{"id":56236,"date":"2020-04-26T10:34:27","date_gmt":"2020-04-26T10:34:27","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=56236"},"modified":"2020-04-26T10:34:27","modified_gmt":"2020-04-26T10:34:27","slug":"a-paraqet-rrezik-per-shendetin-agjerimi-gjate-pandemise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/a-paraqet-rrezik-per-shendetin-agjerimi-gjate-pandemise\/","title":{"rendered":"A paraqet rrezik p\u00ebr sh\u00ebndetin agj\u00ebrimi gjat\u00eb pandemis\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb muajit t\u00eb Ramazanit, besimtar\u00ebt mysliman\u00eb nuk han\u00eb dhe nuk pin\u00eb nga lindja e Diellit deri n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Familjet dhe miqt\u00eb shpesh mblidhen bashk\u00eb p\u00ebr t\u00eb prishur agj\u00ebrimin.<\/p>\n<p>Shum\u00eb prej 1.8 miliard mysliman\u00ebve t\u00eb bot\u00ebs i frekuentojn\u00eb edhe xhamit\u00eb m\u00eb shpesh.<\/p>\n<p>Por, kriza me coronavirus k\u00ebt\u00eb vit ka ndryshuar gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>S\u00ebmundja, q\u00eb ka infektuar mbi 2.8 milion\u00eb njer\u00ebz dhe ka vrar\u00eb mbi 200,000 deri m\u00eb 25 prill, ka rritur frik\u00ebn se agj\u00ebrimi mund t\u00eb paraqes\u00eb rrezik sh\u00ebndet\u00ebsor, duke dob\u00ebsuar imunitetin e njer\u00ebzve dhe duke i b\u00ebr\u00eb ata m\u00eb t\u00eb cenuesh\u00ebm ndaj marrjes s\u00eb virusit.<\/p>\n<p>Mbledhjet e shpeshta t\u00eb familjar\u00ebve dhe miqve gjat\u00eb Ramazanit kan\u00eb ngjallur po ashtu shqet\u00ebsime p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb t\u00eb infektuar.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb, a \u00ebsht\u00eb agj\u00ebrimi i k\u00ebshilluesh\u00ebm gjat\u00eb pandemis\u00eb?<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse jeni t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe keni agj\u00ebruar m\u00eb par\u00eb pa ndonj\u00eb problem, nuk ka asnj\u00eb prov\u00eb q\u00eb sugjeron se nuk mund t\u00eb agj\u00ebroni edhe k\u00ebt\u00eb her\u00eb, n\u00ebse d\u00ebshironi\u201d, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb dr Salman Waqar, nga Universiteti i Oksfordit.<\/p>\n<p>Waqar \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar i Shoqat\u00ebs Mjek\u00ebsore Islamike n\u00eb Britanin\u00eb e Madhe, e cila ka publikuar udh\u00ebzime p\u00ebr agj\u00ebrim gjat\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb coronavirusit.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb me sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb dhe kan\u00eb agj\u00ebruar m\u00eb her\u00ebt, duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb edhe gjat\u00eb pandemis\u00eb\u201d, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb dr Shafi Malik, nefrolog transplantimi n\u00eb Spitalet Universitare Coventry &#038; Warwickshire, n\u00eb Britani.<\/p>\n<p>Sipas tij, ata q\u00eb kan\u00eb s\u00ebmundje kronike, duhet t\u00eb konsultohen me mjekun dhe ta nd\u00ebrpresin agj\u00ebrimin, n\u00ebse k\u00ebshillohen ta b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Kuranit, f\u00ebmij\u00ebt, t\u00eb moshuarit, t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt dhe ata q\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb, jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrjashtuar nga agj\u00ebrimi i Ramazanit \u2013 nj\u00ebr\u00ebs prej pes\u00eb shtyllave t\u00eb Islamit.<\/p>\n<p>Agj\u00ebrimi ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u2019i afroj\u00eb besimtar\u00ebt me Zotin dhe t\u2019ua rikujtoj\u00eb atyre vuajtjet e njer\u00ebzve m\u00eb me pak fat.<\/p>\n<p>Agj\u00ebrimi, besimi, bamir\u00ebsia, lutja dhe Haxhi p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb baz\u00ebn e m\u00ebnyr\u00ebs se si mysliman\u00ebt praktikues e jetojn\u00eb jet\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>A mund ta dob\u00ebsoj\u00eb agj\u00ebrimi imunitetin dhe aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar coronavirusin?<\/p>\n<p>Fjala Ramazan vjen nga arabishtja \u201cAl-Ramad\u201d dhe n\u00ebnkupton nxeht\u00ebsin\u00eb e madhe dhe that\u00ebsin\u00eb q\u00eb e pason. \u00cbsht\u00eb simbolik\u00eb e v\u00ebshtir\u00ebsve q\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb ata q\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb dhe e djegies s\u00eb m\u00ebkateve.<\/p>\n<p>Shum\u00eb pyeten n\u00ebse agj\u00ebrimi e d\u00ebmton imunitetin e nj\u00eb personi dhe e b\u00ebn at\u00eb m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj coronavirusit.<\/p>\n<p>\u201cNuk ka prova t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb sugjeruar se agj\u00ebrimi e dob\u00ebson imunitetin e njer\u00ebzve\u201d, thot\u00eb Malik.<\/p>\n<p>Waqar thot\u00eb se \u00e7\u00ebshtja kryesore q\u00eb k\u00ebrkon kujdes gjat\u00eb agj\u00ebrimit n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb t\u00eb pandemis\u00eb, \u00ebsht\u00eb dehidrimi.<\/p>\n<p>Ai thot\u00eb se personat q\u00eb kan\u00eb ethe ose s\u00ebmundje t\u00eb vazhdueshme \u201cduhet t\u00eb nd\u00ebrpresin agj\u00ebrimin dhe t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb kujdes t\u00eb shpejt\u00eb mjek\u00ebsor\u201d, sepse njer\u00ebzit me coronavirus \u201cmund t\u00eb s\u00ebmuren shpejt dhe hidratimi i duhur k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi jetike\u201d.<\/p>\n<p>Disa studiues islam\u00eb pretendojn\u00eb se agj\u00ebrimi, n\u00eb fakt, e forcon imunitetin. A \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb kjo?<\/p>\n<p>Universiteti Al-Azhar i Egjiptit, i cili konsiderohet autoritet i lart\u00eb teologjik nga mysliman\u00ebt sunit\u00eb, ka l\u00ebshuar nj\u00eb deklarat\u00eb m\u00eb 18 prill, duke i rikujtuar mysliman\u00ebt se duhet t\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb, pa p\u00ebrjashtime t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr shkak t\u00eb pandemis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cMosagj\u00ebrimi gjat\u00eb Ramazanit, p\u00ebr shkak t\u00eb coronavirusit, nuk \u00ebsht\u00eb i lejuesh\u00ebm. Agj\u00ebrimi \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb dhe domosdoshm\u00ebri p\u00ebr mysliman\u00ebt\u201d, tha Al-Azhar.<\/p>\n<p>Edhe udh\u00ebheq\u00ebsit fetar\u00eb shiit\u00eb l\u00ebshuan deklarata t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>Ajatollah Bashir Husseinal-Najafi, klerik i lart\u00eb shiit n\u00eb Irak, l\u00ebshoi nj\u00eb \u2018fatwa\u2019 (vendim) m\u00eb 15 prill, duke th\u00ebn\u00eb se agj\u00ebrimi e forcon sistemin imunitar dhe mund t\u2019i parandaloj\u00eb mysliman\u00ebt nga kontraktimi i coronavirusit.<\/p>\n<p>Por, Malik thot\u00eb se \u201cnuk ka prova p\u00ebrfundimtare q\u00eb sugjerojn\u00eb se agj\u00ebrimi e forcon imunitetin\u201d.<\/p>\n<p>Waqar thot\u00eb se hulumtimet mjek\u00ebsore mbi Ramazanin jan\u00eb n\u00eb zhvillim dhe bazohen m\u00eb shum\u00eb n\u00eb v\u00ebzhgime sesa n\u00eb prova. Kjo, sipas tij, e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet n\u00ebse agj\u00ebrimi e p\u00ebrmir\u00ebson ose dob\u00ebson imunitetin.<\/p>\n<p>\u201cE dim\u00eb se, p\u00ebr shembull, te disa njer\u00ebz, pesha dhe presioni i gjakut mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen n\u00eb Ramazan, por ato shpesh kthehen menj\u00ebher\u00eb pas\u201d, thot\u00eb Waqar.<\/p>\n<p>\u201cVlen gjithashtu t\u00eb p\u00ebrmendet se agj\u00ebrimi jasht\u00eb Ramazanit \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithashtu popullor, si nj\u00eb zgjedhje p\u00ebr diet\u00eb\u201d, shton ai.<\/p>\n<p>A mund ta rrisin traditat e Ramazanit mund\u00ebsin\u00eb e kontraktimit t\u00eb coronavirusit?<\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb njer\u00ebz, Ramazani p\u00ebrfshin darkat e p\u00ebrbashk\u00ebta. Gjithashtu n\u00ebnkupton frekuentimin m\u00eb t\u00eb shpesht\u00eb t\u00eb xhamive.<\/p>\n<p>Coronavirusi transmetohet nga kontakti i ngusht\u00eb midis njer\u00ebzve. Sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, ai p\u00ebrhapet p\u00ebrmes st\u00ebrpikave t\u00eb p\u00ebshtym\u00ebs dhe kontaktit me sip\u00ebrfaqe t\u00eb kontaminuara.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb frenuar p\u00ebrhapjen e coronavirusit, shum\u00eb vende kan\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa t\u00eb rrepta t\u00eb distancimit fizik. Shum\u00eb vende me shumic\u00eb myslimane dhe ato me komunitete t\u00eb konsiderueshme myslimane q\u00eb kan\u00eb frik\u00eb nga rritja e numrit t\u00eb t\u00eb infektuarve, i kan\u00eb kufizuar sh\u00ebrbimet fetare t\u00eb Ramazanit dhe festat e komuniteteve.<\/p>\n<p>\u201cGjat\u00eb Ramazanit, tradicionalisht njer\u00ebzit shoq\u00ebrohen shum\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin, por k\u00ebt\u00eb vit duhet t\u00eb jet\u00eb ndryshe\u201d, thot\u00eb Waqar.<\/p>\n<p>\u201cDistanca sociale \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore n\u00eb k\u00ebt\u00eb pandemi. N\u00ebse dikush nuk i ndjek k\u00ebshillat e qeveris\u00eb p\u00ebr distancimin shoq\u00ebror, ai kontribuon n\u00eb shtimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb rasteve me coronavirus\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Shum\u00eb qeveri kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u2019ua dh\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb mesazh familjeve myslimane. Nd\u00ebrsa, organizata t\u00eb ndryshme myslimane kan\u00eb nisur fushata vet\u00ebdijesimi n\u00eb mediat sociale me hashtag-un #RamadanAtHome (#RamazaniN\u00ebSht\u00ebpi).<\/p>\n<p>Malik thot\u00eb se masat e distancimit fizik jan\u00eb thelb\u00ebsore n\u00eb kufizimin dhe frenimin e p\u00ebrhapjes s\u00eb coronavirusit.<\/p>\n<p>\u201cNjer\u00ebzit q\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb gjat\u00eb Ramazanit, duhet t\u2019i respektojn\u00eb rregullat lokale dhe t\u2019i ndjekin udh\u00ebzimet p\u00ebr distancimin shoq\u00ebror\u201d, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb masash mund t\u00eb marrin mysliman\u00ebt gjat\u00eb Ramazanit?<\/p>\n<p>\u201cNjer\u00ebzit duhet t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi\u201d, thot\u00eb Waqar.<\/p>\n<p>Sipas tij, njer\u00ebzit q\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb, duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin masa t\u00eb zakonshme paraprake: gjat\u00eb or\u00ebve q\u00eb nuk agj\u00ebrojn\u00eb, t\u00eb hidratohen mir\u00eb, t\u00eb han\u00eb ushqime t\u00eb balnacuara dhe t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb nga mjeku n\u00ebse s\u00ebmuren, qoft\u00eb edhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje q\u00eb nuk kan\u00eb lidhje me coronavirusin.<\/p>\n<p>\u201cRamazani ka treguar se e p\u00ebrmir\u00ebson sh\u00ebndetin mendor t\u00eb disa individ\u00ebve. Megjithat\u00eb, n\u00eb koh\u00ebn e pandemis\u00eb kjo mund t\u00eb jet\u00eb ndryshe, por njer\u00ebzit duhet t\u00eb p\u00ebrpiqen dhe t\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb frym\u00ebn e Ramazanit n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera, si p\u00ebr shembull me iftare virtuale\u201d, thot\u00eb Waqar.<\/p>\n<p>\u201cAta q\u00eb jan\u00eb asimptomatik\u00eb dhe t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb agj\u00ebrojn\u00eb si n\u00eb vitet e kaluara\u201d, thot\u00eb Malik.<\/p>\n<p>\u201cAta q\u00eb nuk ndjehen mir\u00eb ose kan\u00eb simptoma t\u00eb coronavirusit, kan\u00eb rrezik t\u00eb lart\u00eb nga mungesa e konsumit t\u00eb l\u00ebngjeve dhe dehidrimi i m\u00ebvonsh\u00ebm dhe duhet t\u00eb marrin parasysh prishjen e agj\u00ebrimit dhe t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb nga mjeku\u201d, thot\u00eb Malik.\/rel\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb muajit t\u00eb Ramazanit, besimtar\u00ebt mysliman\u00eb nuk han\u00eb dhe nuk pin\u00eb nga lindja e Diellit deri n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb tij. Familjet dhe miqt\u00eb shpesh mblidhen bashk\u00eb p\u00ebr t\u00eb prishur agj\u00ebrimin. Shum\u00eb prej 1.8 miliard mysliman\u00ebve t\u00eb bot\u00ebs i frekuentojn\u00eb edhe xhamit\u00eb m\u00eb shpesh. Por, kriza me coronavirus k\u00ebt\u00eb vit ka ndryshuar gjith\u00e7ka. S\u00ebmundja, q\u00eb ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55774,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-56236","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56236\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}