{"id":45401,"date":"2019-10-04T10:34:37","date_gmt":"2019-10-04T10:34:37","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=45401"},"modified":"2019-10-04T10:34:37","modified_gmt":"2019-10-04T10:34:37","slug":"migrimi-po-zbraz-shkollat-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/migrimi-po-zbraz-shkollat-e-kosoves\/","title":{"rendered":"Migrimi po zbraz shkollat e Kosov\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p>M\u00ebsues me gjithnj\u00eb e m\u00eb pak nx\u00ebn\u00ebs! Fenomeni i migrimit ka prekur nd\u00ebrkoh\u00eb sistemin arsimor n\u00eb Kosov\u00eb. Por d\u00ebmtimi i arsimit pengon transformimin e Kosov\u00ebs, ngren\u00eb z\u00ebrin ekspert\u00ebt.<\/p>\n<p>Edhe dy karrige t\u00eb tjera do t\u00eb mbeten bosh n\u00eb nj\u00eb klas\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb ul\u00ebt \u201c4 Prilli\u201d, n\u00eb fshatin Zllatar t\u00eb komun\u00ebs s\u00eb Ferizajt. Dy nx\u00ebn\u00ebs e kan\u00eb braktisur shkoll\u00ebn k\u00ebt\u00eb vit t\u00eb ri shkollor, p\u00ebr arsye t\u00eb largimit t\u00eb familjeve t\u00eb tyre nga Kosova.<\/p>\n<p>Braktisja e Kosov\u00ebs nga qytetar\u00ebt p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb drejt shteteve t\u00eb Bashkimit Evropian konsiderohet nga ekspert\u00ebt si nd\u00ebr fenomenet q\u00eb do ket\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr Kosov\u00ebn. Zvog\u00eblimi i numrit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve po prek edhe m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebsit e tyre. Zymer Haliti, arsimtar i l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb shkoll\u00ebn fillore t\u00eb mesme t\u00eb ul\u00ebt \u201c4 prilli\u201d, n\u00eb fshatin Zllatar t\u00eb komun\u00ebs s\u00eb Ferizajt \u00ebsht\u00eb i shqet\u00ebsuar. \u201cSi \u00e7do dit\u00eb shkoj n\u00eb pun\u00eb, si m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs i gjuh\u00ebs shqipe\u2026! Por, kjo dit\u00eb apo kjo or\u00eb sikur m\u00eb l\u00ebndoi shum\u00eb, jo vet\u00ebm mua, por edhe koleg\u00ebt e tjer\u00eb. Sapo shkova n\u00eb klas\u00ebn e tet\u00eb, i pyeta nx\u00ebn\u00ebsit kujdestar\u00eb se kush mungon? Ata m\u00eb treguan se dy nx\u00ebn\u00ebs s\u2019do t\u00eb vijn\u00eb m\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb! K\u00ebta dy nx\u00ebn\u00ebs kan\u00eb shkuar jav\u00ebn e kaluar p\u00ebr n\u00eb Gjermani dhe s\u2019do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb me ne, s\u2019do t\u00eb vijn\u00eb m\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb\u2026Dy karrige edhe sot mbet\u00ebn bosh!\u201d, tregon m\u00ebsuesi Haliti.<\/p>\n<p>M\u00ebsuesit e shkoll\u00ebs \u201c4 Prilli\u201d flasin me nx\u00ebn\u00ebsit q\u00eb megjith\u00eb gjendjen e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019u ndezin shpres\u00ebn p\u00ebr ta nd\u00ebrtuar t\u00eb ardhmen n\u00eb Kosov\u00eb, por z\u00ebri i tyre duket se \u00ebsht\u00eb m\u00eb i dob\u00ebt, se d\u00ebshira p\u00ebr t\u2019u larguar. M\u00ebsuesi Zymer Haliti e di: Edhe n\u00eb muajt e ardhsh\u00ebm, ai ka p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb lajme p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb larguar. \u201cGjat\u00eb bashk\u00ebbisedimit tim me nx\u00ebn\u00ebsit e mi edhe t\u00eb tjer\u00eb treguan se shum\u00eb shpejt edhe ata do t\u00eb largohen nga Kosova. E kjo gj\u00eb na shqet\u00ebson shum\u00eb.\u201d shprehet ai.<\/p>\n<p>Eksperti i arsimit, Dukagjin Pupovci, drejtor ekzekutiv i organizat\u00ebs joqeveritare \u201cKosovo Education Center\u201d p\u00ebrmend p\u00ebr Deutsche Wellen shifrat q\u00eb tregojn\u00eb r\u00ebnien e numrit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve. \u201cN\u00eb vitin shkollor 2008\/09, 443,912 f\u00ebmij\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb arsimin parauniversitar, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin shkollor 2018\/19 ky num\u00ebr ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb 361,875 q\u00eb paraqet zvog\u00eblim prej 22.6% brenda nj\u00eb dekade. Krahas zvog\u00eblimit t\u00eb natalitetit, nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e k\u00ebtij zvog\u00eblimi i atribuohet migrimeve jasht\u00eb vendit, t\u00eb cilat, koh\u00ebve t\u00eb fundit, jan\u00eb t\u00eb nxitura edhe nga k\u00ebrkesa e shtuar p\u00ebr fuqi pun\u00ebtore n\u00eb disa vende evropiane.\u201d<\/p>\n<p>Migrimi d\u00ebmton arsimin<\/p>\n<p>Dukagjin Pupovci thekson, se kjo ka \u00e7uar jo vet\u00ebm \u201czbrazje\u201d graduale t\u00eb shkollave, por n\u00eb disa zona rurale edhe mbylljen e t\u00ebr\u00ebsishme e tyre. Ai shikon madje edhe nevoj\u00ebn e riorganizimit arsimor n\u00eb k\u00ebto kushte n\u00eb Kosov\u00eb. \u201cKjo imponon nevoj\u00ebn p\u00ebr rishikimin e rrjetit t\u00eb shkollave n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb hap\u00ebsirat t\u00eb shfryt\u00ebzohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sa m\u00eb racionale dhe me efekt p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies dhe t\u00eb nx\u00ebnit. Aty ku distancat nuk jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe ka mund\u00ebsi transporti duhet shqyrtuar mund\u00ebsin\u00eb e mbylljes s\u00eb t\u00ebr\u00ebsishme t\u00eb disa shkollave, duke mos lejuar q\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhen improvizime me klasa me num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve.\u201d<\/p>\n<p>Edhe sociologja, Bukurie Rrustemi konstaton, se fenomeni i migrimit po d\u00ebmton arsimin e Kosov\u00ebs. \u201cFenomeni i migrimit e ka d\u00ebmtuar n\u00eb vazhdim\u00ebsi shtetin e Kosov\u00ebs dhe shkollat e Kosov\u00ebs, kur dihet fakti se t\u00eb larguarit nga k\u00ebtu jan\u00eb pik\u00ebrisht t\u00eb rinjt\u00eb, apo fuqit\u00eb pun\u00ebtore t\u00eb tanishme dhe t\u00eb ardhshme t\u00eb Kosov\u00ebs. Gjithashtu vlen t\u00eb theksohet fakti se migrimi familjar q\u00eb ka ndodhur viteve t\u00eb fundit ka shkaktuar edhe zbrazjen e shkollave n\u00eb vend, sidomos n\u00eb vendbanimet rurale, ku duksh\u00ebm ka r\u00ebn\u00eb numri i nx\u00ebn\u00ebsve, t\u00eb cil\u00ebt migrojn\u00eb s\u00eb bashku me familjet e tyre. Diku sipas statistikave zyrtare, vet\u00ebm n\u00eb komunat mesatare ku numri i popullsis\u00eb varion nga 60-80 mij\u00eb banor\u00eb, gjat\u00eb dy viteve t\u00eb fundit mbi 500 nx\u00ebn\u00ebs kan\u00eb braktisur shkoll\u00ebn dhe kan\u00eb migruar drejt\u00eb BE-s\u00eb. Rast i till\u00eb \u00ebsht\u00eb komuna e Malishev\u00ebs.\u201d, thot\u00eb Rrustemi.<\/p>\n<p>Zymer Haliti me m\u00ebsuesin e matematik\u00ebs, Elhami Karaliti jan\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar p\u00ebr largimin e nx\u00ebn\u00ebsve nga shkollat p\u00ebr shkak t\u00eb migrimit t\u00eb familjeve<\/p>\n<p>Largimi i t\u00eb mir\u00eb arsimuarve pengon transformimin e Kosov\u00ebs<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e studimit t\u00eb rinis\u00eb 2019 t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga fondacioni gjerman Friedrich Ebert n\u00eb Prishtin\u00eb tregojn\u00eb se 51% e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb nga Kosova kan\u00eb si q\u00ebllim t\u00eb qart\u00eb largimin nga vendi. Edhe 55% e t\u00eb rinjve serb\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs kan\u00eb q\u00ebllim t\u00eb fort\u00eb t\u00eb migrojn\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb EUROSTAT, gjat\u00eb vitit t\u00eb kaluar Kosov\u00ebn e kan\u00eb l\u00ebn\u00eb 34,500 qytetar\u00eb.<\/p>\n<p>Migrimi i t\u00eb rinjve sjell pasoja serioze sociale, ekonomike e kulturore. Me plakjen e popullsis\u00eb ose si\u00e7 njihet n\u00eb demografi \u201cMoshnimi Demografik\u201d bie edhe nataliteti n\u00eb vend. Pasojat e r\u00ebnies s\u00eb natalitetit jan\u00eb ekonomike e sociale. Edhe Kosova sipas demograf\u00ebve ka nj\u00eb ulje drastike t\u00eb lindjeve dhe n\u00ebse do t\u00eb vazhdoj\u00eb nj\u00eb trend i till\u00eb i natalitetit brenda 10 viteve numri i popullsis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb pritet t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb ndjeshme.<\/p>\n<p>Sipas ekonomistit Fadil Sahiti, Kosova po humb m\u00eb s\u00eb shumti kuadro t\u00eb kualifikuar. \u201cN\u00ebse flasim p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb edukuar dhe t\u00eb arsimuar mir\u00eb, ata q\u00eb kan\u00eb arritur t\u00eb fitojn\u00eb ekpertiz\u00eb t\u00eb caktuar n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme dhe q\u00eb kan\u00eb vendosur ta l\u00ebshojn\u00eb vendin, at\u00ebher\u00eb Kosova humb mjaft. K\u00ebtu para se gjithash e kam fjal\u00ebn p\u00ebr mjek\u00ebt, inxhinier\u00ebt, arkitekt\u00ebt, ekonomist\u00ebt e shkolluar. Sigurisht q\u00eb k\u00ebtu Kosova humb mjaft, sepse kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb kategori njer\u00ebzish q\u00eb mund t\u00eb japin kontribut t\u00eb \u00e7muesh\u00ebm p\u00ebr transformimin e vendit.\u201d<\/p>\n<p>Eksperti Pupovci paralajm\u00ebron, se si rezultat i migrimeve, shum\u00eb vende t\u00eb Ballkanit q\u00eb tani duhet t\u00eb p\u00ebrballen me problemin e munges\u00ebs s\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore t\u00eb kualifikuar. \u201cKjo mund t\u2019i ndodh\u00eb edhe Kosov\u00ebs n\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb af\u00ebrt. Prandaj, duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb planifikim t\u00eb nevojave, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shkollat profesionale dhe institucionet e arsimit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb ofrojn\u00eb programe p\u00ebr ato profile q\u00eb jan\u00eb deficitare.\u201d\/DW\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00ebsues me gjithnj\u00eb e m\u00eb pak nx\u00ebn\u00ebs! Fenomeni i migrimit ka prekur nd\u00ebrkoh\u00eb sistemin arsimor n\u00eb Kosov\u00eb. Por d\u00ebmtimi i arsimit pengon transformimin e Kosov\u00ebs, ngren\u00eb z\u00ebrin ekspert\u00ebt. Edhe dy karrige t\u00eb tjera do t\u00eb mbeten bosh n\u00eb nj\u00eb klas\u00eb t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb ul\u00ebt \u201c4 Prilli\u201d, n\u00eb fshatin Zllatar t\u00eb komun\u00ebs s\u00eb Ferizajt. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":45402,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-45401","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45401"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45401\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}