{"id":48044,"date":"2019-11-12T02:07:27","date_gmt":"2019-11-12T02:07:27","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=48044"},"modified":"2019-11-12T02:07:27","modified_gmt":"2019-11-12T02:07:27","slug":"kushtet-ekonomike-dhe-migrimi-nder-faktoret-qe-ulen-natalitetin-ne-kosove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/kushtet-ekonomike-dhe-migrimi-nder-faktoret-qe-ulen-natalitetin-ne-kosove\/","title":{"rendered":"Kushtet ekonomike dhe migrimi, nd\u00ebr faktor\u00ebt q\u00eb ul\u00ebn natalitetin n\u00eb Kosov\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Nataliteti n\u00eb Kosov\u00eb po sh\u00ebnon r\u00ebnie nga viti n\u00eb vit. Planifikimi familjar, kushtet e r\u00ebnda ekonomike, por edhe ikja e t\u00eb rinjve jasht\u00eb vendit, jan\u00eb disa nga arsyet q\u00eb potencohet se kan\u00eb ndikuar n\u00eb r\u00ebnien e natalitetit.<\/p>\n<p>Gyltene Kollovi\u00e7i \u00ebsht\u00eb n\u00ebn\u00eb e re e cila sapo ka lindur f\u00ebmij\u00ebn e dyt\u00eb. Duke folur p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, ajo thot\u00eb se nuk planifikon t\u00eb lind\u00eb m\u00eb f\u00ebmij\u00eb, p\u00ebr disa arsye.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb lindja ime e dyt\u00eb, \u00ebsht\u00eb vajz\u00eb derisa t\u00eb parin e kam djal\u00eb. Un\u00eb nuk planifikoj t\u00eb lind m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, besoj mjaftojn\u00eb vajz\u00eb dhe djal\u00eb. Nuk planifikoj p\u00ebr shkak se kushtet ekonomike nuk i kemi aq t\u00eb mira sa t\u00eb lind m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, por edhe trupi yn\u00eb mendoj nuk duron m\u00eb shum\u00eb sepse \u00ebsht\u00eb sfid\u00eb\u201d, tha Kollovi\u00e7i.<\/p>\n<p>Nataliteti n\u00eb r\u00ebnie n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb dukuri e viteve t\u00eb fundit, pasi q\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb 80-ta dhe 90-ta, Kosova ishte nd\u00ebr vendet me shtimin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb ish-Jugosllavi.<\/p>\n<p>P\u00ebr gjeneratat m\u00eb t\u00eb vjetra, r\u00ebnia e lindshm\u00ebris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dukuri pozitive. Fevzi Mahmuti, 69-vje\u00e7ar nga Prishtina, thot\u00eb se i ka pes\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Por, f\u00ebmij\u00ebt e tij, thekson ai, i kan\u00eb vet\u00ebm nga nj\u00eb ose dy f\u00ebmij\u00eb. Ai thot\u00eb se do t\u00eb d\u00ebshironte t\u00eb shihte m\u00eb shum\u00eb nipa e mbesa rreth tij.<\/p>\n<p>\u201cBesoj se nataliteti n\u00eb Kosova ka r\u00ebn\u00eb shkaku i kushteve t\u00eb v\u00ebshtira ekonomike. M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb ose dy, t\u00eb rinjt\u00eb nuk po i b\u00ebjn\u00eb. Shum\u00eb keq, mendoj se duhet t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Un\u00eb p\u00ebr vete i kam pes\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Djali im i ka dy dhe nuk mendon t\u00eb ket\u00eb m\u00eb f\u00ebmij\u00eb tjet\u00ebr. Vajza e ka vet\u00ebm nj\u00eb\u201d, tha Mahmuti.<\/p>\n<p>Ndryshe, sipas Agjencis\u00eb s\u00eb Statistikave t\u00eb Kosov\u00ebs, numri i lindjeve t\u00eb gjalla t\u00eb ndodhura brenda Kosov\u00ebs p\u00ebr vitin 2014, ishte 25.929. N\u00eb vitin 2015, n\u00eb gjith\u00eb Kosov\u00ebn kishin lindur 24.594 foshnje. Nd\u00ebrkaq n\u00eb vitin 2016 kan\u00eb qen\u00eb 23.416 foshnje t\u00eb lindura, derisa n\u00eb vitin 2017 kan\u00eb lindur 24.402 foshnje. Viti 2018 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbyllur me 22.761 foshnje t\u00eb lindura t\u00eb gjalla.<\/p>\n<p>Drejtori i Klinik\u00ebs Gjinekologjike n\u00eb Qendr\u00ebn Klinike Universitare t\u00eb Kosov\u00ebs, Jakup Ismaili, thot\u00eb se n\u00ebse krahasohet vet\u00ebm n\u00ebnt\u00ebmujori i par\u00eb i k\u00ebtij viti, me at\u00eb t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, rezulton se vet\u00ebm n\u00eb institucionin q\u00eb ai udh\u00ebheq, kan\u00eb lindur 400 foshnje m\u00eb pak.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr n\u00ebnt\u00ebmujorin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti, kan\u00eb qen\u00eb 7.256 lindje, ku n\u00ebse krahasohet me n\u00ebnt\u00ebmujorin e vitit t\u00eb kaluar jan\u00eb rreth 400 lindje m\u00eb pak. N\u00eb vitin 2014 kemi 10.307 lindje, 2015 kemi 9.443 lindje, n\u00eb vitin 2016 kemi 10.139 lindje, n\u00eb vitin 2017 jan\u00eb 10.161 lindje, dhe n\u00eb vitit 2018, jan\u00eb 9.963 lindje. Nd\u00ebr vite ka r\u00ebnie, por nuk \u00ebsht\u00eb r\u00ebnie shqet\u00ebsuese. Por, lindjet tjera sigurisht kryhen n\u00eb spitale regjionale, pra k\u00ebto jan\u00eb lindjet vet\u00ebm n\u00eb QKUK\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>\u201cDy vitet e fundit, n\u00ebse b\u00ebhet krahasimi, 400 lindje m\u00eb pak, arsyet q\u00eb ne po i shohim k\u00ebtu jan\u00eb planifikimi i familjes n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kushteve ekonomike, por edhe nj\u00eb num\u00ebr i madh i t\u00eb rinjve po dalin jasht\u00eb vendit\u201d, tha Ismaili.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, sociolog\u00ebt thon\u00eb se do t\u00eb duhej q\u00eb institucionet gjegj\u00ebse t\u00eb zhvillojn\u00eb strategji q\u00eb t\u00eb promovojn\u00eb r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e natalitetit.<\/p>\n<p>Besnik Peci, sociolog, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb tha se trendi i migrimit dhe trendi i ul\u00ebt i natalitetit, Kosov\u00ebn pas 20 vjet\u00ebsh do ta gjej\u00eb me popullat\u00eb shum\u00eb modeste n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>&#8220;R\u00ebnia e natalitetit n\u00eb Kosov\u00eb i atribuohet munges\u00ebs s\u00eb nj\u00eb strategjie t\u00eb qart\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb promovuar qart\u00eb zhvillimin dhe shtimin e natalitetit. P\u00ebr dallim nga gjitha vendet e rajonit, q\u00eb i kan\u00eb zhvilluar strategjit\u00eb e tyre p\u00ebr ta mb\u00ebshtetur natalitetin p\u00ebrmes fuqizimit ekonomik t\u00eb familjeve, te ne nuk ka asnj\u00eb veprim konkret q\u00eb do ta ndihmonte k\u00ebt\u00eb proces. Pastaj kjo lidhet edhe me varf\u00ebrin\u00eb, pavar\u00ebsisht se n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn kur gjendja e tyre ekonomike ishte e v\u00ebshtir\u00eb, kan\u00eb lindur m\u00eb shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, pas luft\u00ebs ekziston nj\u00eb rritje e vet\u00ebdijes dhe sigurimi i mbijetes\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb\u201d, tha Peci.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, sipas zyrtar\u00ebve t\u00eb Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr r\u00ebnien e natalitetit nuk jan\u00eb b\u00ebr\u00eb studime, por si\u00e7 kan\u00eb th\u00ebn\u00eb ata, mund t\u00eb supozohet se trendi i uljes s\u00eb natalitetit prek secilin vend n\u00eb zhvillim, e n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast po e prek edhe Kosov\u00ebn.\/REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nataliteti n\u00eb Kosov\u00eb po sh\u00ebnon r\u00ebnie nga viti n\u00eb vit. Planifikimi familjar, kushtet e r\u00ebnda ekonomike, por edhe ikja e t\u00eb rinjve jasht\u00eb vendit, jan\u00eb disa nga arsyet q\u00eb potencohet se kan\u00eb ndikuar n\u00eb r\u00ebnien e natalitetit. Gyltene Kollovi\u00e7i \u00ebsht\u00eb n\u00ebn\u00eb e re e cila sapo ka lindur f\u00ebmij\u00ebn e dyt\u00eb. Duke folur p\u00ebr Radion [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":47932,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-48044","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48044"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48044\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}