{"id":57285,"date":"2020-05-13T18:32:04","date_gmt":"2020-05-13T18:32:04","guid":{"rendered":"http:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=57285"},"modified":"2020-05-13T18:32:04","modified_gmt":"2020-05-13T18:32:04","slug":"stadi-i-trendeve-ekonomike-post-covid-dhe-rendi-i-krijuar-ne-te-ardhmen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/stadi-i-trendeve-ekonomike-post-covid-dhe-rendi-i-krijuar-ne-te-ardhmen\/","title":{"rendered":"Stadi i trend\u00ebve ekonomike post covid, dhe rendi i krijuar n\u00eb t\u00eb ardhmen"},"content":{"rendered":"<p>Shkruan: Emrush T.Shkodra<\/p>\n<p>P\u00ebrfshirja e shteteve n\u00ebn trysnin e masave t\u00eb nd\u00ebrmarra si pasoj\u00eb e pandemis\u00eb covid19, q\u00eb nga fillimi \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe folur nga ekspert t\u00eb ndrysh\u00ebm, se do t\u00eb jet\u00eb fatale p\u00ebr ekonomit\u00eb e vogla e individuale.<br \/>\nEkspertet paralajm\u00ebronin mbi d\u00ebmet q\u00eb do t\u00eb shkaktohen si rrjedhoj\u00eb e masave shtr\u00ebnguese nga frika e covid19. Duke mos kalkuluar nj\u00ebkoh\u00ebsisht kolapsin kapital t\u00eb vendit, ku pastaj kurba ekonomike do t\u00eb shkon drejt\u00eb pik\u00ebs zero paevituesh\u00ebm, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se p\u00ebrkeq\u00ebsimi ekonomik do t\u00eb vazhdon edhe m\u00eb theksuesh\u00ebm te ekonomit\u00eb e shteteve t\u00eb vogla, dhe t\u00eb varf\u00ebra, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe vendin ton\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrderisa ekonomia jon\u00eb kryesisht ishte e varur nga importi i jasht\u00ebm dhe remitencat, pas covid kjo varshm\u00ebri do t\u00eb rritet edhe m\u00eb shum\u00eb. Do t\u00eb krijohet nj\u00eb hendek shum\u00eb disbalancues n\u00eb mes shteteve t\u00eb forta me zhvillim ekonomik, dhe atyre le q\u00eb nuk do t\u00eb mund t\u00eb zhvillohen, por edhe rim\u00ebk\u00ebmbjen do ta ken\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb.<br \/>\nEkonomit\u00eb e shteteve n\u00eb rajon, dhe shumica e bashk\u00ebsis\u00eb evropiane, kryesisht zhvillimin ekonomik e kan\u00eb nd\u00ebrtuar mbi prodhim. Ringjalljen e kan\u00eb  bazuar n\u00eb ekonomin\u00eb rrjedh\u00ebse dhe funksionale duke nd\u00ebrtuar ofert\u00eb t\u00eb favorshme p\u00ebr tregun, rritja e saj ka vazhduar dhe vazhdon duke shfryt\u00ebzuar bllokad\u00ebn pandemike n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e zhvillimit t\u00eb vendit.<br \/>\nVarshm\u00ebria ndaj produkteve t\u00eb huaja<\/p>\n<p>Kosova kishte varshm\u00ebri t\u00eb madhe nga importi i produkteve n\u00eb secil\u00ebn l\u00ebmi, e sidomos n\u00eb l\u00ebnd\u00ebn e par\u00eb edhe para pandemis\u00eb, kjo ishte v\u00ebrejtur disa koh\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb tregun e Kosov\u00ebs. Kjo situat\u00eb u p\u00ebrkeq\u00ebsua akoma m\u00eb shum\u00eb me izolimin e vendit me bllokadat ekonomike dhe me politikat e pamenduara mir\u00eb nga qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme t\u00eb republik\u00ebs.<\/p>\n<p>Borxhi shtet\u00ebror i Kosov\u00ebs, mungesa e investimeve, nd\u00ebrprerja e projekteve kapitale, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb n\u00eb mbledhjen e taksave dhe tatimeve, r\u00ebnie n\u00eb t\u00eb hyrat doganore i t\u00ebr\u00eb ky baromet\u00ebr do t\u00eb ket\u00eb impakt negativ n\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen e ekonomis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs.<br \/>\nSi rrjedhoj\u00eb shteti yn\u00eb do t\u00eb ket\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr mjete materiale, pasi ne ve\u00e7 i potencuam v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb q\u00eb do t\u00eb kemi n\u00eb t\u00eb ardhmen. At\u00ebher\u00eb ne do t\u00eb detyrohemi t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb mjete financiare p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbjen ekonomike nga institucionet financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si FMN, Banka Bot\u00ebrore, Banka Evropiane p\u00ebr zhvillim etj.<\/p>\n<p>Kredit\u00eb q\u00eb do t\u00eb shp\u00ebrndahen m\u00eb pastaj p\u00ebr vendin ton\u00eb, nuk do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ashtuquajtura t\u00eb buta. Kredit\u00eb do t\u00eb riprogamohen, aty ky Kosova tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb duke paguar huat e konfirmuara, dhe pas k\u00ebsaj kontratat p\u00ebr t\u00ebrheqjen e k\u00ebtyre kredive do t\u00eb pasojn\u00eb me obligime politike, dhe kjo do t\u00eb ndikoj direkt n\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsimin e m\u00ebtutjesh\u00ebm t\u00eb ekonomis\u00eb son\u00eb.<\/p>\n<p>Ekonomia e shkap\u00ebrderdhur<\/p>\n<p>Ekonomia dhe shteti yn\u00eb do t\u00eb rrisin varshm\u00ebrin\u00eb ndaj shteteve q\u00eb do t\u00eb marrin hua, dhe kjo do t\u00eb vjen si rrjedhoj\u00eb q\u00eb Kosova nuk do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmbush objektivat financiare e vetme duke llogaritur t\u00eb hyrat nga dogana dhe taksat.<br \/>\nShembja ekonomike q\u00eb kishte filluar m\u00eb aplikimin e masave restriktive p\u00ebr parandalimin e covid 19 p\u00ebr shtetet e vogla do t\u00eb sjell p\u00ebrfundimin si kolaps ekonomik,  kjo do t\u00eb vazhdon edhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, dhe rim\u00ebk\u00ebmbja nuk do t\u00eb jet\u00eb e leht\u00eb, p\u00ebr shkakun se tashm\u00eb do t\u00eb vendosen rregulla t\u00eb reja n\u00eb loj\u00eb.<br \/>\nP\u00ebrfshirja n\u00eb eksportin nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb do t\u00eb beh\u00ebt p\u00ebrmes pasaportave past covid q\u00eb shtetet do t\u00eb tentojn\u00eb t\u00eb rregullojn\u00eb n\u00eb vendet e tyre q\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebtyre ID-ve do t\u00eb tregojn\u00eb vul\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb tashm\u00eb ato jan\u00eb t\u00eb sigurta p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb biznes, dhe p\u00ebr t\u00eb shitur fuqin\u00eb pun\u00ebtore shteteve q\u00eb do t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb.<br \/>\nKjo do t\u00eb beh\u00ebt zakonisht nd\u00ebrmjet shteteve lider n\u00eb ekonomi, dhe fuqis\u00eb s\u00eb tyre organizative t\u00eb shp\u00ebrndarjes s\u00eb produkteve p\u00ebrmes tok\u00ebs, ajrit dhe ujit.<\/p>\n<p>ID dhe QR kodet do t\u00eb jen\u00eb mbrojtje e ofert\u00ebs<\/p>\n<p>Kodet QR do t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ardhmen ekonomike, identifikimin dhe mbrojtjen e produktit. Industria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi do t\u00eb identifikohet p\u00ebrmes QR-kodeve dhe teknologjis\u00eb blockchain q\u00eb p\u00ebrmes tyre do t\u00eb garantohet integriteti dhe mbrojtja edhe e te dh\u00ebnave personale, dhe atyre ekonomike si prodhues.<\/p>\n<p>Vendi yn\u00eb nuk do t\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmbush ark\u00ebn financiare p\u00ebr vitet q\u00eb do t\u00eb pasojn\u00eb, dhe si rrjedhoj\u00eb qeverit\u00eb q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb nuk do t\u00eb ken\u00eb shum\u00eb zgjidhje mbi tavolin\u00eb.<br \/>\nProdhimi do t\u00eb ket\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi  t\u00eb dal jasht\u00eb kufijve t\u00eb Kosov\u00ebs, dhe rajoni q\u00eb p\u00ebrfshin\u00eb CEFTA-an dihet mir\u00ebfilli q\u00eb \u00ebsht\u00eb pothuajse imun ndaj produkteve Kosovare.<\/p>\n<p>Disbalanci mbizot\u00ebrues<\/p>\n<p>Disa segmente t\u00eb cilat kan\u00eb rritur hap\u00ebsir\u00ebn dominuese mbi t\u00eb ashtuquajturat ekonomi t\u00eb vogla jan\u00eb berzat q\u00eb p\u00ebrmes aksioneve online dhe letrave me vler\u00eb kan\u00eb arritur t\u00eb gllab\u00ebrojn\u00eb ekonomi t\u00eb vogla duke ju bler\u00eb aksionet n\u00eb koh\u00ebn e pandemis\u00eb covic19. Kjo shihet qart\u00eb n\u00eb Itali, Angli, Franc\u00eb  ku disa oligark kan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pron\u00ebsi shum\u00eb hotele, restorante, vila n\u00eb koh\u00ebn e izolimit pandemik covid19.<\/p>\n<p>Shtetet q\u00eb kan\u00eb GDP t\u00eb varf\u00ebr, dhe ato q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb para p\u00ebrballjes s\u00eb r\u00ebnies ekonomike, do t\u00eb duhen t\u00eb p\u00ebrgatiten me trysnit politike q\u00eb do t\u00eb ju vijn\u00eb menj\u00ebher\u00eb pas marrjes s\u00eb pakove financiare p\u00ebr tu p\u00ebrballuar me humbjet postcovid, duke ju k\u00ebrkuar favore politike, ekonomike, sociale, mjek\u00ebsore, biznesore q\u00eb kjo shihet q\u00eb vet\u00ebm sa ka filluar me lajm\u00ebrimin e pandemis\u00eb si pretekst p\u00ebr kontrollin e t\u00eb fort\u00ebve ndaj pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb planet\u00ebs.<\/p>\n<p>Bota shihet teksa ka filluar me rendin e ri bot\u00ebror, ajo do t\u00eb konkretizohet n\u00eb vitet n\u00eb vazhdim pjes\u00eb, pjes\u00eb!<\/p>\n<p>\u00c7ip\u00ebt kompjuterik do t\u00eb jen\u00eb e ardhmja e luft\u00ebrave kryesore n\u00eb themelet e \u00e7do ekonomie, e sidomos asaj dixhitale, q\u00eb po shnd\u00ebrrohen n\u00eb ekonomi robotike me rrota.<\/p>\n<p>Hendeku do t\u00eb rritet edhe m\u00eb theksuesh\u00ebm n\u00eb mes shtres\u00ebs s\u00eb pasur dhe asaj t\u00eb varf\u00ebr. K\u00ebtu mes s\u2019do t\u00eb ket\u00eb, ose do t\u00eb ket\u00eb super t\u00eb pasur, ose skajshm\u00ebrisht t\u00eb varf\u00ebr dhe t\u00eb gjunj\u00ebzuar ndaj supremacis\u00eb udh\u00ebheq\u00ebse q\u00eb do t\u00eb mbizot\u00ebrojn\u00eb t\u00ebr\u00eb arsenalin e tyre ushtarak, politik, ekonomik, afarist e sh\u00ebndet\u00ebsor.\/RadioStar\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkruan: Emrush T.Shkodra P\u00ebrfshirja e shteteve n\u00ebn trysnin e masave t\u00eb nd\u00ebrmarra si pasoj\u00eb e pandemis\u00eb covid19, q\u00eb nga fillimi \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb dhe folur nga ekspert t\u00eb ndrysh\u00ebm, se do t\u00eb jet\u00eb fatale p\u00ebr ekonomit\u00eb e vogla e individuale. Ekspertet paralajm\u00ebronin mbi d\u00ebmet q\u00eb do t\u00eb shkaktohen si rrjedhoj\u00eb e masave shtr\u00ebnguese nga frika e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":57286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-57285","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57285\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}