{"id":232120,"date":"2026-04-19T15:16:01","date_gmt":"2026-04-19T13:16:01","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=232120"},"modified":"2026-04-19T15:16:01","modified_gmt":"2026-04-19T13:16:01","slug":"nafta-godet-rende-bizneset-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/nafta-godet-rende-bizneset-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Nafta godet r\u00ebnd\u00eb bizneset n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Pasojat e luft\u00ebs n\u00eb Iran kan\u00eb dal\u00eb p\u00ebrtej fush\u00ebbetej\u00ebs, duke u kthyer menj\u00ebher\u00eb n\u00eb nj\u00eb faktor trondit\u00ebs p\u00ebr tregjet globale t\u00eb energjis\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaji armiq\u00ebsi t\u00eb ashpra \u2013 me sulme t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Izraelit n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb dhe kund\u00ebrp\u00ebrgjigje t\u00eb Iranit n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr \u2013 \u00e7mimi i naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar Brent, standard global i referenc\u00ebs, \u00ebsht\u00eb rritur deri n\u00eb gati 50 p\u00ebr qind n\u00eb kulmet e kriz\u00ebs.<\/p>\n<p>Kjo rritje, e nxitur nga pasigurit\u00eb rreth furnizimit global, \u00ebsht\u00eb reflektuar shpejt n\u00eb tregjet evropiane t\u00eb energjis\u00eb \u2013 deri n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Pa rafineri t\u00eb veten t\u00eb naft\u00ebs, Kosova \u00ebsht\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht e varur nga importet dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, e ekspozuar drejtp\u00ebrdrejt ndaj l\u00ebkundjeve t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga fillimi i konfliktit m\u00eb 28 shkurt deri n\u00eb mes t\u00eb prillit, \u00e7mimet e naft\u00ebs n\u00eb vend jan\u00eb rritur p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 50 cent\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kontrolluar tregun, Ministria e Industris\u00eb, Nd\u00ebrmarr\u00ebsis\u00eb dhe Tregtis\u00eb (MINT) ka p\u00ebrcaktuar nj\u00eb marzh\u00eb maksimale tregtare p\u00ebr derivatet e naft\u00ebs, duke kufizuar k\u00ebshtu hap\u00ebsir\u00ebn e fitimit p\u00ebr shit\u00ebsit, dhe m\u00eb pas e ka z\u00ebvend\u00ebsuar at\u00eb me \u00e7mime tavan.<\/p>\n<p>Por, efekti i k\u00ebsaj mase mbetet i diskutuesh\u00ebm, sidomos p\u00ebr bizneset q\u00eb varen drejtp\u00ebrdrejt nga importi dhe zinxhir\u00ebt global\u00eb t\u00eb furnizimit. Disa prej tyre raportojn\u00eb se ajo nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb kompensuar rritjen e kostove t\u00eb prodhimit.<\/p>\n<p>N\u00eb Ferizaj \u2013 pjesa juglindore e Kosov\u00ebs \u2013 fabrika e produkteve t\u00eb pastrimit \u201cCadi Cleaning\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i k\u00ebsaj trysnie. Brenda pak jav\u00ebsh, kostot e l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb, q\u00eb importohet nga jasht\u00eb, jan\u00eb rritur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike.<\/p>\n<p>Pronari i saj, Sadri Gashi, thot\u00eb se baza e prodhimit t\u00eb tyre \u2013 granulati plastik \u2013 \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me naft\u00ebn, pasi rrjedh nga p\u00ebrpunimi n\u00eb rafineri. Si rezultat, \u00e7do l\u00ebvizje n\u00eb \u00e7mimin e naft\u00ebs p\u00ebrkthehet pothuajse menj\u00ebher\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb kostove p\u00ebr fabrik\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>\u201cKryesisht te ne l\u00ebnd\u00eb e par\u00eb \u00ebsht\u00eb thuajse nafta. Granulati ka p\u00ebrmbajtje prej naft\u00ebs, do t\u00eb thot\u00eb prej rafineris\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb te ne ka ngritje t\u00eb \u00e7mimeve ekstrem shum\u00eb, rreth 100% \u00ebsht\u00eb ngritja e \u00e7mimit\u201d, thot\u00eb Gashi p\u00ebr programin Expose t\u00eb Radios Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 shtrenjtimit t\u00eb l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb par\u00eb, jan\u00eb rritur edhe kostot e transportit dhe furnizimit, duke e r\u00ebnduar edhe m\u00eb tej bilancin e kompanis\u00eb. Aktualisht, fabrika e Gashit, me 75 pun\u00ebtor\u00eb dhe me rreth 70 p\u00ebr qind t\u00eb prodhimit t\u00eb orientuar p\u00ebr eksport, po operon me stoqe t\u00eb siguruara m\u00eb her\u00ebt, nd\u00ebrsa furnizimet e reja vijn\u00eb me \u00e7mime duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n<p>\u201cPak kemi marr\u00eb me \u00e7mimet e reja, me shpres\u00ebn q\u00eb do t\u00eb rregullohet dhe stabilizohet tregu, sepse me k\u00ebto \u00e7mime nuk e di se si do t\u00eb jemi konkurrent\u00eb n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d, thot\u00eb Gashi.<\/p>\n<p>Kjo pasiguri nuk ndalet vet\u00ebm tek ekpsortet, por gradualisht zhvendoset edhe n\u00eb tregun e brendsh\u00ebm, ku bizneset p\u00ebrballen me zgjedhjen mes uljes s\u00eb fitimit ose rritjes s\u00eb \u00e7mimeve p\u00ebr konsumator\u00ebt. N\u00eb t\u00eb dyja rastet, presioni ekonomik p\u00ebrfundon te qytetari.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs tregojn\u00eb se \u00e7mimet e konsumit kan\u00eb vazhduar t\u00eb rriten edhe n\u00eb mars, duke konfirmuar trendin e inflacionit n\u00eb vend. Sipas Indeksit t\u00eb Harmonizuar t\u00eb \u00c7mimeve t\u00eb Konsumit, inflacioni mujor arriti n\u00eb 1.5 p\u00ebr qind krahasuar me shkurtin, nd\u00ebrsa norma vjetore ishte 6.7 p\u00ebr qind, krahasuar me marsin e vitit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Kjo val\u00eb shtrenjtimesh vjen mbi nj\u00eb terren tashm\u00eb t\u00eb lodhur nga inflacioni rekord i fillimit t\u00eb viteve 2020, q\u00eb ishte nxitur nga pandemia COVID-19, e pastaj edhe nga lufta n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n<p>Lulzim Rafuna, kryetar i Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, thot\u00eb se \u00e7mimet e naft\u00ebs jan\u00eb nj\u00eb nga shtyt\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb inflacionit n\u00eb vend.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb ekonomi si Kosova, e varur pothuajse t\u00ebr\u00ebsisht nga tregjet e huaja \u2013 me mbi 7 miliard\u00eb euro importe dhe m\u00eb pak se 1 miliard euro eksporte vitin e kaluar, ai thekson se derivatet p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kosto baz\u00eb p\u00ebr \u00e7do biznes, dhe shtrenjtimi i tyre reflektohet drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb transport, prodhim dhe \u00e7mime finale.<\/p>\n<p>Me fjal\u00ebt e tij, Kosova po importon edhe pasojat e kriz\u00ebs s\u00eb fundit n\u00eb Lindjen e Mesme.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7mimi i derivateve t\u00eb naft\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb rritur vet\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, por edhe n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. N\u00eb vendet ku prodhohet l\u00ebnda e par\u00eb, kostot operative ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb rritjen e \u00e7mimit t\u00eb saj. M\u00eb pas, prodhuesi yn\u00eb e blen at\u00eb l\u00ebnd\u00eb t\u00eb par\u00eb dhe e importon me \u00e7mimin e ri q\u00eb vendos prodhuesi i atij vendi\u201d, thot\u00eb Rafuna p\u00ebr Exposen\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas tij, sektori m\u00eb i prekur nga shtrenjtimi i derivateve t\u00eb naft\u00ebs \u00ebsht\u00eb ai i prodhimit. Ai paralajm\u00ebron se rritja e kostove e dob\u00ebson konkurrueshm\u00ebrin\u00eb e bizneseve vendore p\u00ebrball\u00eb importit, duke sjell\u00eb r\u00ebnie t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr prodhimet vendore dhe, pastaj, rrezik p\u00ebr tkurrje t\u00eb prodhimit, mbyllje biznesesh dhe humbje t\u00eb vendeve t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, Rafuna thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr nd\u00ebrhyrje m\u00eb aktive t\u00eb Qeveris\u00eb, n\u00eb mbrojtje t\u00eb prodhimit vendor \u2013 \u00e7mimet tavan p\u00ebr derivatet e naft\u00ebs thot\u00eb se nuk mjaftojn\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNe kemi k\u00ebrkuar qysh para nj\u00eb muaji, kur kishte tendenc\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb \u00e7mimeve, q\u00eb t\u00eb merren masa: ose t\u00eb ulet norma e akciz\u00ebs, ose t\u00eb ulet norma e Tatimit mbi Vler\u00ebn e Shtuar, apo madje t\u00eb largohet krejt\u00ebsisht TVSH-ja. Por, nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb asnj\u00eb veprim, me arsyetimin se d\u00ebmtohet buxheti i shtetit\u201d, thot\u00eb Rafuna.<\/p>\n<p>Akciza p\u00ebr derivatet e naft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb 36 cent\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, nd\u00ebrsa TVSH-ja llogaritet n\u00eb 18 p\u00ebr qind t\u00eb \u00e7mimit final.<\/p>\n<p>N\u00eb rajon, disa vende kan\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb drejtp\u00ebrdrejt p\u00ebr t\u00eb zbutur rritjen e \u00e7mimeve. Maqedonia e Veriut ka ulur p\u00ebrkoh\u00ebsisht TVSH-n\u00eb p\u00ebr derivate, nd\u00ebrsa Serbia ka ulur akciz\u00ebn dhe ka ndaluar p\u00ebrkoh\u00ebsisht eksportin e tyre, p\u00ebr t\u00eb siguruar furnizimin e brendsh\u00ebm dhe p\u00ebr t\u00eb frenuar rritjen e \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, edhe ekonomit\u00eb e m\u00ebdha evropiane, si Gjermania, kan\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb duke ulur taksat p\u00ebr naft\u00ebn dhe benzin\u00ebn \u2013 n\u00eb disa raste deri n\u00eb rreth 17 cent\u00eb p\u00ebr lit\u00ebr, p\u00ebr periudha t\u00eb kufizuara.<\/p>\n<p>Institucionet qeveritare n\u00eb Kosov\u00eb thon\u00eb se ndikimi i rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb naft\u00ebs n\u00eb inflacion po menaxhohet p\u00ebrmes masave t\u00eb targetuara dhe nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb kufizuara n\u00eb treg.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjigje p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, Ministria e Industris\u00eb, Nd\u00ebrmarr\u00ebsis\u00eb dhe Tregtis\u00eb thot\u00eb se fokusi \u00ebsht\u00eb te sektor\u00ebt m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm, si bujq\u00ebsia dhe transporti.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebto kategori, sipas ministris\u00eb, parashihen mb\u00ebshtetje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta, p\u00ebrfshir\u00eb rishikimin e skemave t\u00eb subvencioneve dhe vazhdimin e mbulimit t\u00eb akciz\u00ebs p\u00ebr karburantet bujq\u00ebsore, si praktik\u00eb q\u00eb aplikohet prej vitesh.<\/p>\n<p>Sa u p\u00ebrket konsumator\u00ebve, institucionet po p\u00ebrgatisin nj\u00eb projektligj q\u00eb synon t\u00eb krijoj\u00eb mekanizma nd\u00ebrhyrjeje n\u00eb rast t\u00eb destabilizimit t\u00eb tregut, p\u00ebrfshir\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e vendosjes s\u00eb marzh\u00ebs s\u00eb fitimit ose \u00e7mimeve tavan p\u00ebr produktet baz\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKy projektligj, aktualisht, \u00ebsht\u00eb duke u trajtuar si prioritet n\u00eb Kuvendin e Kosov\u00ebs \u2013 \u00e7ka reflekton angazhimin institucional p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme ligjore p\u00ebr nd\u00ebrhyrje t\u00eb shpejta dhe efektive, n\u00eb mbrojtje t\u00eb konsumatorit dhe funksionimit t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb tregut\u201d, thon\u00eb nga MINT-i.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr gazetar\u00ebt jav\u00ebn e kaluar, ministrja e Industris\u00eb, Mimoza Kusari Lila, vler\u00ebsoi se nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr masa shtes\u00eb, si ulja e akciz\u00ebs apo heqja e TVSH-s\u00eb, duke theksuar se rritja e \u00e7mimeve nuk ka qen\u00eb ekstreme, pavar\u00ebsisht l\u00ebvizjeve n\u00eb bursat nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, doli me nj\u00eb parashikim t\u00eb zymt\u00eb. Institucioni financiar, me seli n\u00eb Uashington, paralajm\u00ebroi se ekonomia globale mund t\u2019i afrohet recesionit, n\u00ebse tensionet mes SHBA-s\u00eb, Izraelit dhe Iranit vazhdojn\u00eb dhe \u00e7mimet e energjis\u00eb mbeten t\u00eb larta.<\/p>\n<p>N\u00eb raportin \u201cWorld Economic Outlook\u201d FMN-ja vler\u00ebsoi se, n\u00eb nj\u00eb skenar negativ \u2013 me rritje t\u00eb q\u00ebndrueshme t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb naft\u00ebs, gazit dhe ushqimeve \u2013 rritja globale mund t\u00eb bjer\u00eb n\u00ebn 2 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2026.<\/p>\n<p>FMN-ja nuk e p\u00ebrmendi Kosov\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por theksoi se ngadal\u00ebsimi i rritjes dhe rritja e inflacionit pritet t\u00eb jen\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb theksuar n\u00eb ekonomit\u00eb n\u00eb zhvillim, ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Kosova.<\/p>\n<p>Vendi renditet nd\u00ebr ekonomit\u00eb m\u00eb t\u00eb varfra n\u00eb Evrop\u00eb kur matet me produktin e brendsh\u00ebm bruto p\u00ebr kok\u00eb banori. Struktura ekonomike e tij vazhdon t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb importe, remitenca dhe konsum, nd\u00ebrsa sektori prodhues \u00ebsht\u00eb relativisht i dob\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto rrethana, Gashi mbetet n\u00eb pritje t\u00eb stabilizimit t\u00eb tregut \u2013 n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, paralajm\u00ebron shtrenjtim t\u00eb produkteve t\u00eb tij nga fundi i prillit.<\/p>\n<p>\u201cIshalla nuk vazhdon kjo situat\u00eb, se n\u00ebse vazhdon, b\u00ebhet m\u00eb keq. Nuk e di. N\u00ebse vazhdon, ajo do t\u00eb vazhdoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb\u2026 por shpresoj t\u00eb rregullohet\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>E, si\u00e7 paralajm\u00ebrojn\u00eb analizat nd\u00ebrkomb\u00ebtare, edhe n\u00ebse konflikti ndalet shpejt, tregu i energjis\u00eb nuk rikthehet menj\u00ebher\u00eb n\u00eb normalitet, pasi mungesat n\u00eb furnizim dhe pasiguria pritet t\u00eb vazhdojn\u00eb me muaj, n\u00ebse jo vite.<\/p>\n<p>\u201cFundi i naft\u00ebs s\u00eb lir\u00eb nuk do t\u00eb thot\u00eb fund i p\u00ebrdorimit t\u00eb saj. Do t\u00eb thot\u00eb kosto m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme\u201d, shkruan mediumi The Conversation.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pasojat e luft\u00ebs n\u00eb Iran kan\u00eb dal\u00eb p\u00ebrtej fush\u00ebbetej\u00ebs, duke u kthyer menj\u00ebher\u00eb n\u00eb nj\u00eb faktor trondit\u00ebs p\u00ebr tregjet globale t\u00eb energjis\u00eb. Gjat\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb muaji armiq\u00ebsi t\u00eb ashpra \u2013 me sulme t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Izraelit n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb dhe kund\u00ebrp\u00ebrgjigje t\u00eb Iranit n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr \u2013 \u00e7mimi i naft\u00ebs s\u00eb pap\u00ebrpunuar Brent, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232121,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-232120","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=232120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232122,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232120\/revisions\/232122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/232121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=232120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=232120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=232120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}