{"id":231002,"date":"2026-04-02T08:22:20","date_gmt":"2026-04-02T06:22:20","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=231002"},"modified":"2026-04-02T08:22:20","modified_gmt":"2026-04-02T06:22:20","slug":"2-prilli-dita-boterore-e-autizmit-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/2-prilli-dita-boterore-e-autizmit-4\/","title":{"rendered":"2 Prilli \u2013 Dita Bot\u00ebrore e Autizmit"},"content":{"rendered":"<p>Kjo dit\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb rris vet\u00ebdijen e njer\u00ebzve p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb rriturit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb prekur nga autizmi, t\u00eb rris\u00eb informimin dhe vet\u00ebdijesimin e shoq\u00ebris\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb personat me autiz\u00ebm t\u00eb jetojn\u00eb me dinjitet, t\u00eb jen\u00eb kontribuues n\u00eb komunitet, t\u00eb jen\u00eb aktiv n\u00eb detyrat dhe angazhimet t\u00eb cilat paraqiten gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Autizmi nj\u00eb \u00e7rregullim kompleks i zhvillimit, i cili prek shum\u00eb aspekte t\u00eb tij q\u00eb nga m\u00ebnyra se si nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb e sheh bot\u00ebn e tij dhe m\u00ebson nga eksperiencat e tij dhe deri n\u00eb munges\u00ebn e d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr kontakt social.<br \/>\nSipas manualit diagnostikues dhe statistikor i \u00e7rregullimeve (DSM5), autizmi p\u00ebrkufizohet nga dy grupe t\u00eb simptomave: v\u00ebsht\u00ebrsi n\u00eb interaksionin social, (nd\u00ebrveprim), v\u00ebsht\u00ebrsi n\u00eb komunikimin jo- verbal duke p\u00ebrfshi simptomat: modele t\u00eb kufizuara ose t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura t\u00eb sjelljes, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb ndarjen e emocioneve, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb ndarjen e interesave, probleme n\u00eb mbajtjen e kontaktit me sy ose leximin e gjuh\u00ebs s\u00eb trupit, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb zhvillimin dhe mir\u00ebmbajtjen e marr\u00ebdh\u00ebnieve, modelet e kufizuara ose t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura t\u00eb sjelljes ose aktiviteteve p\u00ebrfshijn\u00eb, l\u00ebvizje t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura, respektimi i rutinave ose sjelljeve specifike, nj\u00eb rritje ose ulje e ndjeshm\u00ebris\u00eb ndaj informacionit ndijor nga mjedisi, t\u00eb tilla si nj\u00eb reagim negativ ndaj nj\u00eb tingulli specifik, Interesa ose preokupime t\u00eb fiksuara.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb theksimi i nevoj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ndihmuar dhe p\u00ebrmir\u00ebsuar cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe t\u00eb rriturve te prekur nga auti\u1d22mi.<br \/>\nGjithashtu \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ofrimi i sh\u00ebrbimeve psiko-sociale, rehabilituese, dhe trajtimi i tyre me q\u00ebllim t\u00eb ndikimit pozitiv n\u00eb gjendjen psikike, fizike, emocionale, dhe sociale.<\/p>\n<p>\u0391ngazhimi dhe stimulimi n\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto sfera pa dyshim se ndikon direkt n\u00eb mir\u00ebqenien e f\u00ebmij\u00ebs, n\u00eb familje komunitet dhe shoq\u00ebri, n\u00eb kuad\u00ebr n\u00eb nivelit arsimor p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb leht\u00ebsonte procesin e m\u00ebsimnx\u00ebnies.<\/p>\n<p>Angazhimi dhe p\u00ebrkushtimi nga institucionet e ndryshme, p\u00ebr nj\u00eb sistem m\u00eb t\u00eb mir\u00eb arsimimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe edukimi, asistimi n\u00eb institucionet arsimore n\u00eb p\u00ebrshtatjen e nevojave t\u00eb tyre individuale ndikojn\u00eb pozitivisht n\u00eb zhvillimin dhe m\u00ebsim-nx\u00ebnien tek te cilat ka efekt dhe ndikim pozitiv edhe n\u00eb familjet e tyre, ku dihet se kujdesi, trajtimi i f\u00ebmij\u00ebve nga institucionet dhe organizatat e ndryshme leht\u00ebson duksh\u00ebm gjendjen e tyre si dhe procesi n\u00eb m\u00ebsimnx\u00ebnie ka nj\u00eb performanc\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n<p>Eksperienca ka treguar se trajtimi m\u00eb i mir\u00eb i personave me autiz\u00ebm \u00ebsht\u00eb intervenimi dhe edukimi i hersh\u00ebm dhe i specializuar, i cili synon p\u00ebrshtatjen e ambientit rrethues me nevojat e k\u00ebtyre f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n<p>T\u00eb m\u00ebsuarit e strukturuar tek k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb ka disa komponent\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si:<br \/>\nT\u00eb organizoj\u00eb dhe thjesht\u00ebzoj\u00eb mjedisin fizik q\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm me m\u00ebnyrat q\u00eb autik\u00ebt procesojn\u00eb informacionin sensor.<br \/>\nT\u00eb p\u00ebrpiloj\u00eb plane dhe teknika t\u00eb ndryshme me q\u00ebllim t\u00eb arritjes s\u00eb procesit n\u00eb m\u00ebsim-nx\u00ebnie.<br \/>\nT\u00eb zhvilloj\u00eb sistem pune individuale p\u00ebr funksionim t\u00eb pavarur.<\/p>\n<p>T\u00eb p\u00ebrdoren materiale t\u00eb qarta vizuale dhe t\u00eb m\u00ebsoj t\u00eb identifikoj\u00eb dhe p\u00ebrdor\u00eb mjete vizuale me q\u00ebllim q\u00eb ato t\u00eb leht\u00ebsojn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsimin, t\u00eb krijoj\u00eb rutina pozitive dhe produktive tek f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n<p>Andaj kujdesi, trajtimi i k\u00ebtyre f\u00ebmij\u00ebve \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb punuar dhe p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pjes\u00eb n\u00eb aktivitete t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme, duke respektuar t\u00eb drejtat e tyre si brenda familjes po ashtu edhe n\u00eb shoq\u00ebri duke m\u00ebsuar p\u00ebr aft\u00ebsit\u00eb e tyre t\u00eb ve\u00e7anta, n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e integrimit, socializimin dhe pavar\u00ebsimin.<\/p>\n<p>Ma. Sc. Besnik Sherifi<br \/>\nPsikolog Klinik<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kjo dit\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb rris vet\u00ebdijen e njer\u00ebzve p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb rriturit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb prekur nga autizmi, t\u00eb rris\u00eb informimin dhe vet\u00ebdijesimin e shoq\u00ebris\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb personat me autiz\u00ebm t\u00eb jetojn\u00eb me dinjitet, t\u00eb jen\u00eb kontribuues n\u00eb komunitet, t\u00eb jen\u00eb aktiv n\u00eb detyrat dhe angazhimet t\u00eb cilat paraqiten gjat\u00eb gjith\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":231004,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":{"0":"post-231002","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-shendetesi"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=231002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":231005,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/231002\/revisions\/231005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/231004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=231002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=231002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=231002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}