{"id":55977,"date":"2020-04-21T12:06:54","date_gmt":"2020-04-21T12:06:54","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=55977"},"modified":"2020-04-21T12:06:54","modified_gmt":"2020-04-21T12:06:54","slug":"si-do-te-duket-evropa-pas-koronavirusit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/si-do-te-duket-evropa-pas-koronavirusit\/","title":{"rendered":"Si do t\u00eb duket Evropa pas koronavirusit?"},"content":{"rendered":"<p>S\u00eb fundmi kam biseduar me nj\u00eb num\u00ebr zyrtar\u00ebsh dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesish t\u00eb Bashkimit Evropian nga vendet an\u00ebtare rreth asaj se si do t\u00eb duket Evropa pas koronavirusit.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa parashikimet e b\u00ebra n\u00eb topin e kristalt\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb pasakta tani, un\u00eb kam v\u00ebrejtur disa trende interesante p\u00ebr rrug\u00ebt q\u00eb mund t\u00eb ndjek\u00eb kontinenti.<\/p>\n<p>Jan\u00eb pak gj\u00ebra p\u00ebr t\u00eb cilat pajtohen t\u00eb gjith\u00eb: po, do t\u00eb ket\u00eb shum\u00eb d\u00ebme dhe err\u00ebsir\u00eb mir\u00ebpo Bashkimi Evropian do t\u00eb dal\u00eb prej k\u00ebsaj krize sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb. Vaksina do t\u00eb zbulohet dhe virusi do t\u00eb shtypet.<\/p>\n<p>Masat kufizuese do t\u00eb zbatohen p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb dhe mund t\u00eb rivendosen s\u00ebrish n\u00ebse hiqen para kohe, mir\u00ebpo megjithat\u00eb do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebdalje mjek\u00ebsore.<\/p>\n<p>\u00c7el\u00ebsi q\u00ebndron te m\u00ebnyra sesi Evropa do t\u00eb p\u00ebrgjigjet ndaj kriz\u00ebs ekonomike. K\u00ebtu un\u00eb mund t\u00eb shpalos tri rrug\u00eb t\u00eb qarta, por shum\u00eb t\u00eb ndryshme, q\u00eb mund t\u00eb realizohen, t\u00eb mbushura me kurthe dhe me kompromise: rritje t\u00eb federalizmit, p\u00ebrafrim me Kin\u00ebn dhe epok\u00eb t\u00eb re t\u00eb proteksionizmit evropian.<\/p>\n<p>Teksa institucionet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebrmendin n\u00eb vler\u00ebsimet e tyre se pandemia me koronavirus do t\u00eb shkaktoj\u00eb kriz\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb ekonomike prej Depresionit t\u00eb Madh t\u00eb viteve 1930 dhe pas parashikimeve t\u00eb Fondit Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr tkurrje ekonomike prej 7,5 p\u00ebr qind n\u00eb 19 shtete t\u00eb Eurozon\u00ebs, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se di\u00e7ka duhet b\u00ebr\u00eb.<\/p>\n<p>Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur duke shmangur shpenzimet dhe kufizimet buxhetore, pasi jav\u00ebn e kaluar \u00ebsht\u00eb pajtuar p\u00ebr programet urgjente t\u00eb huadh\u00ebnies n\u00eb vler\u00eb t\u00eb 540 miliard\u00eb eurove, p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me ndikimin afatshkurt\u00ebr n\u00eb gjith\u00eb bllokun.<\/p>\n<p>Ende duhet shum\u00eb pun\u00eb p\u00ebr t\u00eb kthyer n\u00eb funksion s\u00ebrish tregun e p\u00ebrbashk\u00ebt dhe duket qart\u00eb se \u00e7\u00ebshtja e bonove t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb shqet\u00ebsime p\u00ebr bllokun, madje mund ta ndaj\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn jugore dhe at\u00eb veriore \u2013 sikurse kishte ndodhur me kriz\u00ebn financiare t\u00eb nj\u00eb dekade m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Presidenti francez Emmanuel Macron, p\u00ebrkrah\u00ebs i madh i t\u00eb ashtuquajturave \u201cbono p\u00ebr koron\u00ebn\u201d, ka th\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrditshmen &#8220;Financial Times&#8221; jav\u00ebn e kaluar se kjo situat\u00eb p\u00ebrb\u00ebn \u201cmomentin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs\u201d, i cili do t\u00eb v\u00ebrtetoj\u00eb n\u00ebse BE-ja \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa treg ekonomik.<\/p>\n<p>Ai ka paralajm\u00ebruar se mungesa e perceptuar e solidaritetit n\u00eb shtetet si Italia dhe Spanja k\u00ebrc\u00ebnon gjith\u00eb BE-n\u00eb me rritje t\u00eb zem\u00ebrimit popullist n\u00eb jug.<\/p>\n<p>Kjo gj\u00eb do t\u00eb trajtohet s\u00ebrish n\u00eb nj\u00eb samit t\u00eb k\u00ebtij blloku p\u00ebrmes nj\u00eb videokonference k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, mir\u00ebpo shtetet veriore mund t\u00eb hezitojn\u00eb n\u00eb t\u00eb b\u00ebrit e k\u00ebrcimit federalist, pasi ka shqet\u00ebsime se taksapaguesit e tyre mund t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr huazimet e shteteve tjera dhe nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb mund t\u00eb nxis\u00eb reagime populliste n\u00eb oborrin e sht\u00ebpive t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Madje nj\u00eb zyrtar m\u00eb ka th\u00ebn\u00eb: &#8220;Nuk ka besim n\u00eb mesin e vendeve an\u00ebtare, nuk ka besim n\u00eb institucione dhe as vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb ardhmen\u201d, duke shtuar se \u201cpas secil\u00ebs kriz\u00eb BE-ja p\u00ebrballet me plag\u00eb t\u00eb reja. Nuk jam i sigurt se k\u00ebsaj here plag\u00ebt do t\u00eb sh\u00ebrohen shpejt\u201d.<\/p>\n<p>Teksa dallimi n\u00eb mes t\u00eb bonove t\u00eb thesarit italian dhe bonove t\u00eb sigurta gjermane zgjerohet, Kina \u00ebsht\u00eb duke shikuar me v\u00ebmendje t\u00eb shtuar. Ndon\u00ebse askush nuk m\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se BE-ja do t\u00eb bjere n\u00ebn p\u00ebrkrahjen e Pekinit, shumica besojn\u00eb se ky shtet do t\u00eb luaj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb t\u00eb ardhmen e BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe p\u00ebrpara fillimit t\u00eb kriz\u00ebs Kina ka qen\u00eb duke bler\u00eb gjith\u00e7ka, duke nisur nga klubet e futbollit, m\u00eb pas portet, linjat hekurudhore, pa harruar edhe n\u00ebnshkrimin e kontratave p\u00ebr t\u00eb ofruar sh\u00ebrbimin e gjenerat\u00ebs s\u00eb pest\u00eb t\u00eb komunikimeve (5G).<\/p>\n<p>Tani \u00ebsht\u00eb e z\u00ebn\u00eb me \u201cdiplomacin\u00eb e maskave\u201d, duke ofruar pajisje p\u00ebr kontinentin e pap\u00ebrgatitur dhe t\u00eb pakoordinuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb situat\u00eb. Por ndon\u00ebse nj\u00eb pjes\u00eb e pajisjeve ka qen\u00eb me kualitet t\u00eb diskutuesh\u00ebm dhe shum\u00eb nuk u besojn\u00eb shifrave t\u00eb Kin\u00ebs dhe ekspertiz\u00ebs n\u00eb luftimin e s\u00ebmundjes COVID-19, q\u00eb shkakton koronavirusi, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se shum\u00eb prej tyre jan\u00eb duke k\u00ebrkuar mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb ofron lindja, duke p\u00ebrfshir\u00eb Gjermanin\u00eb, motorin industrial t\u00eb klubit, e cila s\u00eb fundmi ka pranuar rreth 50 milion\u00eb maska, pas nj\u00eb marr\u00ebveshjeje t\u00eb n\u00ebnshkruar n\u00eb mes t\u00eb Berlinit dhe Pekinit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga bizneset gjermane.<\/p>\n<p>Frika q\u00ebndron te ideja se maskat dhe respirator\u00ebt e sot\u00ebm mund t\u00eb kthehen n\u00eb kredi nes\u00ebr, n\u00ebse BE-ja bie n\u00eb gjunj\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs ekonomike. Ashtu sikurse m\u00eb ka th\u00ebn\u00eb nj\u00eb diplomat: N\u00ebse kjo ndodh, jo vet\u00ebm periferia e BE-s\u00eb, por edhe vendet kryesore mund t\u00eb p\u00ebrballen me nj\u00eb bllok evropian, ku Kina e ka fjal\u00ebn e fundit.<\/p>\n<p>Mir\u00ebpo mund t\u00eb realizohet edhe nj\u00eb rrug\u00eb alternative. Si kampion p\u00ebr globalizim dhe tregti t\u00eb lir\u00eb blloku mund t\u00eb kthej\u00eb shpin\u00ebn te instinktet internacionaliste teksa p\u00ebrballet me mb\u00ebshtetjen kineze gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe.<\/p>\n<p>Shum\u00eb nga njer\u00ebzit n\u00eb Bruksel, me t\u00eb cil\u00ebt kam biseduar, besojn\u00eb se parat\u00eb e derdhura n\u00eb tregun e p\u00ebrbashk\u00ebt do t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb mbrojtjen e \u201ckampion\u00ebve evropian\u00eb\u201d n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme. Ekzistojn\u00eb diskutime p\u00ebr nj\u00eb politik\u00eb industriale m\u00eb aktive evropiane, e cila mbron industrit\u00eb kritike ose i merr n\u00eb menaxhim.<\/p>\n<p>Kjo pasi, n\u00ebse Brukseli p\u00ebrfshihet nj\u00eb her\u00eb, m\u00eb pas b\u00ebhet i v\u00ebshtir\u00eb largimi. Mir\u00ebpo teksa e gjith\u00eb kjo mund t\u00eb jet\u00eb muzik\u00eb p\u00ebr veshin e lider\u00ebve t\u00eb vendeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha kontinentale sesa vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptohet sesi kombet e vogla evropiane, t\u00eb orientuara n\u00eb eksport, mund t\u00eb p\u00ebrballen me urin\u00eb e zinxhirit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb furnizimeve p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Secil\u00ebn rrug\u00eb q\u00eb do ta marr\u00eb BE-ja n\u00eb t\u00eb ardhmen, vendimet e v\u00ebshtira duhet marr\u00eb. Perspektiva e nj\u00eb klubi t\u00eb pak\u00ebnaqur &#8211; gjithnj\u00eb e m\u00eb i par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb rrafshin nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrkrah fuqive t\u00eb m\u00ebdha, mund t\u00eb kthehet leht\u00eb n\u00eb realitet pasi t\u00eb kaloj\u00eb virusi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00eb fundmi kam biseduar me nj\u00eb num\u00ebr zyrtar\u00ebsh dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesish t\u00eb Bashkimit Evropian nga vendet an\u00ebtare rreth asaj se si do t\u00eb duket Evropa pas koronavirusit. P\u00ebrderisa parashikimet e b\u00ebra n\u00eb topin e kristalt\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb pasakta tani, un\u00eb kam v\u00ebrejtur disa trende interesante p\u00ebr rrug\u00ebt q\u00eb mund t\u00eb ndjek\u00eb kontinenti. Jan\u00eb pak gj\u00ebra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55978,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-55977","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55977","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55977"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55977\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}