Kjo ulje p\u00ebr vet\u00ebm 5 vjet po konsiderohet shum\u00eb e rrezikshme p\u00ebr shtetin e Kosov\u00ebs, p\u00ebr familjen, ashtu edhe p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb ulja me madhe n\u00eb historin\u00eb e Kosov\u00ebs, t\u00eb shteteve t\u00eb Ballkanit dhe Evrop\u00ebs. Faktor\u00ebt kryesor q\u00eb po shihen si shkaktar i r\u00ebnies s\u00eb natalitetit n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb kushtet e v\u00ebshtira ekonomike, ligji i lehonis\u00eb, planifikimi familjar, politikat shtet\u00ebrore dhe migrimi m\u00eb i madhi n\u00eb Ballkan dhe Evrop\u00eb.<\/p>\n
Sipas Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs n\u00eb t\u00eb gjithat maternitetet n\u00eb Kosov\u00eb, numri i lindjeve ka sh\u00ebnuar r\u00ebnie \u00e7do vit. N\u00eb vitin 2014, jan\u00eb regjistruar 32,087 lindje, n\u00eb vitin 2015, jan\u00eb regjistruar 31,116 lindje, n\u00eb vitin 2016, jan\u00eb regjistruar 30,069, n\u00eb vitin 2017, jan\u00eb regjistruar 30,025 lindje dhe n\u00eb vitin 2018, jan\u00eb regjistruar 22,761.<\/p>\n
P\u00ebr r\u00ebnien e natalitetit flasin edhe statistikat e Klinik\u00ebs s\u00eb Gjinekologjis\u00eb n\u00eb Qendr\u00ebn Klinike Universitare t\u00eb Kosov\u00ebs, sipas t\u00eb cilave n\u00eb vitin 2014 kan\u00eb qen\u00eb 10 mij\u00eb e 307 lindje, n\u00eb vitin 2015, 9 mij\u00eb e 443 lindje, n\u00eb vitin 2016, 10 mij\u00eb e 139 lindje, n\u00eb vitin 2017, 10 mij\u00eb e 161 lindje, n\u00eb vitin 2018, 9 mij\u00eb e 963 dhe n\u00eb 9 mujorin e vitit 2019, 7 mij\u00eb e 256 lindje.<\/p>\n
Drejtori i Klinik\u00ebs s\u00eb Gjinekologjis\u00eb, Jakup Ismajli tha p\u00ebr KosovaPress, se \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb si nj\u00eb lloj \u201ctrendi\u201d, n\u00eb vendet e zhvilluara ku qiftet vendosin t\u00eb b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00eb sa edhe kan\u00eb mund\u00ebsi t\u2019i mbajn\u00eb ata.<\/p>\n
\u201cR\u00ebnia e natalitetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trend i vendeve t\u00eb zhvilluara, do t\u00eb thot\u00eb edhe n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim kemi r\u00ebnie t\u00eb natalitetit. Kjo p\u00ebr arsye se n\u00eb rend t\u00eb par\u00eb \u00ebsht\u00eb planifikimi familjar sepse secili qift bashk\u00ebshortor d\u00ebshiron t\u00eb lind f\u00ebmij\u00ebt sa ka mund\u00ebsi aq sa mund t\u2019i mbaj\u00eb. Kjo ndryshon nga vendet jo n\u00eb zhvillim ku secili qift kishte nga 4- 5 f\u00ebmij\u00eb, kurse n\u00eb koh\u00ebn e sotme qiftet bashk\u00ebshortore planifikojn\u00eb familjen dhe zakonisht b\u00ebjn\u00eb 1 apo 2 f\u00ebmij\u00eb. Kjo mendoj se \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr shkaktar\u00ebt kryesor t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb natalitetit i cili e p\u00ebrfshin edhe vendin ton\u00eb Kosov\u00ebn\u201d, tha ai.<\/p>\n
Ismajli shtoi se kishte qen\u00eb mir\u00eb q\u00eb shteti t\u00eb stimuloj\u00eb lindjet duke zgjatur pushimin e lehonis\u00eb dhe duke ndihmuar n\u00eb rritjen e tyre.<\/p>\n
E sociologu Ferdi Kamberi ka th\u00ebn\u00eb se kjo ulje \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e rrezikshme si p\u00ebr familjen, ashtu edhe p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb sepse sipas tij, mos planifikimi familjar dhe shtyrja e martes\u00ebs, b\u00ebn q\u00eb mund\u00ebsia p\u00ebr pjellshm\u00ebri t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl dhe n\u00ebse nuk ka natalitet, rritet mortaliteti, at\u00ebher\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm barr\u00eb p\u00ebr shtetin sepse popullsia plaket dhe nuk ka t\u00eb rijn\u00eb q\u00eb t\u00eb punojn\u00eb.<\/p>\n
Kamberi u shpreh se p\u00ebr ngritjen e natalitetit ndikon edhe aspekti politik, pra n\u00ebnat e reja duhet t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrkrahje nga institucionet shtet\u00ebrore.<\/p>\n
\u201cNe konsiderojm\u00eb q\u00eb fillimisht do t\u00eb duhet q\u00eb t\u00eb ket\u00eb politika popullative p\u00ebr stimulimin e natalitetit nga institucionet p\u00ebrkat\u00ebse, pastaj planifikimi familjar duhet t\u00eb jet\u00eb adekuat p\u00ebr shkak se ne e shohim q\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e qifteve e shtyn planifikimin familjar, pastaj mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb ndryshme dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim konsiderojm\u00eb se nj\u00eb planifikim adekuat mund t\u00eb rezulton n\u00eb shtimin e natalitetit, mir\u00ebpo ndoshta nevojitet m\u00eb shum\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb politika konkrete q\u00eb i stimulon n\u00ebnat e reja por edhe familjet tjera q\u00eb t\u00eb ken\u00eb ngritjen e natalitetit\u201d, shtoi Kamberi.<\/p>\n
R\u00ebnia e natalitetit sipas njoh\u00ebsve t\u00eb k\u00ebsaj fushe \u00ebsht\u00eb gjendje alarmante dhe rrezikon shoq\u00ebrin\u00eb kosovare. Sipas tyre, p\u00ebr t\u00eb ngritur natalitetin, shteti duhet t\u00eb investoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb duke ndihmuar financiarisht n\u00eb rritjen e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n
Kujtojm\u00eb se n\u00eb Kosov\u00eb, ligji i pun\u00ebs parasheh q\u00eb p\u00ebr secilin f\u00ebmij\u00eb t\u00eb lindur, n\u00ebn\u00ebs t\u2019i takoj\u00eb pushimi i lehonis\u00eb prej nj\u00eb viti, ku gjat\u00eb tre muajve t\u00eb par\u00eb t\u00eb pushimit t\u00eb lehonis\u00eb, pagesa b\u00ebhet nga pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi me kompensim prej shtat\u00ebdhjet\u00eb p\u00ebr qind 70% t\u00eb rrog\u00ebs baz\u00eb, pastaj gjasht\u00eb muajt n\u00eb vijim, pushimi i lehonis\u00eb paguhet nga Qeveria e Kosov\u00ebs me kompensim prej pes\u00ebdhjet\u00eb p\u00ebr qind 50% t\u00eb rrog\u00ebs mesatare n\u00eb Kosov\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, gruaja e pun\u00ebsuar ka t\u00eb drejt\u00eb, sipas k\u00ebtij ligji, q\u00eb ta zgjas\u00eb pushimin e saj t\u00eb lehonis\u00eb edhe p\u00ebr tre muaj t\u00eb tjera pa pages\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kjo ulje p\u00ebr vet\u00ebm 5 vjet po konsiderohet shum\u00eb e rrezikshme p\u00ebr shtetin e Kosov\u00ebs, p\u00ebr familjen, ashtu edhe p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb ulja me madhe n\u00eb historin\u00eb e Kosov\u00ebs, t\u00eb shteteve t\u00eb Ballkanit dhe Evrop\u00ebs. Faktor\u00ebt kryesor q\u00eb po shihen si shkaktar i r\u00ebnies s\u00eb natalitetit n\u00eb Kosov\u00eb jan\u00eb kushtet e v\u00ebshtira ekonomike, ligji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47932,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-47931","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47931\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}