{"id":55882,"date":"2020-04-19T11:28:20","date_gmt":"2020-04-19T11:28:20","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=55882"},"modified":"2020-04-19T11:28:20","modified_gmt":"2020-04-19T11:28:20","slug":"si-do-te-mund-te-qetesoje-kosova-tronditjen-e-pritshme-ekonomike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/si-do-te-mund-te-qetesoje-kosova-tronditjen-e-pritshme-ekonomike\/","title":{"rendered":"Si do t\u00eb mund t\u00eb qet\u00ebsoj\u00eb Kosova tronditjen e pritshme ekonomike?"},"content":{"rendered":"<p>Parashikimet e mekanizmave financiar\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr efektet q\u00eb do t\u2019i ket\u00eb pandemia e koronavirusit n\u00eb ekonomi jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zymtat q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar, n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb publikuar s\u00eb voni, thot\u00eb se situata m\u00eb shqet\u00ebsuese pritet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb tregjet n\u00eb zhvillim dhe ekonomit\u00eb n\u00eb zhvillim.<\/p>\n<p>Raporti i FMN-s\u00eb v\u00eb n\u00eb pah se, p\u00ebrkund\u00ebr p\u00ebrpjekjeve t\u00eb bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u2019i leht\u00ebsuar k\u00ebto pengesa, k\u00ebto shtete do t\u00eb duhet t\u2019i p\u00ebrqendrojn\u00eb shpenzimet drejt sektorit t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, t\u2019i mbrojn\u00eb sh\u00ebrbimet kryesore publike: transportin, energjin\u00eb, komunikimet dhe mbrojtjen sociale.<\/p>\n<p>\u201cTeksa shtetet do t\u00eb mundohen t\u00eb ballafaqohen me pandemin\u00eb dhe izolimi t\u00eb mbaroj\u00eb, stimujt fiskal\u00eb, t\u00eb koordinuar n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb kufizimeve financiare t\u00eb vendeve, do t\u00eb b\u00ebhen nj\u00eb mjet m\u00eb efektiv p\u00ebr t\u00eb nxitur rim\u00ebk\u00ebmbjen ekonomike\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKur kriza me virusin t\u00eb jet\u00eb tejkaluar dhe njer\u00ebzit t\u00eb nisin t\u00eb kthehen n\u00eb pun\u00eb, nj\u00eb stimul fiskal i gjer\u00eb b\u00ebhet edhe m\u00eb efektiv. Var\u00ebsisht nga qasja n\u00eb tregje dhe disponueshm\u00ebria e hap\u00ebsirave fiskale, nj\u00eb stimul i till\u00eb fiskal me baz\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mund ta leht\u00ebsoj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen\u201d, thuhet nd\u00ebr t\u00eb tjera n\u00eb raportin e FMN-s\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe Kosova pritet t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb tronditje ekonomike pas p\u00ebrfundimit t\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb shkaktuar nga koronavirusi.<\/p>\n<p>Deri m\u00eb tani nuk ka ndonj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb t\u00eb sakt\u00eb se sa \u00ebsht\u00eb prekur ekonomia e Kosov\u00ebs nga masat q\u00eb ka marr\u00eb qeveria p\u00ebr t\u00eb parandaluar p\u00ebrhapjen e koronavirusit, por nga parashikimet e b\u00ebra t\u00eb institucioneve dhe ekspert\u00ebve, b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr d\u00ebme t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>Humbjet e m\u00ebdha ekonomike do t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb strategji adekute t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjes, thon\u00eb ekspert\u00eb t\u00eb fush\u00ebs.<\/p>\n<p>Kryetari i Od\u00ebs Ekonomike t\u00eb Kosov\u00ebs, Berat Rukiqi, duke iu referuar nj\u00eb hulumtimi t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga kjo shoqat\u00eb, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se problemet e shkaktuara nga masat e marra nga qeveria, kan\u00eb prekur pothuajse t\u00eb gjitha bizneset \u2013 edhe ato q\u00eb nuk jan\u00eb mbyllur.<\/p>\n<p>Shumica e bizneseve, shton ai, kan\u00eb pasur humbje financiare, humbje t\u00eb kapaciteteve prodhuese, si dhe munges\u00eb t\u00eb likuiditetit.<\/p>\n<p>\u201cNe jemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb me shum\u00eb t\u00eb panjohura, nuk mund t\u00eb japim vler\u00ebsime t\u00eb sakta, por ajo q\u00eb na duhet, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strategji dal\u00ebse, nj\u00eb plan i hapjes s\u00eb ekonomis\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti duke filluar nga fillimi i majit, kur pak a shum\u00eb pritet nj\u00eb rivler\u00ebsim i k\u00ebtyre masave. Dhe pastaj, konform atij plani p\u00ebr rihapje t\u00eb ekonomis\u00eb, t\u00eb merren edhe masat tjera q\u00eb e nxisin ekonomin\u00eb dhe e mbajn\u00eb ekonomin\u00eb n\u00eb nj\u00eb dinamik\u00eb q\u00eb garanton ruajte t\u00eb pun\u00ebsimit, ruajtje t\u00eb konsumit dhe ruajtje t\u00eb funksionalitetit t\u00eb bizneseve\u201d, thot\u00eb Rukiqi.<\/p>\n<p>Hapi i dyt\u00eb q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb, shton Rukiqi, \u00ebsht\u00eb q\u00eb sapo t\u00eb krijohet nj\u00eb situat\u00eb normale, me nj\u00eb kontroll mbi pandemin\u00eb, t\u00eb shikohet \u00e7do sektor p\u00ebr d\u00ebmet reale dhe pastaj t\u00eb hartohet nj\u00eb plan i transformimit t\u00eb ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>Borxhi publik \u2013 mund\u00ebsi p\u00ebr shp\u00ebtimin e ekonomis\u00eb<\/p>\n<p>Ish-ministri i Ekonomis\u00eb dhe Financave, Haki Shatri, n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb thot\u00eb se duhet nj\u00eb program profesional, q\u00eb ekonomia t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbet m\u00eb shpejt pas pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>Mund\u00ebsia m\u00eb reale p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, sipas Shatrit, \u00ebsht\u00eb hyrja n\u00eb borxh publik; n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, shton ai, do t\u00eb ket\u00eb probleme t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>\u201cDyzet p\u00ebr qind e borxhit publik n\u00eb 7 miliard\u00eb \u00ebsht\u00eb af\u00ebr 3 miliard\u00eb. Ne, deri tani, i kemi 1.2 miliard euro borxh publik, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se kemi mund\u00ebsi edhe p\u00ebr 2 miliard\u00eb, pa i d\u00ebmtuar proceset zhvillimore dhe pa e rrezikuar stabilitetin makro- fiskal dhe t\u00eb ekonomis\u00eb\u201d, thot\u00eb Shatri.<\/p>\n<p>BQK: Kosova ka borxhin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt publik n\u00eb rajon<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Kosov\u00ebs, Kosova mban pozit\u00ebn e vendit me shkall\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb borxhit publik, krahasuar me vendet e rajonit.<\/p>\n<p>Borxhi publik, sipas k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave, n\u00eb vitin 2019 ka arritur n\u00eb 1.2 miliard euro.<\/p>\n<p>Nga kjo vler\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se 721 milion\u00eb euro llogaritet borxh i brendsh\u00ebm, kurse 409 milion\u00eb euro \u00ebsht\u00eb borxh nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>N\u00eb Ligjin p\u00ebr borxhet publike n\u00eb Kosov\u00eb thuhet se n\u00eb asnj\u00eb rast shuma e papaguar e borxhit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm nuk duhet t\u00eb tejkaloj\u00eb 40 p\u00ebr qind t\u00eb bruto produktit vendor.<\/p>\n<p>Borxhi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm p\u00ebrkufizohet si \u201ct\u00ebr\u00ebsia e borxhit shtet\u00ebror dhe borxhit komunal, q\u00eb merren n\u00eb em\u00ebr t\u00eb institucioneve qendrore qeveritare, e q\u00eb Republika e Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb e obliguar ta paguaj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb hapur mund\u00ebsin\u00eb e borxhit publik, ish-ministri i Ekonomis\u00eb, Haki Shatri, thot\u00eb se fillimisht duhen t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar gjendjen e ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cPor, para k\u00ebsaj, duhet nj\u00eb p\u00ebrgatitje serioze profesionale p\u00ebr t\u00eb gjitha veprimet q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebhen, \u00e7far\u00eb kahu do t\u2019iu jepet, n\u00eb cilat pjes\u00eb duhet investuar, n\u00eb \u00e7far\u00eb kushtesh dhe \u00e7ka d\u00ebshirojm\u00eb t\u00eb synojm\u00eb me ristrukturim t\u00eb ekonomis\u00eb. Duhet t\u2019i jepet p\u00ebrpar\u00ebsi prodhimit, p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb balanc\u00ebs tregtare me jasht\u00eb, q\u00eb t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb pun\u00ebsimit dhe ulje t\u00eb varf\u00ebris\u00eb\u201d, thot\u00eb Shatri.<\/p>\n<p>Sipas legjislacionit n\u00eb fuqi n\u00eb Kosov\u00eb, p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb hua nd\u00ebrkomb\u00ebtare, \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm miratimi nga Kuvendi i Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Kryeministri n\u00eb detyr\u00eb i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, ka th\u00ebn\u00eb se p\u00ebrve\u00e7 pakos emergjente, e cila \u00ebsht\u00eb miratuar tanim\u00eb dhe ka vler\u00ebn e rreth 180 milion\u00eb eurove, do t\u00eb ket\u00eb edhe nj\u00eb pako tjet\u00ebr, e cila do t\u00eb jet\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbje ekonomike, pas pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cQeveria n\u00eb detyr\u00eb \u00ebsht\u00eb duke e planifikuar pakon e dyt\u00eb, at\u00eb t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjes ekonomike, e cila do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe se pakoja emergjente dhe do t\u00eb ket\u00eb koh\u00ebshtrirje shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Kurti.<\/p>\n<p>Ekonomia e Kosov\u00ebs n\u00eb vazhdim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur m\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb zhvillimit.<\/p>\n<p>Viti 2019 \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbyllur me nj\u00eb rritje ekonomike prej 4.2 p\u00ebr qind, e cila vler\u00ebsohet se ka qen\u00eb e pamjaftueshme p\u00ebr t\u00eb adresuar problemin e papun\u00ebsis\u00eb, me t\u00eb cilin p\u00ebrballen t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n<p>Papun\u00ebsia n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb rreth 30 p\u00ebr qind dhe prek kryesisht t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n<p>Deficiti vjetor tregtar n\u00eb Kosov\u00eb ka arritur n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 3 miliard\u00eb euro.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parashikimet e mekanizmave financiar\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr efektet q\u00eb do t\u2019i ket\u00eb pandemia e koronavirusit n\u00eb ekonomi jan\u00eb m\u00eb t\u00eb zymtat q\u00eb kan\u00eb qen\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb. Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar, n\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb publikuar s\u00eb voni, thot\u00eb se situata m\u00eb shqet\u00ebsuese pritet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb tregjet n\u00eb zhvillim dhe ekonomit\u00eb n\u00eb zhvillim. Raporti i FMN-s\u00eb v\u00eb n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55883,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-55882","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55882\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55883"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}