{"id":26130,"date":"2018-10-05T15:36:31","date_gmt":"2018-10-05T15:36:31","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=26130"},"modified":"2018-10-05T15:36:31","modified_gmt":"2018-10-05T15:36:31","slug":"paradoksi-kosovar-papunesia-arrin-mbi-30-e-kompanite-ankohen-se-nuk-po-gjejne-punetore","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/paradoksi-kosovar-papunesia-arrin-mbi-30-e-kompanite-ankohen-se-nuk-po-gjejne-punetore\/","title":{"rendered":"PARADOKSI KOSOVAR: PAPUN\u00cbSIA ARRIN MBI 30%, E KOMPANIT\u00cb ANKOHEN SE NUK PO GJEJN\u00cb PUN\u00cbTOR\u00cb"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb vend ku papun\u00ebsia arrin norm\u00ebn e rreth 30 p\u00ebr qind, e kompanit\u00eb ankohen se nuk po gjejn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb si paradoks, por kjo po e p\u00ebrcjell Kosov\u00ebn muajve t\u00eb fundit.<\/p>\n<p>Kompani n\u00eb sektor t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb flasin p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve. Shum\u00eb prej tyre thon\u00eb se po detyrohen q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb nga vendet fqinje, pasi q\u00eb nuk arrijn\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb bizneseve n\u00eb Kosov\u00eb thon\u00eb se me k\u00ebt\u00eb problem po p\u00ebrballen kompanit\u00eb prodhuese, nd\u00ebrtimore dhe ato t\u00eb tregtis\u00eb.<\/p>\n<p>Kryetari i Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, Berat Rukiqi, n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb thot\u00eb se mungesa e pun\u00ebtor\u00ebve ka ardhur si pasoj\u00eb e asaj q\u00eb pun\u00ebk\u00ebrkuesit edhe mund t\u00eb jen\u00eb dekurajuar nga mund\u00ebsia q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb n\u00eb sektorin privat me kushte t\u00eb mira.<\/p>\n<p>\u201cKjo nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb nuk i ka p\u00ebrcjell\u00eb vendet tjera, ku nj\u00eb num\u00ebr i madh i njer\u00ebzve nuk k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb p\u00ebr shum\u00eb arsye ose jan\u00eb t\u00eb dekurajuar q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb m\u00eb kushte t\u00eb barabarta ose jan\u00eb t\u00eb dekurajuar nga kushtet q\u00eb ekzistojn\u00eb n\u00eb vendin e pun\u00ebs. N\u00eb rastin e Kosov\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb edhe diaspora q\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz i b\u00ebn\u00eb t\u00eb pamotivuar q\u00eb t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb pun\u00eb. Po ashtu ka disa vende t\u00eb pun\u00ebs ku pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit nuk arrijn\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr vendin e caktuar t\u00eb pun\u00ebs\u201d, thot\u00eb Rukiqi.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket mjeteve nga diaspora, ato mbesin nj\u00eb burim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i t\u00eb hyrave t\u00eb ekonomive familjare n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb vit, vlera e parave t\u00eb d\u00ebrguara nga diaspora, sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Kosov\u00ebs, arrin shum\u00ebn e rreth 600 milion\u00eb eurove.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, si arsye tjet\u00ebr e mosinteresimit t\u00eb pun\u00ebk\u00ebrkuesve p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb sektorin privat jan\u00eb kushtet e pun\u00ebs dhe pagat q\u00eb nuk jan\u00eb si ato t\u00eb cilat ka sektori publik.<\/p>\n<p>Arsim Gashi, pun\u00ebk\u00ebrkues, thot\u00eb se k\u00ebrkon pun\u00eb vet\u00ebm n\u00eb sektorin publik dhe jo at\u00eb privat, pasi q\u00eb, si\u00e7 thot\u00eb ai, kushtet e pun\u00ebs jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mira.<\/p>\n<p>\u201cPo n\u00eb sektorin privat punon me orar t\u00eb gjat\u00eb dhe me pag\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, po ashtu nuk ke kurrfar\u00eb sigurie, ata mund t\u00eb t\u00eb largojn\u00eb kur t\u00eb duan nga puna. Ne sektorin publik kjo nuk ndodh, aty respektohen t\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Brahim Selimaj pronar i kompanis\u00eb nd\u00ebrtimore \u201cElsa\u201d, e cila veprimtarin\u00eb e saj e zhvillon n\u00eb Prishtin\u00eb dhe n\u00eb Pej\u00eb, tregon se ka probleme t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr gjetjen e pun\u00ebtor\u00ebve. Sipas tij, kjo munges\u00eb e pun\u00ebtor\u00ebve do t\u00eb b\u00ebhet edhe m\u00eb e theksuar n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt q\u00eb jan\u00eb t\u00eb kualifikuar n\u00eb nd\u00ebrtim t\u00eb lart\u00eb, do t\u00eb ket\u00eb munges\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb prag t\u00eb liberalizmit t\u00eb vizave pasi q\u00eb shtetet, si Gjermania, kan\u00eb hapur mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb kualifikuar n\u00eb nd\u00ebrtimtari, t\u2019iu ofroj\u00eb pun\u00eb, Gjermania ka nevoj\u00eb p\u00ebr pun\u00ebtor\u00eb q\u00eb kan\u00eb kualifikime t\u00eb larta dhe t\u00eb mesme, n\u00eb ve\u00e7anti nd\u00ebrtimi i vrazhd\u00eb dhe n\u00eb t\u00eb gjitha segmentet q\u00eb jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlidhura me nd\u00ebrtimtari\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, sipas p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Sindikat\u00ebs s\u00eb pavarur t\u00eb sektorit privat, mungesa e pun\u00ebtor\u00ebve ka ardhur si pasoj\u00eb e kushteve jo t\u00eb mir\u00eb t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb sektorin privat.<\/p>\n<p>Jusuf Azemi, kryetar i k\u00ebsaj Sindikate thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se orari i st\u00ebrzgjatur i pun\u00ebs, puna pa kontrat\u00eb, niveli i ul\u00ebt i siguris\u00eb n\u00eb pun\u00eb dhe pagat e ul\u00ebta jan\u00eb arsyet kryesore q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb pun\u00ebk\u00ebrkuesit t\u00eb mos e shohin sektorin privat si mund\u00ebsi pun\u00ebsimi.<\/p>\n<p>\u201cPun\u00ebk\u00ebrkues ka pasur dhe ka mjaftuesh\u00ebm, por ata hezitojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb n\u00eb sektorin privat p\u00ebr shkak t\u00eb shkeljeve t\u00eb drejtave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vazhdim\u00ebsi Ne me koh\u00eb kemi t\u00ebrhequr v\u00ebrejtjen se sektori privat nuk \u00ebsht\u00eb duke i trajtuar si duhet pun\u00ebtor\u00ebt. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet se po ndihet mungesa n\u00eb profile t\u00eb caktuar, por po ndihet edhe mungesa n\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb pakualifikuar\u201d.<\/p>\n<p>\u201cPronar\u00ebt e kompanive nuk kan\u00eb dashur t\u00eb respektojn\u00eb Ligjin e pun\u00ebs. N\u00ebse ata do t\u00eb vazhdojn\u00eb shkeljen e drejtave t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve dhe t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u2019i paguajn\u00eb pun\u00ebtor\u00ebt me paga t\u00eb ul\u00ebta jam shum\u00eb i bindur q\u00eb p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb nuk do t\u00eb ken\u00eb pun\u00ebtor\u00eb do t\u00eb detyrohen edhe t\u00eb mbyllen\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>I gjith\u00eb ky mos interesim i pun\u00ebk\u00ebrkuesve p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb sektorin privat, sipas kryetarit t\u00eb Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, Berat Rukiqi, ka shtyr\u00eb bizneset q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb strategji p\u00ebr t\u00eb ardhmen, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb mungesa e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb mos ndikoj\u00eb n\u00eb veprimtarin\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>\u201cNe jemi n\u00eb diskutime me bizneset. Ka orientime q\u00eb sektori prodhues t\u00eb b\u00ebj\u00eb automatizmin e vendeve t\u00eb pun\u00ebs n\u00ebse ka munges\u00eb t\u00eb stafit. Ka biznese q\u00eb kan\u00eb filluar me mendojn\u00eb edhe strategjin\u00eb e tyre duke krijuar kushte m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb pun\u00ebs\u201d, b\u00ebn t\u00eb ditur Rukiqi.<\/p>\n<p>Sipas disa t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs paga mesatare bruto n\u00eb sektorin publik n\u00eb vitin 2012 ishte 407 euro, derisa n\u00eb vitin 2016 ishte 525 euro, duke u rritur p\u00ebr 118. Derisa, sektori privat, n\u00eb vitin 2012 kishte nj\u00eb pag\u00eb bruto mesatare prej 367 eurosh, kurse n\u00eb vitin 2016 kishte 371 euro, q\u00eb u rrit me vet\u00ebm 4 euro.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb vend ku papun\u00ebsia arrin norm\u00ebn e rreth 30 p\u00ebr qind, e kompanit\u00eb ankohen se nuk po gjejn\u00eb pun\u00ebtor\u00eb mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb si paradoks, por kjo po e p\u00ebrcjell Kosov\u00ebn muajve t\u00eb fundit. Kompani n\u00eb sektor t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb flasin p\u00ebr munges\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve. Shum\u00eb prej tyre thon\u00eb se po detyrohen q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25885,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-26130","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26130\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}