{"id":232376,"date":"2026-04-23T08:35:08","date_gmt":"2026-04-23T06:35:08","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=232376"},"modified":"2026-04-23T08:35:08","modified_gmt":"2026-04-23T06:35:08","slug":"mungesa-e-karburanteve-priten-shkurtimet-dhe-shtrenjtimet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/mungesa-e-karburanteve-priten-shkurtimet-dhe-shtrenjtimet\/","title":{"rendered":"Mungesa e karburanteve \u2013 priten shkurtimet dhe shtrenjtimet"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7mimi i karburantit p\u00ebr avion\u00eb (kerozina) \u00ebsht\u00eb rritur me 122 p\u00ebrqind q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs me Iranin, sipas kompanis\u00eb konsulente Energex me seli n\u00eb Lond\u00ebr. S\u00eb pari, probleme me furnizimin u raportuan n\u00eb aeroportet aziatike, md\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ka vonesa t\u00eb m\u00ebdha edhe n\u00eb furnizimin me karburant n\u00eb aeroportet n\u00eb Itali.<\/p>\n<p>Linja ajrore gjermane Lufthansa ka mbyllur biznesin e saj Cityline dhe ka t\u00ebrhequr nga sh\u00ebrbimi avion\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb shum\u00eb karburant. Arsyeja q\u00eb p\u00ebrmendet \u00ebsht\u00eb ksrburanti i shtrenjt\u00eb, por edhe grevat e stafit. Mediat gjermane spekulojn\u00eb me mund\u00ebsin\u00eb e rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb fluturimeve, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr fluturimet me distanca t\u00eb gjata gjat\u00eb ver\u00ebs.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani, gjysma e nevojave t\u00eb Evrop\u00ebs p\u00ebr kerozin\u00eb vinin nga Lindja e Mesme. \u201cEvropa \u00ebsht\u00eb rajoni me var\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb nga importet nga Lindja e Mesme\u201d, shkruan Agjencia Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Energjis\u00eb (IEA). Q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs me Iranin, m\u00eb pak se gjysma e k\u00ebsaj sasie ka mb\u00ebrritur \u2013 q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se nj\u00eb e kat\u00ebrta e nevojave t\u00eb Evrop\u00ebs nuk po plot\u00ebsohen m\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e zakonshme. Arabia Saudite e ka nd\u00ebrruar rrug\u00ebn p\u00ebr transportin e naft\u00ebs bruto q\u00eb tani kalon n\u00ebp\u00ebr portin e Yanbus\u00eb n\u00eb Detin e Kuq, por ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb biznes i pasigurt sepse Irani mund ta sulmoj\u00eb Yanbun\u00eb.<\/p>\n<p>Nevojat e ushtris\u00eb<br \/>\nPor nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm rrjedha e naft\u00ebs bruto dhe kerozin\u00ebs q\u00eb po pengohet. Probleme ekzistojn\u00eb edhe n\u00eb p\u00ebrpunimin, ruajtjen dhe shp\u00ebrndarjen e karburantit t\u00eb avion\u00ebve p\u00ebr fluturimet civile. \u201cAutoritetet evropiane po i japin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi furnizimit me karburant ushtris\u00eb\u201d, shkruan Energex, \u201cgj\u00eb q\u00eb e nd\u00ebrlikon m\u00eb tej situat\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>\u201cSistemi i Tubacioneve t\u00eb Evrop\u00ebs Qendrore\u201d (CEPS) luan nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb shp\u00ebrndarjen e kerozin\u00ebs. Ai lidh portet detare me aeroportet dhe garnizonet ushtarake. CEPS \u00ebsht\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb ushtarake e NATO-s. Aeroportet n\u00eb Frankfurt, Amsterdam, Cyrih, Bruksel dhe Luksemburg jan\u00eb t\u00eb lidhura me sistemin.<\/p>\n<p>N\u00eb luft\u00ebn aktuale me Iranin, Forcat Ajrore Amerikane gjithashtu duhet t\u00eb mendojn\u00eb se nga do t\u00eb marrin karburant. \u201cP\u00ebrdorimi i CEPS do t\u00eb rritet p\u00ebr t\u00eb furnizuar aeroportet amerikane n\u00eb Gjermani\u201d, paralajm\u00ebron Energex dhe kujton se gjat\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb vitin 1999, CEPS u mbyll p\u00ebrkoh\u00ebsisht p\u00ebr p\u00ebrdorim civil.<\/p>\n<p>Aeroporti i Frankfurtit nuk varet t\u00ebr\u00ebsisht nga CEPS. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ekziston nj\u00eb tubacion civil q\u00eb shkon n\u00eb portin e Roterdamit, i cili mbush rezervuar\u00ebt, nga ku nj\u00eb tubacion i ve\u00e7ant\u00eb \u00e7on n\u00eb aeroportin aty pran\u00eb. Por pavar\u00ebsisht n\u00ebse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tubacion civil apo ushtarak \u2013 porti i madh evropian i Roterdamit tani po merr shum\u00eb pak karburant.<\/p>\n<p>Kush tjet\u00ebr mund t\u00eb furnizoj\u00eb?<br \/>\nN\u00eb parim, ekzistojn\u00eb alternativa ndaj furnizuesve t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme, por nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb e leht\u00eb t\u00eb kalosh tek ata. Rafinerit\u00eb n\u00eb Azi p\u00ebrdorin naft\u00eb ruse, por aktualisht jan\u00eb n\u00ebn bojkot p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb. T\u00eb tjer\u00ebt po paguajn\u00eb nj\u00eb \u00e7mim t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr situat\u00ebn n\u00eb treg. Kjo ka \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb bum t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr kompanit\u00eb e naft\u00ebs n\u00eb Nigeri dhe SHBA. Por k\u00ebto jan\u00eb kapacitete t\u00eb vogla dhe k\u00ebto burime nuk mund t\u00eb kompensojn\u00eb nd\u00ebrprerjen e naft\u00ebs nga Lindja e Mesme.<\/p>\n<p>Ministrja gjermane e Ekonomis\u00eb Katherina Reiche dhe politikan\u00eb t\u00eb tjer\u00eb evropian\u00eb po p\u00ebrpiqen t\u00eb qet\u00ebsojn\u00eb situat\u00ebn. Evropa, thon\u00eb ata, nuk varet nga importet e kerozin\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpunuar, sepse ka rafineri q\u00eb mund t\u00eb prodhojn\u00eb karburant p\u00ebr avion\u00eb nga nafta bruto. Por pas r\u00ebnies s\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs gjat\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb koronavirusit dhe p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur m\u00eb shum\u00eb energji t\u00eb gjelb\u00ebr, kapacitetet e rafinimit jan\u00eb zvog\u00ebluar. Energex njoftoi se Evropa tani po prodhon nj\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt\u00ebn m\u00eb pak kerozin\u00eb sesa para pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ka munges\u00eb t\u00eb naft\u00ebs bruto. N\u00eb fund t\u00eb fundit, jo t\u00eb gjitha rafinerit\u00eb jan\u00eb teknikisht t\u00eb afta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb prodhim kompleks. Ato q\u00eb munden tashm\u00eb po operojn\u00eb me kapacitet t\u00eb plot\u00eb dhe po b\u00ebjn\u00eb fitime t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>Nuk ka alternativ\u00eb ndaj karburantitp\u00ebr avion\u00eb nga nafta. P\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb prodhuar artificialisht kerozin\u00eb duke p\u00ebrdorur energji t\u00eb gjelb\u00ebr deri m\u00eb tani kan\u00eb funksionuar vet\u00ebm n\u00eb impiante t\u00eb vogla pilot, duke prodhuar disa mij\u00ebra ton n\u00eb vit. P\u00ebr shkak t\u00eb konsumit t\u00eb madh t\u00eb energjis\u00eb elektrike, nj\u00eb ton i till\u00eb karburanti \u00ebsht\u00eb ende rreth 1,000 dollar\u00eb m\u00eb i shtrenjt\u00eb se vajguri fosil.<\/p>\n<p>Sipas Energex, rezervat totale n\u00eb Gjermani jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr gjasht\u00eb jav\u00eb t\u00eb nevojave. Furnizuesi i karburantit n\u00eb Aeroportin e Frankfurtit thot\u00eb se mund t\u00eb ruaj\u00eb nj\u00eb maksimum prej 186 milion\u00eb litrash. Konsumi ditor i aeroportit \u00ebsht\u00eb 15 milion\u00eb litra. Agjencia e energjis\u00eb IEA pret nj\u00eb rritje t\u00eb leht\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs globale, nd\u00ebrsa Organizata e Vendeve Eksportuese t\u00eb Naft\u00ebs (OPEC) parashikon nj\u00eb rritje shum\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr karburant avion\u00ebsh.<\/p>\n<p>M\u00eb pak fluturime p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb para<br \/>\nLufta n\u00eb Ukrain\u00eb, dhe tani lufta me Iranin, e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb udh\u00ebtimin ajror m\u00eb t\u00eb shtrenjt\u00eb. Aeroplan\u00ebt po detyrohen t\u00eb b\u00ebjn\u00eb devijime. P\u00ebr shkak t\u00eb koh\u00ebzgjatjeve m\u00eb t\u00eb gjata t\u00eb fluturimit dhe mb\u00ebrritjeve t\u00eb pafavorshme, ekipet dhe avion\u00ebt nuk mund t\u00eb vendosen m\u00eb aq me efikasitet sa m\u00eb par\u00eb. K\u00ebta faktor\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt tashm\u00eb rrisin kostot, tani u bashkohen nga rritja e \u00e7mimeve t\u00eb karburantit. Deri m\u00eb tani, ato p\u00ebrb\u00ebnin 20 deri n\u00eb 30 p\u00ebrqind t\u00eb kostove operative t\u00eb linjave ajrore. Me rritjen e \u00e7mimit n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 1,800 dollar\u00eb p\u00ebr ton \u2013 m\u00eb shum\u00eb se dyfishi \u2013 do t\u00eb ndryshojn\u00eb edhe llogaritjet e \u00e7mimeve.<\/p>\n<p>Linjat ajrore tani po i drejtohen politik\u00ebs p\u00ebr leht\u00ebsim p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb larta t\u00eb karburantit. Shoqata e Industris\u00eb Gjermane t\u00eb Transportit Ajror (BDL), p\u00ebr shembull, propozon pezullimin e p\u00ebrkohsh\u00ebm t\u00eb sistemit t\u00eb tregtimit t\u00eb emetimeve p\u00ebr trafikun ajror n\u00eb BE, si dhe taksat ajrore.<\/p>\n<p>\u201cKonflikti n\u00eb Lindjen e Mesme ka ndikimin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb trafikun ajror nd\u00ebrkomb\u00ebtar, evropian dhe komb\u00ebtar q\u00eb nga pandemia e koronavirusit\u201d, paralajm\u00ebroi Shoqata.<\/p>\n<p>Lufthansa dhe Eurowings kan\u00eb anuluar tashm\u00eb disa fluturime. Nga fundi i majit pritet t\u00eb shkurtohen rreth 20.000 fluturime vet\u00ebm nga Lufthansa. N\u00ebse Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, fluturimet mund t\u00eb shkurtohen edhe m\u00eb shum\u00eb, nd\u00ebrsa biletat mund t\u00eb b\u00ebhen edhe m\u00eb t\u00eb shtrenjta. Komisioni Evropian ka parashikuar t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa t\u00eb posa\u00e7me.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7mimi i karburantit p\u00ebr avion\u00eb (kerozina) \u00ebsht\u00eb rritur me 122 p\u00ebrqind q\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs me Iranin, sipas kompanis\u00eb konsulente Energex me seli n\u00eb Lond\u00ebr. S\u00eb pari, probleme me furnizimin u raportuan n\u00eb aeroportet aziatike, md\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ka vonesa t\u00eb m\u00ebdha edhe n\u00eb furnizimin me karburant n\u00eb aeroportet n\u00eb Itali. Linja ajrore gjermane Lufthansa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-232376","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=232376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232378,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232376\/revisions\/232378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/232377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=232376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=232376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=232376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}