{"id":55926,"date":"2020-04-20T08:35:55","date_gmt":"2020-04-20T08:35:55","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=55926"},"modified":"2020-04-20T08:35:55","modified_gmt":"2020-04-20T08:35:55","slug":"mikrobiologu-kosovar-keto-jane-dallimet-mes-koronavirusit-dhe-gripit-sezonal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/mikrobiologu-kosovar-keto-jane-dallimet-mes-koronavirusit-dhe-gripit-sezonal\/","title":{"rendered":"Mikrobiologu kosovar: K\u00ebto jan\u00eb dallimet mes koronavirusit dhe gripit sezonal"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb koh\u00ebn e pandemis\u00eb s\u00eb koronavirusit t\u00eb ri, q\u00eb shkakton s\u00ebmundjen COVID-19, jo rrall\u00eb her\u00eb jan\u00eb shp\u00ebrfaqur edhe t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr numrin e infektimeve dhe fataliteteve q\u00eb shkakton virusi sezonal.<\/p>\n<p>Infektolog\u00ebt dhe mikrobiolog\u00ebt, megjithat\u00eb t\u00ebrheqin v\u00ebrejtjen se koronavirusi i ri \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ashp\u00ebr nga virus\u00ebt sezonal\u00eb, pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb shpejt\u00eb q\u00eb ka.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr karakteristik\u00eb q\u00eb po e dallon virusin e ri nga virus\u00ebt tjer\u00eb sezonal\u00eb, \u00ebsht\u00eb mungesa e ila\u00e7it t\u00eb aprovuar p\u00ebr ta trajtuar.<\/p>\n<p>Infektologu Sali Ahmeti, tha p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb se aft\u00ebsia e COVID-19 p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrhapur n\u00eb mesin e personave t\u00eb kontaktit po e b\u00ebn shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb gjith\u00eb situat\u00ebn, p\u00ebr dallim nga virusi sezonal.<\/p>\n<p>\u2018\u2019K\u00ebto dy viruse n\u00eb aspektin klinik kan\u00eb ngjashm\u00ebri, por edhe dallime. N\u00eb aspektin klinik, kan\u00eb ngjashm\u00ebri, sepse i prekin kanalet respirator\u00eb, duke sulmuar mushk\u00ebrit\u00eb. Ka raste kur edhe gripi sezonal i d\u00ebrgon pacient\u00ebt n\u00eb oksigjeno-terapi apo ventilim mekanik. Mosha q\u00eb koronavirusi i ri prek m\u00eb s\u00eb shumti jan\u00eb personat mbi 50 vje\u00e7\u2019\u2019, tha Ahmeti, duke shtuar se virusi sezonal nuk njeh mosh\u00eb.<\/p>\n<p>Ndryshe, n\u00eb janar t\u00eb k\u00ebtij viti, sipas Institutit Komb\u00ebtar t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik, kan\u00eb qen\u00eb 16,000 raste t\u00eb regjistruara me grip sezonal m\u00eb 2019.<\/p>\n<p>Nga numri i t\u00eb prekurve, sipas k\u00ebtij Instituti, rreth 3,000 jan\u00eb cil\u00ebsuar si infeksione respiratore akute, kurse 13 raste me infeksion t\u00eb r\u00ebnd\u00eb respirator akut.<\/p>\n<p>Viti 2018, ishte p\u00ebrmbyllur me 11 persona t\u00eb vdekur nga gripi sezonal, p\u00ebr \u00e7\u2019gj\u00eb, autoritetet kishin shpallur at\u00ebbot\u00eb gjendjen epidemike t\u00eb gripit.<\/p>\n<p>Mikrobiologu Lul Raka, duke folur p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb, tha se t\u00eb dyja viruset p\u00ebrhapen me rrug\u00eb t\u00eb njejt\u00eb, p\u00ebrmes kontaktit, sp\u00ebrklave dhe m\u00eb rrall\u00eb, p\u00ebrmes gj\u00ebsendeve t\u00eb prekura. Prandaj, edhe n\u00eb parandalimin e tyre, si\u00e7 thot\u00eb ai, p\u00ebrdoren t\u00eb njejtat masa t\u00eb sh\u00ebndetit publik, si\u00e7 jan\u00eb, higjena e duarve, mbajtja e faculet\u00ebs gjat\u00eb kollitjes dhe teshtitjes.<\/p>\n<p>\u2018\u2019Veti e p\u00ebrbashk\u00ebt \u00ebsht\u00eb edhe p\u00ebrhapja e virusit para shfaqjes s\u00eb s\u00ebmundjes, pra periudha para-simptomatike. Te COVID-19 kjo periudh\u00eb \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb e shkurt\u00ebr dhe zgjat zakonisht 2-3 dit\u00eb para shfaqjes s\u00eb simptomave\u2019\u2019, tha ai<\/p>\n<p>Raka flet edhe per shpejt\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrhapjes s\u00eb virusit sezonal, dhe atij t\u00eb koronavirusit t\u00eb ri.<\/p>\n<p>\u2018\u2019Shpejt\u00ebsia e p\u00ebrhapjes s\u00eb infeksionit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dallues. Gripi ka nj\u00eb mesatare m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb inkubacionit dhe nj\u00eb interval serik m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, se virusi q\u00eb shkakton COVID-19. Intervali serik p\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit vler\u00ebsohet t\u00eb jet\u00eb 5-6 dit\u00eb, kurse te gripi \u00ebsht\u00eb 3 dit\u00eb. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se gripi p\u00ebrhapet m\u00eb shpejt sesa COVID-19\u2019\u2019.<\/p>\n<p>Nj\u00eb rol tjet\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm luan edhe shkalla e infektimit. Simboli nuk p\u00ebrcakton numrin e njer\u00ebzve q\u00eb mund t\u00eb infektohen nga nj\u00eb person me simptoma t\u00eb virusit.<\/p>\n<p>\u2018\u2019Te COVID-19, ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb sesa te gripi. Gripi e ka Ro=1.3, kurse te COVID-19 \u00ebsht\u00eb 2.7-3.2. Megjithat\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb dallimeve kontekstuale dhe specifike p\u00ebr koh\u00ebn, k\u00ebto krahasime jan\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira. Kjo p\u00ebr faktin se zyrtarisht Covid-19 i ka b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm 4 muaj dhe do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb shtrihet m\u00eb tej anemban\u00eb globit\u2019\u2019, tha ai.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, sipas mikrobiologut Raka, te pasqyra e s\u00ebmundjes, t\u00eb dh\u00ebnat flasin se p\u00ebr COVID-19, thuhet se 80% e infeksioneve kalojn\u00eb me simptoma t\u00eb lehta, 15% jan\u00eb infeksione t\u00eb r\u00ebnda, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb oksigjen dhe 5% jan\u00eb infeksione kritike, q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ventilim mekanik. P\u00ebrqindja e infeksioneve t\u00eb r\u00ebnda \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb sesa te gripi.<\/p>\n<p>Profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb thon\u00eb se kategoria m\u00eb e rrezikuar nga infeksioni i r\u00ebnd\u00eb me grip sezonal jan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt, shtatz\u00ebnat, t\u00eb moshuarit, personat me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore kronike dhe ata me imunitet t\u00eb dob\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq p\u00ebr COVID-19, t\u00eb moshuarit dhe personat me s\u00ebmundje bashk\u00ebshoq\u00ebruese jan\u00eb kategoria m\u00eb e rrezikuar.<\/p>\n<p>\u2018\u2019T\u00eb dh\u00ebnat fillestare tregojn\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Evrop\u00eb preken me nj\u00eb p\u00ebrqindje jasht\u00ebzakonisht t\u00eb ul\u00ebt (1%). Por, nuk dihet sakt\u00eb se \u00e7far\u00eb roli kan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb p\u00ebrhapje t\u00eb s\u00ebmundjes. T\u00eb dh\u00ebnat preliminare sugjerojn\u00eb se numri m\u00eb i madh i f\u00ebmij\u00ebve jan\u00eb infektuar nga t\u00eb rriturit, e shum\u00eb m\u00eb pak ka ndodhur infeksioni anasjelltas\u2019\u2019, tha Raka.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga mikrobiologu Raka, vdekshm\u00ebria nga COVID-19 \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb sesa te gripi sezonal. Aktualisht \u00ebsht\u00eb 6.8% n\u00eb nivel global, por ajo p\u00ebrfshin vet\u00ebm rastet e raportuara n\u00eb institucionet sh\u00ebndet\u00ebsore. P\u00ebr gripin sezonal nd\u00ebrkaq, vdekshm\u00ebria \u00ebsht\u00eb zakonisht 0.1% thot\u00eb ai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb koh\u00ebn e pandemis\u00eb s\u00eb koronavirusit t\u00eb ri, q\u00eb shkakton s\u00ebmundjen COVID-19, jo rrall\u00eb her\u00eb jan\u00eb shp\u00ebrfaqur edhe t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr numrin e infektimeve dhe fataliteteve q\u00eb shkakton virusi sezonal. Infektolog\u00ebt dhe mikrobiolog\u00ebt, megjithat\u00eb t\u00ebrheqin v\u00ebrejtjen se koronavirusi i ri \u00ebsht\u00eb m\u00eb i ashp\u00ebr nga virus\u00ebt sezonal\u00eb, pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb shpejt\u00eb q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53658,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-55926","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55926"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55926\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}