Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike po p\u00ebrcjell n\u00eb vazhdim\u00ebsi nivelet e larta t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb Kosov\u00eb e ve\u00e7mas n\u00eb Prishtin\u00eb, Gjilan, Mitrovic\u00eb dhe Drenas e sipas .t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjensionit p\u00ebr Mbrojtjen e Mjedisit t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb mbi vlerat e lejuara. (web: ammk-rks.net).
\nEfektet afatshkurta t\u00eb aerondotjes nga partikulat sipas shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave na \u00e7ojn\u00eb drejt rritjes s\u00eb numrit t\u00eb vdekjeve t\u00eb parakohshme, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve me astm\u00ebs bronkiale, bronkitet kronike, s\u00ebmundje kronike obstruktive t\u00eb mushk\u00ebrive tek moshat e shtyera, rritjen e numrit t\u00eb pranimeve spitalore nga s\u00ebmundjet kardiovaskulare dhe ato respiratore, kancer, shkurtimin e jet\u00ebs dhe rritjes e shkall\u00ebs s\u00eb mortalitetit.<\/p>\n
Si burime potencialisht ndot\u00ebse tashm\u00eb t\u00eb njohura jan\u00eb termocentralet elektrike, p\u00ebrdorimi i ngrohjes n\u00eb sezon\u00ebn e dimrit, automjetet e vjet\u00ebruara dhe trafiku i dendur, djegja e shtuar e karburanteve dhe l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb ngurta djeg\u00ebse, djegja e mbeturinave, mungesa e sip\u00ebrfaqeve t\u00eb mjaftueshme gjelb\u00ebruese, mos pastrimi i rrug\u00ebve, nd\u00ebrtimet gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb vitit pa plan t\u00eb mir\u00ebfillt urbanistik, prania enorme e pluhurit n\u00eb qytet.<\/p>\n
Qeveria e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs ka themeluar n\u00eb qershor Komitetin Shtet\u00ebror nd\u00ebrministror p\u00ebr Sh\u00ebndetin Mjedisor p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb vler\u00ebsimin e ndikimit mjedisor n\u00eb sh\u00ebndet n\u00eb nivel vendi p\u00ebr t\u00eb hartuar dokumentin strategjik afatgjat\u00eb lidhur me adresimin e mir\u00ebfillt\u00eb dhe efikas t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb kosovare q\u00eb rrjedhin si rezultat ndikimit t\u00eb mjedisit n\u00eb sh\u00ebndet t\u00eb popullat\u00ebs; t\u00eb p\u00ebrgadis Planin e veprimit asfatgjat\u00eb dhe planin nj\u00ebvje\u00e7ar p\u00ebr adresimin e ndikimeve mjedisore n\u00eb sh\u00ebndet si dhe t\u00eb realizoj\u00eb aktivitetet q\u00eb jan\u00eb parapar\u00eb me k\u00ebt\u00eb plan; t\u00eb identifikoj\u00eb normat dhe standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr zbatimin e sigurt t\u00eb programeve t\u00eb ndryshme dhe aktiviteteve; identifikimi i ngjashm\u00ebrive dhe veprimeve mes politikave shtet\u00ebrore p\u00ebr sh\u00ebndetin mjedisor dhe politikave sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb; t\u00eb b\u00ebj\u00eb vler\u00ebsimin e legjislacionit p\u00ebr sh\u00ebndetin mjedisor bashk\u00eb me rregulloret dhe Udh\u00ebzimet administrative; identifikimi i mekanizmave rajonal p\u00ebr bashk\u00ebpunim p\u00ebr sh\u00ebndetin mjedisor; t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb metodologjin\u00eb e nevojshme p\u00ebr t\u00eb siguruar monitorimin e aktiviteteve t\u00eb sh\u00ebndetit mjedisor; t\u00eb propozoj\u00eb struktura administrative q\u00eb do t\u00eb merren me problemet p\u00ebr sh\u00ebndetin mjedisor.
\nA. Duke analizuar situt\u00ebn aktuale Instituti Komb\u00ebtar, propozon k\u00ebto masa spcifike<\/p>\n
Inspektorati sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb kontrolloj raportimin ditor t\u00eb s\u00ebmundjeve respiratore dhe kardiovaskulare nga t\u00eb gjitha institucionet sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb kujdesit par\u00ebsor, dyt\u00ebsor dhe tret\u00ebsor (ve\u00e7an\u00ebrsiht QKMF Prishtin\u00eb dhe Klinika Emergjente, SHSKUK).
\nInspektoratet e mjedisit t\u00eb b\u00ebjn\u00eb kontrollin rigoroz t\u00eb filtrave t\u00eb ajrit n\u00eb termocentrale gjat\u00eb 24 or\u00ebve, kualitetit t\u00eb karburanteve dhe konsumimit t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb ngurta djeg\u00ebse q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr ngrohje nga qytetar\u00ebt.
\nShtimi i numrit t\u00eb autobus\u00ebve me karburante ekologjike n\u00eb transport publik.
\nT\u00eb kufizohet ardhja e veturave nga periferia n\u00eb kryeqytet.
\nUrgjentisht t\u00eb merren masa rigoroze t\u00eb kontrollit teknik t\u00eb veturave.
\nMir\u00ebmbajtja e rrug\u00ebve dhe menaxhimi i drejt\u00eb i mbeturinave t\u00eb ngurta.
\nMatja e p\u00ebrhershme e ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb pikat kyqe n\u00eb Kosov\u00eb dhe paraqitja ditore e rezultateve online.
\n B. Masa individuale (rekomandime sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebr popullat\u00ebn)<\/p>\n
T\u00eb redukohen daljet n\u00eb qytet dhe ne vendet me aj\u00ebr t\u00eb ndotur sidomos n\u00eb m\u00ebngjes dhe mbr\u00ebmje e sidomos personat q\u00eb kan\u00eb s\u00ebmundje kronike t\u00eb sistemit kardiovaskular dhe respirator, f\u00ebmij\u00ebt dhe shtatz\u00ebnat;
\nQ\u00ebndroni n\u00eb sht\u00ebpi dhe mos i hapni dritaret p\u00ebr aerosjen e dhomave.
\nPersonat q\u00eb pashmangsh\u00ebm duhet t\u00eb dalin n\u00eb aktivitetet e tyre jasht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin maska mbrojt\u00ebse ose t\u00eb mbulojn\u00eb goj\u00ebn e hund\u00ebn me shall.
\nT\u00eb redukohet pirjen e duhanit jasht\u00eb ku ka qarkullim t\u00eb njer\u00ebzve, e domosdoshm\u00ebrisht ndalimi i duhanpirjes brenda hapsirave t\u00eb banimit, pun\u00ebs, shkollave dhe spitaleve.
\nGrupet e popullat\u00ebs s\u00eb rrezikuar t\u00eb tilla si me s\u00ebmundje kronike pulmonare, zemr\u00ebs, pacient\u00ebt astmatik dhe t\u00eb prirur p\u00ebr alergji, t\u00eb moshuarit, f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl, grat\u00eb shtatz\u00ebna rekomandohet q\u00eb t\u00eb kalojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb mjedise me nivele t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb ndot\u00ebsve, t\u00eb tilla si malet dhe vendpushime t\u00eb sh\u00ebndetshme.<\/p>\n
Ekspert\u00ebt e Institutit Komb\u00ebtar paralajm\u00ebrojn\u00eb dhe alarmojn\u00eb se poqese nuk merren masa urgjente, do t\u00eb ket\u00eb efekte negative n\u00eb d\u00ebmtimin e sh\u00ebndetit dhe rritja e vdekshm\u00ebris\u00eb nga t\u00eb gjitha shkaqet e sidomos nga s\u00ebmundjet kardiovaskulare dhe respiratore do t\u00eb jet\u00eb shqet\u00ebsuese.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Instituti Komb\u00ebtar i Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb Publike po p\u00ebrcjell n\u00eb vazhdim\u00ebsi nivelet e larta t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb Kosov\u00eb e ve\u00e7mas n\u00eb Prishtin\u00eb, Gjilan, Mitrovic\u00eb dhe Drenas e sipas .t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjensionit p\u00ebr Mbrojtjen e Mjedisit t\u00eb Kosov\u00ebs jan\u00eb mbi vlerat e lejuara. (web: ammk-rks.net). Efektet afatshkurta t\u00eb aerondotjes nga partikulat sipas shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-28417","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}