kanceri i l\u00ebkur\u00ebs dhe ai kolorektal, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb IKSHPK-s\u00eb.\/RTK<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike t\u00eb Kosov\u00ebs (IKSHPK) ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur se s\u00ebmundjet kronike jo-ngjit\u00ebse, p\u00ebrfshir\u00eb hipertensionin, vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb shkaku kryesor i s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb dhe vdekshm\u00ebris\u00eb n\u00eb vend, duke paraqitur nj\u00eb sfid\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr sistemin sh\u00ebndet\u00ebsor. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb publikuara nga IKSHPK p\u00ebr vitet 2023 dhe 2024, \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar rritje e rasteve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230547,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-230546","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230546"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230548,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230546\/revisions\/230548"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/230547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}