{"id":26900,"date":"2018-10-22T08:18:50","date_gmt":"2018-10-22T08:18:50","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=26900"},"modified":"2018-10-22T08:18:50","modified_gmt":"2018-10-22T08:18:50","slug":"shoqata-e-bankave-te-kosoves-me-rekomandime-rreth-sigurise-kibernetike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/shoqata-e-bankave-te-kosoves-me-rekomandime-rreth-sigurise-kibernetike\/","title":{"rendered":"Shoqata e Bankave t\u00eb Kosov\u00ebs me rekomandime rreth siguris\u00eb kibernetike"},"content":{"rendered":"<p>Mos p\u00ebrdorni Wi-Fi (lidhje publike t\u00eb internetit) kur kryeni ndonj\u00eb \u00e7\u00ebshtje financiare Shoqata e Bankave t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb muajit bot\u00ebror\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb kibernetike, ka dh\u00ebn\u00eb disa rekomandime p\u00ebr bizneset dhe qytetar\u00ebt rreth siguris\u00eb kibernetike.<\/p>\n<p>Shoqata n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb komunikate p\u00ebr medie ka sqaruar se sulmet kibernetike jan\u00eb fenomen global t\u00eb cilat nuk kursejn\u00eb as Kosov\u00ebn dhe n\u00eb ve\u00e7anti cenojn\u00eb bizneset dhe institucionet e ndryshme.<\/p>\n<p>Sipas shoqat\u00ebs, mashtrimet p\u00ebrmes sistemeve kompjuterike mund t\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebme t\u00eb konsiderueshme, prandaj Shoqata e Bankave t\u00eb Kosov\u00ebs paraqet disa rekomandime p\u00ebr bizneset n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mbrohen m\u00eb mir\u00eb nga sulmet kibernetike.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb sigurojn\u00eb sistemet kompjuterike me antivirus \u2013 rekomandohet q\u00eb sistemin operativ ta mbani rregullisht t\u00eb azhurnuar me p\u00ebrdit\u00ebsimet e fundit, po ashtu patjet\u00ebr t\u00eb keni t\u00eb instaluar AntiVirus dhe at\u00eb ta mbani rregullisht t\u00eb azhurnuar. Gjithashtu, edhe aplikacionet tjera si\u00e7 jan\u00eb shfletuesit (Explorer, Firefox, Chrome) t\u2019i mbani t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuar; t\u00eb mos hapen e-maila t\u00eb dyshimt\u00eb apo q\u00eb nuk iu dihet d\u00ebrguesi- edhe n\u00ebse v\u00ebrtet\u00eb keni pranuar nj\u00eb e-mail nga ndonj\u00eb burim i besuesh\u00ebm dhe at\u00eb e-mail nuk keni qen\u00eb duke e pritur, rekomandohet q\u00eb paraprakisht ta kontaktoni d\u00ebrguesin dhe ta pyesni n\u00ebse v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ai d\u00ebrguesi i e-mailit, dhe kjo ngase ndodh q\u00eb e-maili i d\u00ebrguesit \u00ebsht\u00eb komprometuar dhe mashtruesit\/haker\u00ebt p\u00ebrdorin at\u00eb e-mail p\u00ebr mashtrimin e t\u00eb tjer\u00ebve; mos klikoni linkun q\u00eb vjen n\u00eb e-mail; shkruani ueb adres\u00ebn e institucionit q\u00eb d\u00ebshironi t\u2019a vizitoni n\u00eb internet n\u00eb adres\u00ebn e \u2018bro\u00ebser\u2019-it tuaj; mos e hapni dokumentin \/et e bashk\u00ebngjitur n\u00eb e-mail q\u00eb d\u00ebrgohet nga d\u00ebrguesit e panjohur ose q\u00eb p\u00ebrmban ndonj\u00eb dosje t\u00eb cil\u00ebn ju nuk e prisni; t\u00eb jeni t\u00eb dyshimt\u00eb p\u00ebr personin i cili ka k\u00ebrkuar nga ju informata t\u00eb ndjeshme. Mos d\u00ebrgoni informatat tuaja personale, n\u00eb ve\u00e7anti emrin e p\u00ebrdoruesit, fjal\u00ebkalimin dhe informatat e kredit kartel\u00ebs p\u00ebrmes e-mailit, mesazheve t\u00eb mediave sociale (\u2018Facebook\u2019 etj.). Bizneset e ligjshme, sidomos bankat nuk do t\u2019i k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrdoruesve t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb informatat e tyre personale t\u00eb ndjeshme p\u00ebrmes k\u00ebtyre mjeteve. mos kryeni transaksione bankare n\u00eb kompjuter\u00eb t\u00eb cil\u00ebve ju nuk u besoni. Mos p\u00ebrdorni Wi-Fi (lidhje publike t\u00eb internetit) kur kryeni ndonj\u00eb \u00e7\u00ebshtje financiare. P\u00ebrdorni rrjeta t\u00eb sigurta Wi-Fi ose 3G p\u00ebr \u00e7do transaksion t\u00eb sigurt\u00eb si e-banking dhe transaksione \u2018online\u2019 me kartela; mos shkarkoni aplikacione nga ndonj\u00eb media p\u00ebrve\u00e7 tregjeve t\u00eb aplikacioneve q\u00eb ofron pajisja juaj e telefonit mobil; n\u00eb dit\u00ebt e sotme, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb detajet e Bank\u00ebs s\u00eb p\u00ebrfituesit t\u00eb pranohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb p\u00ebr t\u00eb ekzekutuar pagesat me q\u00ebllim t\u00eb shmangies s\u00eb rrezikut t\u00eb pagesave t\u00eb falsifikuara. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, bizneset duhet t\u00eb kontrollojn\u00eb dhe verifikojn\u00eb llogarit\u00eb e pagueshme t\u00eb furnitor\u00ebve dhe po ashtu duhet t\u00eb marrin fatur\u00ebn origjinale para ekzekutimit t\u00eb pagesave. K\u00ebto jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb kryesore t\u00eb biznesit. E fundit, por jo m\u00eb pak e r\u00ebnd\u00ebsishme, p\u00ebr t\u00eb arritur tek ju, sigurohuni q\u00eb informatat tuaja t\u00eb telefonit dhe e-mailit t\u00eb ruajtura n\u00eb sistemin bankar jan\u00eb gjithmon\u00eb t\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsuara\u201d, thuhet n\u00eb komunikat\u00eb.<\/p>\n<p>Shoqata ka inkurajuar t\u00eb gjith\u00eb q\u00eb n\u00ebse eventualisht hasni n\u00eb di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb apo jeni n\u00eb dijeni se \u00ebsht\u00eb duke u tentuar t\u00eb kryhet vepra, t\u00eb raportoni rastin n\u00eb Policin\u00eb e Kosov\u00ebs ku do t\u00eb drejtoheni te Nj\u00ebsia p\u00ebr Luftimin e Krimeve Kibernetike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mos p\u00ebrdorni Wi-Fi (lidhje publike t\u00eb internetit) kur kryeni ndonj\u00eb \u00e7\u00ebshtje financiare Shoqata e Bankave t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb muajit bot\u00ebror\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb kibernetike, ka dh\u00ebn\u00eb disa rekomandime p\u00ebr bizneset dhe qytetar\u00ebt rreth siguris\u00eb kibernetike. Shoqata n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb komunikate p\u00ebr medie ka sqaruar se sulmet kibernetike jan\u00eb fenomen global t\u00eb cilat nuk kursejn\u00eb as [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26901,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-26900","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26900\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}