{"id":46601,"date":"2019-10-20T09:26:17","date_gmt":"2019-10-20T09:26:17","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=46601"},"modified":"2019-10-20T09:26:17","modified_gmt":"2019-10-20T09:26:17","slug":"taksa-ndaj-mallrave-serbe-rriti-cmimet-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/taksa-ndaj-mallrave-serbe-rriti-cmimet-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Taksa ndaj mallrave serbe rriti \u00e7mimet n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>K\u00ebt\u00eb vit, Kosova pritet t\u00eb ket\u00eb rritje ekonomike, por jo mjaftuesh\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb ulur nivelin e papun\u00ebsis\u00eb, thot\u00eb Guvernatori i Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Kosov\u00ebs, Fehmi Mehmeti.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, ai foli p\u00ebr faktor\u00ebt q\u00eb nuk po lejojn\u00eb Kosov\u00ebn t\u00eb ket\u00eb rritje m\u00eb t\u00eb lart\u00eb sesa 4 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>Problem tjet\u00ebr p\u00ebr ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb disbalanca midis importit dhe eksportit.<\/p>\n<p>Guvernatori i BQK-s\u00eb foli edhe p\u00ebr ndikimin q\u00eb ka n\u00eb ekonomin\u00eb e Kosov\u00ebs tarifa 100 p\u00ebr qind ndaj mallrave serbe, e cila si\u00e7 thot\u00eb ai, ndikoi n\u00eb rritje t\u00eb inflacionit.<\/p>\n<p>Zoti Mehmeti, parashikimet e Bank\u00ebs Bot\u00ebrore flasin p\u00ebr nj\u00eb rritje ekonomike gjat\u00eb k\u00ebtij viti deri n\u00eb 4 p\u00ebr qind n\u00eb Kosov\u00eb. A \u00ebsht\u00eb kjo e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ulur nivelin e papun\u00ebsis\u00eb?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeni: N\u00ebse e shohim defi\u00e7itin e lart\u00eb tregtar, q\u00eb ka ndikuar negativisht e q\u00eb sh\u00ebnon thellim edhe t\u00eb m\u00ebtutjesh\u00ebm me t\u00eb dh\u00ebnat e fundit q\u00eb kemi n\u00eb dispozicion, po flas me t\u00eb dh\u00ebnat e korrikut t\u00eb vitit 2019, kemi nj\u00eb rritje t\u00eb defi\u00e7itit tregtar p\u00ebr 3.8 p\u00ebr qind. Por edhe n\u00eb vitin 2018 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej faktor\u00ebve q\u00eb ka ndikuar negativisht n\u00eb rritjen ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb. Po ashtu edhe papun\u00ebsia e lart\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej atyre faktor\u00ebve q\u00eb ka ndikuar negativisht n\u00eb rritjen ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr vitin 2018. Vazhdon t\u00eb jet\u00eb sfid\u00eb dhe t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb rritjen ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb, prandaj, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rritje p\u00ebr t\u2019u vler\u00ebsuar rritja prej 4 p\u00ebr qind. N\u00ebse e krahasojm\u00eb me vendet e rajonit \u00ebsht\u00eb m\u00eb e larta si rritje ekonomike. Por nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb adresuar sfidat q\u00eb ka Kosova q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast \u00ebsht\u00eb defi\u00e7iti i lart\u00eb tregtar dhe papun\u00ebsia. Marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb k\u00ebto dy sfida q\u00eb i p\u00ebrmenda m\u00eb lart\u00eb, nevojitet q\u00eb t\u00eb kemi rritje ekonomike 6 deri 7 p\u00ebr qind, e q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb arrihet kjo shif\u00ebr.<\/p>\n<p>Banka juaj ka vler\u00ebsuar se p\u00ebr vitin 2018, vlera e importeve ishte mbi 3 miliard\u00eb euro, kurse eksportet 350 milion\u00eb euro. A \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese nj\u00eb disbalanc\u00eb e till\u00eb?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeni: Un\u00eb po flas, meqen\u00ebse t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb i p\u00ebrmend\u00ebt ju jan\u00eb faktike, nuk do t\u2019i p\u00ebrs\u00ebris prap. Meqen\u00ebse kemi edhe t\u00eb dh\u00ebnat e rifreskuara q\u00eb jan\u00eb t\u00eb korrikut t\u00eb 2019-\u00ebs. Ngjash\u00ebm vazhdon. Po flas p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat e vitit 2019, gjegj\u00ebsisht korrikut t\u00eb vitit 2019, vlera e eksporteve sh\u00ebnon diku rreth 250 milion\u00eb euro me nj\u00eb rritje vjetore prej 9.8 p\u00ebr qind. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr importet sh\u00ebnojn\u00eb 2.25 miliard\u00eb euro, ose me nj\u00eb rritje vjetore prej 4.4 p\u00ebr qind. N\u00eb total kemi nj\u00eb thellim t\u00eb defi\u00e7itit tregtar prej 3.8 p\u00ebr qind q\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb po e them negativisht n\u00eb rritjen ekonomike n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Zoti Mehmeti, organizata si Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar ka t\u00ebrhequr v\u00ebrejtjen vazhdimisht p\u00ebr trysnin\u00eb q\u00eb po ushtrohet nga skemat sociale mbi buxhetin e Kosov\u00ebs. Si po p\u00ebrballeni me k\u00ebt\u00eb situat\u00eb?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeti: Ju e dini se Banka Q\u00ebndrore dhe un\u00eb si Guvernator jemi k\u00ebshilltar\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs dhe vazhdimisht k\u00ebshilla jon\u00eb edhe p\u00ebr qeverin\u00eb e kaluar edhe at\u00eb t\u00eb ardhshme \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm n\u00eb menaxhimin e skem\u00ebs sociale. Marr\u00eb parasysh se k\u00ebto krijojn\u00eb shpenzime afatgjata, t\u00eb cilat m\u00eb pastaj do t\u00eb jen\u00eb edhe barr\u00eb afatgjat\u00eb p\u00ebr buxhetin e Kosov\u00eb. Prandaj k\u00ebshilla jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb menaxhim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe adekuat t\u00eb k\u00ebtyre skemave sociale. Edhe nj\u00eb her\u00eb po them marr\u00eb parasysh\u00eb faktin se krijojn\u00eb shpenzime afatgjate.<\/p>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve q\u00eb i keni b\u00ebr\u00eb edhe ju, borxhi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm publik i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb mbi nj\u00eb miliard euro. A \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrballuesh\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn nj\u00eb shkall\u00eb e till\u00eb?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeti: Borxhi publik arrin diku rreth 1 miliard euro. N\u00ebse e shohim n\u00eb raport me GDP-n\u00eb, \u00ebsht\u00eb diku rreth 17 p\u00ebr qind e GDP-s\u00eb. \u00cbsht\u00eb mjaft e ul\u00ebt n\u00ebse e krahasojm\u00eb me vendet e rajonit dhe me at\u00eb q\u00eb e lejon ligji. Sepse ligji e lejon q\u00eb 40 p\u00ebr qind n\u00eb raport me GDP-n\u00eb t\u00eb jet\u00eb borxhi publik. Ka hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb t\u00eb rritet ende borxhi publik, nuk \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues, \u00ebsht\u00eb n\u00eb nivel shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebt. Por ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb potencoj \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb borxhi publik duhet t\u00eb dihet p\u00ebr \u00e7ka mirret dhe gjithmon\u00eb t\u00eb mirret me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb ket\u00eb vler\u00eb t\u00eb shtuar. Prandaj nuk duhet t\u00eb merret ndonj\u00eb borxh p\u00ebr aktivitete t\u00eb cilat nuk shtojn\u00eb vler\u00eb p\u00ebr ekonomin\u00eb. Prandaj e konsideroj q\u00eb \u00ebsht\u00eb mir\u00eb dhe ka hap\u00ebsir\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb ul\u00ebt, mir\u00ebpo un\u00eb m\u00eb shum\u00eb do ta fokusoja dedikimin e borxhit public n\u00eb drejtim t\u00eb aktiviteteve q\u00eb kan\u00eb vler\u00eb t\u00eb shtuar p\u00ebr ekonomin\u00eb e vendit.<\/p>\n<p>Kritik\u00ebt thon\u00eb se shkalla e lart\u00eb e korrupsionit n\u00eb vendin tuaj \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb penges\u00eb p\u00ebr ardhjen e investimeve t\u00eb huaja t\u00eb q\u00ebndrueshme. A ndani edhe ju t\u00eb njejtin mendim?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmti: N\u00ebse i shohim t\u00eb dh\u00ebnat e fundit t\u00eb korrikut 2019, investimet e huaja direkte kan\u00eb sh\u00ebnuar nj\u00eb rritje diku rreth 23.8 p\u00ebr qind dhe pritjet jan\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi rritje dhe pritjet jan\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi rritje t\u00eb m\u00ebtutjeshme t\u00eb investimeve n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00ebse e shohim sektorin bankar\u2026<\/p>\n<p>Por sa jan\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme k\u00ebto investime t\u00eb huaja? Sa jan\u00eb t\u00eb qendrueshme dhe sa kan\u00eb krijuar mund\u00ebsi p\u00ebr hapje t\u00eb vendeve t\u00eb reja t\u00eb pun\u00ebs?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeti: Po flas p\u00ebr sektorin financiar. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb prej sektor\u00ebve q\u00eb konsiderohet dhe \u00ebsht\u00eb histori suksesi p\u00ebr investimet e huaja. N\u00ebse flasim vet\u00ebm p\u00ebr sektorin bankar, prej 10 bankave q\u00eb kemi n\u00eb Kosov\u00eb, 8 banka jan\u00eb me kapital t\u00eb huaj dhe q\u00eb i p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb diku rreth 90 p\u00ebr qind n\u00eb total t\u00eb aseteve n\u00eb sektorin bankar. Ngjash\u00ebm e kemi edhe te sektor\u00ebt tjer\u00eb, te sektori i sigurimeve dhe institucioneve mikrofinanciare, t\u00eb institucioneve financiare jobankare e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Prandaj kjo t\u00eb l\u00eb t\u00eb kuptosh q\u00eb ne kemi n\u00eb vazhdim\u00ebsi k\u00ebrkesa prej investitor\u00ebve t\u00eb huaj q\u00eb t\u00eb jen\u00eb akter n\u00eb tregun financiar n\u00eb Kosov\u00eb dhe jan\u00eb investime t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb ndikimi kan\u00eb patur n\u00eb ekonomi tarifat 100% ndaj mallrave serbe?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeti: N\u00ebse e shohim inflacionin, po flas me korrikun e vitit 2019, ka nj\u00eb rritje t\u00eb inflacionit q\u00eb arrin n\u00eb 3.1 p\u00ebr qind. \u00cbsht\u00eb shum\u00eb i lart\u00eb n\u00ebse e krahasojm\u00eb me at\u00eb t\u00eb para nj\u00eb viti q\u00eb ka qen\u00eb 0.6 p\u00ebr qind. K\u00ebtu ka ndikuar q\u00eb t\u00eb kemi rritje t\u00eb indeksit t\u00eb cmimit edhe nga importet q\u00eb sh\u00ebnojn\u00eb rreth 3.9 p\u00ebr qind. Mir\u00ebpo gjithmon\u00eb duhet t\u00eb kemi parasysh faktin q\u00eb ka ndikuar edhe aplikimi I taks\u00ebs n\u00eb rritjen e inflacionit n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Muajin e ardhsh\u00ebm Banka Qendrore e Kosov\u00ebs sh\u00ebnon 20 vjetorin e pun\u00ebs s\u00eb saj. Cila \u00ebsht\u00eb situata e sektorit financiar dhe bankar t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvjetor?<\/p>\n<p>Fehmi Mehmeti: Kemi organizuar nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare ku do t\u00eb marrin pjes\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb t\u00eb gjitha institucioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Ne kemi b\u00ebr\u00eb nj\u00eb studim lidhur me qeverisjen korporative t\u00eb bankave komerciale n\u00eb dekad\u00ebn e fundit, nj\u00eb studim ky i pari i k\u00ebtij lloji t\u00eb cilin do ta shpalosim gjat\u00eb konferenc\u00ebs. Po ashtu kemi krijuar nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash historike p\u00ebr vitet e fundit q\u00eb lidhen me zhvillimet e qeverisjes korporative. Do t\u00eb jet\u00eb kjo baz\u00eb e dh\u00ebnash edhe p\u00ebr bankat e rajonit m\u00eb pastaj presim q\u00eb gjat\u00eb konferenc\u00ebs t\u00eb n\u00ebnshkruhet nj\u00eb marr\u00ebveshje shum\u00ebpal\u00ebshe mes Bank\u00ebs Q\u00ebndrore t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Bankave Q\u00ebndrore t\u00eb rajonit. Sa u p\u00ebrket indikator\u00ebve, gjat\u00eb k\u00ebtij 20 vjetori kemi arritje t\u00eb shumta. N\u00ebse flasim p\u00ebr sektorin financiar, kemi nj\u00eb sektor financiar shum\u00eb stabil. N\u00ebse e shohim sektorin bankar baza vjetore ka nj\u00eb rritje prej 10.4 p\u00ebr qind t\u00eb kredive, rritje t\u00eb depozitave 11.6 p\u00ebr qind. Nuk \u00ebsht\u00eb kjo di\u00e7ka q\u00eb po e themi vet\u00ebm ne por jan\u00eb edhe vler\u00ebsime q\u00eb i b\u00ebn\u00eb Banka Boterore dhe Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe institucionet tjera p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ebt\u00eb vit, Kosova pritet t\u00eb ket\u00eb rritje ekonomike, por jo mjaftuesh\u00ebm sa p\u00ebr t\u00eb ulur nivelin e papun\u00ebsis\u00eb, thot\u00eb Guvernatori i Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Kosov\u00ebs, Fehmi Mehmeti. N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Z\u00ebrin e Amerik\u00ebs, ai foli p\u00ebr faktor\u00ebt q\u00eb nuk po lejojn\u00eb Kosov\u00ebn t\u00eb ket\u00eb rritje m\u00eb t\u00eb lart\u00eb sesa 4 p\u00ebr qind. Problem tjet\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":46602,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-46601","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46601","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46601"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46601\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}