{"id":65000,"date":"2020-09-06T08:57:17","date_gmt":"2020-09-06T08:57:17","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=65000"},"modified":"2020-09-06T08:57:17","modified_gmt":"2020-09-06T08:57:17","slug":"a-po-behet-me-pak-vdekjeprures-coronavirusi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/a-po-behet-me-pak-vdekjeprures-coronavirusi\/","title":{"rendered":"A po b\u00ebhet m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebs coronavirusi?"},"content":{"rendered":"<p>Po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e qart\u00eb se njer\u00ebzit kan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb vdesin n\u00ebse marrin covid-19 tani krahasuar me fillimet e pandemis\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Evrop\u00eb, por arsyet pse mund t\u00eb ndodh\u00eb kjo jan\u00eb t\u00eb paqarta.<\/p>\n<p>Nj\u00eb mjek britanik ka th\u00ebn\u00eb se coronavirusi po b\u00ebhet \u201cm\u00eb pak i zem\u00ebruar\u201d, nd\u00ebrsa nj\u00eb konsulent i s\u00ebmundjeve infektive n\u00eb Universitetin Komb\u00ebtar t\u00eb Singaporit pohoi se nj\u00eb version i ndryshuar i coronavirusit, D614G, po e b\u00ebn s\u00ebmundjen m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebse.<\/p>\n<p>N\u00eb Angli, p\u00ebrqindja e njer\u00ebzve t\u00eb infektuar nga coronavirusi t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb pas nd\u00ebrruan jet\u00eb, ishte m\u00eb e ul\u00ebt n\u00eb fillim t\u00eb gushtit sesa ishte n\u00eb fund t\u00eb qershorit. Gjat\u00eb periudh\u00ebs, kjo shkall\u00eb e fatalitetit t\u00eb infeksionit (IFR) ra me nd\u00ebrmjet 55 dhe 80 p\u00ebrqind, var\u00ebsisht nga grupi i t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb p\u00ebrdoren, thon\u00eb Jason Oke n\u00eb Universitetin e Oksfordit dhe koleg\u00ebt e tij. \u201cKjo nuk duket t\u00eb jet\u00eb e nj\u00ebjta s\u00ebmundje, ose aq vdekjeprur\u00ebse sa ishte m\u00eb her\u00ebt kur pam\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh njer\u00ebzish q\u00eb vdisnin,\u201d thot\u00eb ai. P\u00ebr shembull, java q\u00eb fillon m\u00eb 17 gusht pa 95 njer\u00ebz t\u00eb vdekur dhe pak m\u00eb shum\u00eb se 7000 raste n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. N\u00eb jav\u00ebn e par\u00eb t\u00eb prillit, 7164 vdiq\u00ebn dhe gati 40,000 rezultuan pozitiv\u00eb.<\/p>\n<p>Pjes\u00ebtimi i vdekjeve me rastet jep nj\u00eb shkall\u00eb fataliteti t\u00eb pap\u00ebrpunuar prej rreth 1 p\u00ebrqind n\u00eb gusht, krahasuar me gati 18 p\u00ebrqind n\u00eb prill. K\u00ebto shifra nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb IFR-t\u00eb e v\u00ebrteta n\u00eb k\u00ebto koh\u00eb \u2013 sepse vdekjet mbeten prapa infeksioneve p\u00ebr disa jav\u00eb dhe sepse regjimet e testimit kan\u00eb ndryshuar me kalimin e koh\u00ebs \u2013 por ato jan\u00eb tregues i nj\u00eb ndryshimi n\u00eb IFR. Oke dhe koleg\u00ebt e tij p\u00ebrdor\u00ebn nj\u00eb metod\u00eb m\u00eb t\u00eb sofistikuar p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar ndryshimin n\u00eb IFR.<\/p>\n<p>Situata nuk \u00ebsht\u00eb unike p\u00ebr Anglin\u00eb dhe pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, thot\u00eb Oke, i cili ka gjetur t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn tendenc\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn.<\/p>\n<p>Pse po ndodh kjo, nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr Anglin\u00eb, nj\u00eb pjes\u00eb m\u00eb e madhe e t\u00eb rinjve po infektohen sesa po ndodhte rreth pikut t\u00eb par\u00eb t\u00eb rasteve n\u00eb Prill, me normat e rasteve p\u00ebr 10 deri 16 Gusht, m\u00eb t\u00eb lartat midis 15 dhe 44 vje\u00e7ar\u00ebve, njofton bota.al.<\/p>\n<p>Covid-19 dihet q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i rreziksh\u00ebm sa m\u00eb i ri t\u00eb jesh, k\u00ebshtu q\u00eb ndryshimi demografik i atyre q\u00eb infektohen mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb arsye e besueshme q\u00eb s\u00ebmundja aktualisht duket m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebse. Megjithat\u00eb Oke nuk mendon se ndryshimi n\u00eb shp\u00ebrndarjen e mosh\u00ebs \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shpjeguar at\u00eb q\u00eb po ndodh. Ka akoma shum\u00eb t\u00eb moshuar q\u00eb testojn\u00eb pozitiv\u00eb, thot\u00eb ai.<\/p>\n<p>Disa studiues i than\u00eb \u201cNew Scientist\u201d se shpjegimi tjet\u00ebr kryesor i mundsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb q\u00eb rastet po trajtohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efektive n\u00eb spitale. Shpjegime t\u00eb tjera t\u00eb mundshme p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb natyr\u00eb stinore t\u00eb s\u00ebmundjes si me gripin, ose q\u00eb edhe pse m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz po testohen pozitiv\u00eb, shum\u00eb nga ato raste kan\u00eb nivele relativisht t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb virusit, sepse njer\u00ebzit po ndjekin udh\u00ebzimet e distancimit social. Asnj\u00ebra nga idet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb provuar ende.<\/p>\n<p>Nuk dihet gjithashtu n\u00ebse nj\u00eb variant i coronavirusit, i njohur si D614G, shpjegon pse covid-19 po b\u00ebhet m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebs. Paul Tambyah n\u00eb Universitetin Komb\u00ebtar t\u00eb Singaporit i tha Reuters se rritja e mutacionit D614G kishte p\u00ebrkuar me uljen e nivelit t\u00eb vdekjeve n\u00eb disa vende, duke sugjeruar se mund t\u00eb ishte \u201cm\u00eb infektues, por m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p>K\u00ebrkime t\u00eb tjera nuk pajtohen, duke arritur n\u00eb p\u00ebrfundimin se nd\u00ebrsa D614G mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb ngjit\u00ebs, nuk ka prova se \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak vdekjeprur\u00ebs. Nj\u00eb studim i udh\u00ebhequr nga Erik Volz n\u00eb Imperial College London, botuar k\u00ebt\u00eb muaj por ende jo i rishikuar nga koleg\u00ebt, shqyrtoi gjenom\u00ebn e mostrave t\u00eb virusit t\u00eb marra nga 19,000 pacient\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, s\u00eb bashku me faktin n\u00ebse ata kishin vdekur nga covid-19.<\/p>\n<p>\u201cNe nuk shohim rrezik t\u00eb zvog\u00ebluar t\u00eb vdekjeve p\u00ebr shkak t\u00eb variantit D614G\u201d, thot\u00eb Volz. Ai shton se moskontrolli p\u00ebr mosh\u00ebn e pacient\u00ebve n\u00eb modelim mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb \u201cp\u00ebrfundim t\u00eb rrem\u00eb\u201d se mutacioni \u201cka rezultate m\u00eb pak t\u00eb r\u00ebnda\u201d.\/ New Scientist\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e qart\u00eb se njer\u00ebzit kan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb vdesin n\u00ebse marrin covid-19 tani krahasuar me fillimet e pandemis\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Evrop\u00eb, por arsyet pse mund t\u00eb ndodh\u00eb kjo jan\u00eb t\u00eb paqarta. Nj\u00eb mjek britanik ka th\u00ebn\u00eb se coronavirusi po b\u00ebhet \u201cm\u00eb pak i zem\u00ebruar\u201d, nd\u00ebrsa nj\u00eb konsulent [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":65001,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-65000","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65000"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65000\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}