{"id":239918,"date":"2026-07-27T07:29:24","date_gmt":"2026-07-27T05:29:24","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=239918"},"modified":"2026-07-27T07:29:24","modified_gmt":"2026-07-27T05:29:24","slug":"eurostat-ngre-alarmin-shqiperia-e-katerta-ne-europe-per-vdekjet-nga-ndotja-e-ajrit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/eurostat-ngre-alarmin-shqiperia-e-katerta-ne-europe-per-vdekjet-nga-ndotja-e-ajrit\/","title":{"rendered":"Eurostat ngre alarmin: Shqip\u00ebria, e kat\u00ebrta n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr vdekjet nga ndotja e ajrit"},"content":{"rendered":"<p>Megjith\u00ebse Shqip\u00ebria nuk ka nj\u00eb industri t\u00eb zhvilluar n\u00eb p\u00ebrmasat e ekonomive t\u00eb m\u00ebdha europiane, ajo renditet nd\u00ebr vendet me pasojat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda sh\u00ebndet\u00ebsore nga ndotja e ajrit.<br \/>\nMe 129 vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb, vendi \u00ebsht\u00eb i kat\u00ebrti n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr vdekshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb i atribuohet ekspozimit ndaj grimcave t\u00eb im\u00ebta PM2.5, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fundit t\u00eb Eurostat p\u00ebr vitin 2023.<br \/>\nNivele m\u00eb t\u00eb larta se Shqip\u00ebria regjistrohen vet\u00ebm n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, me 146 vdekje p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb, Bosnj\u00eb-Hercegovin\u00eb, me 139, dhe Serbia, me 132.<br \/>\nTreguesi i Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se tri her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se mesatarja e Bashkimit Europian, e cila n\u00eb vitin 2023 ishte 41 vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb mat treguesi<br \/>\nTreguesi i Eurostat mat numrin e vdekjeve t\u00eb parakohshme q\u00eb mund t\u2019i atribuohen ekspozimit ndaj grimcave t\u00eb im\u00ebta n\u00eb aj\u00ebr, t\u00eb njohura si PM2.5.<br \/>\nK\u00ebto grimca kan\u00eb diamet\u00ebr m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se 2.5 mikrometra. P\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrmasave shum\u00eb t\u00eb vogla, ato mund t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb thell\u00eb n\u00eb mushk\u00ebri dhe t\u00eb shkaktojn\u00eb inflamacion ose p\u00ebrkeq\u00ebsim t\u00eb gjendjes s\u00eb personave q\u00eb vuajn\u00eb nga s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe mushk\u00ebrive.<br \/>\nVdekjet e parakohshme jan\u00eb ato q\u00eb ndodhin p\u00ebrpara mosh\u00ebs s\u00eb pritshme t\u00eb vdekjes, e llogaritur sipas jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb n\u00eb secilin vend, gjinis\u00eb dhe grupmosh\u00ebs. Vler\u00ebsimet mb\u00ebshteten n\u00eb metodologjin\u00eb e Agjencis\u00eb Europiane t\u00eb Mjedisit.<br \/>\nPM2.5 krijohen kryesisht nga djegia e l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb ngurta p\u00ebr ngrohjen e banesave, aktivitetet industriale dhe transporti.<br \/>\nEkspozimi nuk lidhet vet\u00ebm me pranin\u00eb e industris\u00eb s\u00eb r\u00ebnd\u00eb, por edhe me m\u00ebnyr\u00ebn e ngrohjes, cil\u00ebsin\u00eb e karburanteve, mosh\u00ebn e automjeteve, djegien e mbetjeve dhe kushtet gjeografike q\u00eb pengojn\u00eb shp\u00ebrndarjen e ndotjes.<br \/>\nBallkani mban barr\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb<br \/>\nT\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb nj\u00eb ndarje t\u00eb fort\u00eb mes Ballkanit dhe pjes\u00ebs veriore e per\u00ebndimore t\u00eb Europ\u00ebs.<br \/>\nPas Shqip\u00ebris\u00eb renditet Kosova, me 121 vdekje p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb. Mali i Zi regjistron 89 vdekje, nd\u00ebrsa Kroacia 75. Edhe vendet fqinje t\u00eb Bashkimit Europian paraqiten me nivele t\u00eb larta: Bullgaria ka 104 vdekje p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb, Greqia 98 dhe Rumania 74.<br \/>\nN\u00eb skajin tjet\u00ebr t\u00eb renditjes jan\u00eb vendet nordike. Finlanda regjistron vet\u00ebm nj\u00eb vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb, Suedia dy, Estonia tri dhe Norvegjia kat\u00ebr. N\u00eb Island\u00eb treguesi \u00ebsht\u00eb zero.<br \/>\nShqip\u00ebria ka nj\u00eb norm\u00eb rreth 129 her\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se Finlanda, mbi gjasht\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se Portugalia dhe pothuajse pes\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se Gjermania.<br \/>\nPse Maqedonia e Veriut ka nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb<br \/>\nMaqedonia e Veriut kryeson renditjen europiane me 146 vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb.<br \/>\nSipas OECD-s\u00eb, p\u00ebrqendrimi mesatar vjetor i PM2.5 n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend arriti n\u00eb 22.3 mikrogram\u00eb p\u00ebr met\u00ebr kub n\u00eb vitin 2021, niveli m\u00eb i lart\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor dhe m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr her\u00eb mbi udh\u00ebzimin e Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<br \/>\nBurimet kryesore t\u00eb ndotjes jan\u00eb djegia e linjitit p\u00ebr prodhimin e energjis\u00eb, industria, automjetet e vjetra dhe t\u00eb kontrolluara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pamjaftueshme, djegia e mbetjeve n\u00eb mjedis t\u00eb hapur dhe ngrohja e banesave.<br \/>\nBanka Bot\u00ebrore vler\u00ebson se ngrohja e banesave \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga burimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb ndotjes n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb dimrit. N\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut dhe Kosov\u00eb, sektori rezidencial gjeneron pothuajse gjysm\u00ebn e emetimeve t\u00eb PM2.5.<br \/>\nPozita gjeografike e qyteteve, sidomos e Shkupit, p\u00ebrkeq\u00ebson situat\u00ebn, pasi kushtet atmosferike dhe terreni favorizojn\u00eb grumbullimin e ndot\u00ebsve pran\u00eb sip\u00ebrfaqes.<br \/>\nBE ka p\u00ebrgjysmuar vdekjet, por diferencat mbeten t\u00eb m\u00ebdha<br \/>\nN\u00eb Bashkimin Europian, numri i vdekjeve t\u00eb parakohshme q\u00eb lidhen me PM2.5 ka r\u00ebn\u00eb ndjesh\u00ebm gjat\u00eb dy dekadave t\u00eb fundit.<br \/>\nN\u00eb vitin 2005, ndotja nga grimcat e im\u00ebta i atribuohej rreth 423,600 vdekjeve t\u00eb parakohshme n\u00eb BE. Numri ra n\u00eb rreth 346,400 n\u00eb vitin 2007, 286,600 n\u00eb vitin 2018 dhe 182,400 n\u00eb vitin 2023.<br \/>\nPavar\u00ebsisht p\u00ebrmir\u00ebsimit n\u00eb nivel europian, hendeku mes vendeve mbetet i gjer\u00eb. Vendet e Europ\u00ebs Juglindore dhe Lindore vazhdojn\u00eb t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb barr\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore se vendet nordike dhe ato t\u00eb Europ\u00ebs Per\u00ebndimore.<br \/>\nObjektivi p\u00ebr vitin 2030<br \/>\nTreguesi lidhet me Objektivin e Zhvillimit t\u00eb Q\u00ebndruesh\u00ebm SDG 11, q\u00eb synon qytete dhe komunitete m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, dhe konkretisht me uljen e ndikimit negativ mjedisor t\u00eb qyteteve, duke i kushtuar v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit.<br \/>\nObjektivi europian \u00ebsht\u00eb q\u00eb deri n\u00eb vitin 2030 t\u00eb reduktohen me t\u00eb pakt\u00ebn 55%, n\u00eb krahasim me vitin 2005, ndikimet sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit t\u00eb shprehura p\u00ebrmes vdekjeve t\u00eb parakohshme nga PM2.5.<br \/>\nPragu i p\u00ebrcaktuar p\u00ebr BE-n\u00eb \u00ebsht\u00eb rreth 190,600 vdekje n\u00eb vitin 2030. Me rreth 182,400 vdekje t\u00eb regjistruara n\u00eb vitin 2023, Bashkimi Europian n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi ka zbritur tashm\u00eb n\u00ebn nivelin e synuar, por situata ndryshon ndjesh\u00ebm nga nj\u00eb vend n\u00eb tjetrin.\/Monitor<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Megjith\u00ebse Shqip\u00ebria nuk ka nj\u00eb industri t\u00eb zhvilluar n\u00eb p\u00ebrmasat e ekonomive t\u00eb m\u00ebdha europiane, ajo renditet nd\u00ebr vendet me pasojat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda sh\u00ebndet\u00ebsore nga ndotja e ajrit. Me 129 vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb, vendi \u00ebsht\u00eb i kat\u00ebrti n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr vdekshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb i atribuohet ekspozimit ndaj grimcave t\u00eb im\u00ebta PM2.5, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":239919,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"tmauthors":[136],"class_list":["post-239918","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/239918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=239918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/239918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":239920,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/239918\/revisions\/239920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/239919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=239918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=239918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=239918"},{"taxonomy":"tmauthors","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tmauthors?post=239918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}