{"id":71144,"date":"2020-12-23T11:08:51","date_gmt":"2020-12-23T11:08:51","guid":{"rendered":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/?p=71144"},"modified":"2020-12-23T11:08:51","modified_gmt":"2020-12-23T11:08:51","slug":"biblioteka-e-gjilanit-libri-dhe-leximi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/biblioteka-e-gjilanit-libri-dhe-leximi\/","title":{"rendered":"Biblioteka e Gjilanit, libri dhe leximi"},"content":{"rendered":"<p>Se leximi i librit n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb regjion, e edhe m\u00eb gj\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb ka r\u00ebnie, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fakt i pamohuesh\u00ebm. Dhe faktor\u00ebt jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb: sivjet, p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb ishte edhe situata shum\u00eb e r\u00ebnduar me Pandemin\u00eb globale q\u00eb akoma po vazhdon, ikja, mos intresi i lexuesit apo r\u00ebnia e leximit, cilido qoft\u00eb shkaku p\u00ebr ne n\u00eb bibliotek\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shqet\u00ebsim i madh.<\/p>\n<p>Nga: Qazim A. Azizi, mr sc -Biblioteka e Qytetit Gjilan.<\/p>\n<p>Kjo edhe p\u00ebr faktin se sipas statistikave t\u00eb mir\u00ebnjohura, ikja e nj\u00ebhershme e dashamir\u00ebsve t\u00eb leximit shkakton edhe ikjen e p\u00ebrhershme t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb mir\u00eb t\u00eb tyre. Andaj, bibliotekat do t\u00eb duhet t\u00eb fillimisht t\u00eb reflektojn\u00eb p\u00ebr faktin e \u201cr\u00ebnd\u00eb\u201d t\u00eb lexues\u00ebve dhe leximit, dhe menj\u00ebher\u00eb pas, edhe pse me v\u00ebshtir\u00ebsi t\u2019i rreken p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb s\u00eb kthimit t\u00eb ngadalsh\u00ebm t\u00eb tyre.<br \/>\nA mund t\u00eb \u201crinovohet\u201d shpejt kjo dhe sa mund t\u00eb jet\u00eb koha p\u00ebr kthimin e tyre ?<\/p>\n<p>\u2013 E gjat\u00eb\u2026!<\/p>\n<p>Dhe e mundimshme, duke pasur parasysh edhe ndikimin e formave tjera \u201catraktive\u201d p\u00ebr t\u2019ia marr\u00eb koh\u00ebn dhe m\u00ebnyr\u00ebn e sjelljes nj\u00eb lexuesi a nj\u00eb an\u00ebtari t\u00eb bibliotek\u00ebs.<\/p>\n<p>Sivjet, si duket kjo ka ndodhur gjith\u00ebsesi n\u00eb mbar\u00eb globin ton\u00eb\u2026<\/p>\n<p>Bibliotekat e mbyllura tanim\u00eb p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 8 muaj p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb lexuesit, mungesa dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e renovimit t\u00eb fondeve librare, mos pasja mund\u00ebsi e blerjes s\u00eb librit dhe n\u00eb fund dhe m\u00eb shqetsuese edhe \u201crefuzimi i paarsyesh\u00ebm\u201d p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb libra p\u00ebr biblioteka.<\/p>\n<p>Ky vit problematik mbar\u00ebbot\u00ebror, edhe sipas nj\u00eb statistike t\u00eb marr\u00eb nga IFLA \u2013organizat\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare e bibliotekaris\u00eb, ka shkaktuar nj\u00eb mbyllje totale t\u00eb Bibliotekave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha bot\u00ebrore, bibliotekave publike, speciale si dhe atyre shkollore.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb -Biblioteka Komb\u00ebtare e disa biblioteka publike akoma jan\u00eb t\u00eb mbyllura dhe kuptohet q\u00eb ka r\u00ebn\u00eb edhe performanca e tyre.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, meq\u00eb kjo problematik\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb domenin ton\u00eb dhe poashtu e paraqitjes s\u00eb pamjes s\u00eb interesit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm-publikut, bibliotekat n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, e kan\u00eb detyrim t\u00eb nxjerrin edhe m\u00ebsime p\u00ebr t\u00eb vitin n\u00eb vijim. Ato, duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb edhe nj\u00eb analiz\u00eb statistikore t\u00eb k\u00ebtij fenomeni, q\u00eb edhe vet ky shkrimi do t\u00eb mundohet t\u2019i paraqes mang\u00ebsit\u00eb dhe shkaqet e performanc\u00ebs s\u00eb ul\u00ebt n\u00eb bibliotek\u00ebn publike dhe ato tjera n\u00eb regjion.<\/p>\n<p>Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb vitit, n\u00eb janar apo n\u00eb shkurt, kur publikohen raporte t\u00eb p\u00ebrgjithshme nga Bibliotekat tjera t\u00eb Republik\u00ebs ndoshta do t\u00eb mund t\u00eb nxirret nj\u00eb bilanc e statistika nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet dhe do t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb interesante.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket asaj se cila do t\u00eb ishte ajo nj\u00ebsia e krahasimit q\u00eb n\u00eb zhargonin ekonomiko-bibliotekar quhet Benchmarkin sivjet bie si mjet krahasimi, nuk kemi me k\u00eb t\u00eb krahasohemi, t\u00eb gjitha bibliotekat simotra e edhe ato n\u00eb t\u00ebr\u00eb globin kan\u00eb pasur probleme t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb menaxhimit t\u00eb pun\u00ebve, e edhe ne.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb shtrohet pyetja si dhe pse nuk ka funksionuar m\u00eb mir\u00eb huazimi i librit dixhital?<\/p>\n<p>-Duke iu referuar IFLA-s, kjo nd\u00ebrmarrje apo fenomen edhe p\u00ebrshkak t\u00eb pritshm\u00ebrive t\u00eb m\u00ebdha, gati se ka d\u00ebshtuar totalisht, si pasoj\u00eb e v\u00ebshtir\u00ebsive teknologjike dhe mir\u00ebmbajtjeve t\u00eb rrejteve q\u00eb \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb jen\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb edhe si rrjedhoj\u00eb e lodhjes s\u00eb lexuesit.<\/p>\n<p>Mund t\u00eb shtohet edhe se p\u00ebrve\u00e7 rasteve individuale sporadike t\u00eb informacioneve n\u00eb TV e mjete tjera informimi, lexues t\u00eb pasionuar t\u00eb qyteteve t\u00eb m\u00ebdha si Paris, Lond\u00ebr, NewYork, Madrid, Vjen\u00eb, Berlin apo ndonj\u00eb qytet tjet\u00ebr, ku shihen qytetar-lexues duke pritur t\u00eb hapeshin librari p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb libra, kur jipej lajmi se do t\u00eb kishte orare t\u00eb gjata t\u00eb mbylljes a karantinimi-tek ne kjo ka qen\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e rrall\u00eb, vet fakti i ankesave t\u00eb m\u00ebdha i librarive dhe librashit\u00ebsve tregon p\u00ebr situat\u00ebn.<\/p>\n<p>Krahasuar me vitin e kaluar (2019) Biblioteka e Qytetit t\u00eb Gjilanit ka pasur r\u00ebnie drastike t\u00eb numrit t\u00eb lexues\u00ebve edhe p\u00ebrkund\u00ebr p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shumta q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb q\u00ebndrohet af\u00ebr lexuesit. Sivjet, t\u00eb rexhistruar n\u00eb bibliotek\u00eb jan\u00eb 3009 an\u00ebtar\u00eb, dhe krahasur me vitin paraprak kemi humbur 1051 an\u00ebtar\u00eb. Lexuesit vjet kishin huazuar mbi 36 mij\u00eb libra, sivjet \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht 10 mij\u00eb (9924 libra). Kur k\u00ebsaj i shtohet fakti se edhe viti q\u00eb po hyjm\u00eb -2021, dhe prap do t\u00eb jemi me masa reduktimi, biliotekat ndoshta do t\u00eb humbin lexuesit apo an\u00ebtar\u00ebt e tyre potencial, ata m\u00eb t\u00eb devotshmit.<\/p>\n<p>Pra sivjet, biblioteka jon\u00eb ka humbur mbi 500 lexues t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm nx\u00ebn\u00ebs -f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mosh\u00ebs 7-15 vjet, 483 lexues student\u00eb dhe nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb shkollave t\u00eb mesme t\u00eb larta, kurse m\u00eb t\u00eb pak\u00ebt jan\u00eb 108, lexuesit si\u00e7 quhen n\u00eb zhargonin bibliotekar lexues t\u00eb rritur, qytetar\u00eb-n\u00ebpun\u00ebs, pun\u00ebtor\u00eb, pensionist\u00eb t\u00eb pasionuar t\u00eb leximit dhe t\u00eb bibliotek\u00ebs.<\/p>\n<p>Duke analizuar dhe shikuar m\u00eb me holl\u00ebsi statistikat tjera t\u00eb karaktereve t\u00eb lexues\u00ebve p\u00ebrmes formularit t\u00eb bibliotek\u00ebs, ai na flet edhe p\u00ebr k\u00ebto:<\/p>\n<p>-Sh\u00ebnime, q\u00eb p\u00ebr publikun ndoshta do t\u00eb ishin mjaft interesante, si\u00e7 u cek m\u00eb lart nga kjo r\u00ebnie e madhe e laxueshm\u00ebris\u00eb, sivjet psh., n\u00eb p\u00ebrqindje \u00ebsht\u00eb rritur apo \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn shkall\u00eb vet\u00ebm numri i lexues\u00ebve t\u00eb rritur- n\u00ebpun\u00ebs, pun\u00ebtor\u00eb, amvise pensionist\u00eb dhe lexues t\u00eb pasionuar af\u00ebrsisht 50 me m\u00eb shum\u00eb se 300 libra t\u00eb huazuar, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb aspak n\u00eb normalen e shkall\u00ebs s\u00eb krahasimit p\u00ebr kok\u00eb banori t\u00eb qytetit, por q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb normalen e librave t\u00eb huazuar p\u00ebr an\u00ebtar.<\/p>\n<p>\u00c7ka \u00ebsht\u00eb lexuar k\u00ebt\u00eb vit, cili zhan\u00ebr i librit?<\/p>\n<p>-P\u00ebr dallim nga vitet tjera, gjith\u00ebnj\u00eb sipas formularit t\u00eb statistikave, sivjet shijet e lexues\u00ebve ishin pak m\u00eb t\u00eb ndryshme dhe shum\u00eb interesante. Normalisht, romani dhe leximi i tij ishte m\u00eb dominanti i t\u00eb gjitha zhanreve, gjersa deri para nj\u00eb kohe ishte n\u00eb \u201cmod\u00eb\u201d ramani m\u00eb i leht\u00eb dhe autor\u00eb q\u00eb sillnin romane t\u00eb p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb q\u00eb quhen serik\u00eb. Lexuesit fatmir\u00ebsisht sot i jan\u00eb kthyer leximit normal t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb klasike romanit t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb \u2013historik, psikologjik, aventurier, didaktik etj,. dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi karakteret e romanit modern.<\/p>\n<p>Pasataj, gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe t\u00eb pandemis\u00eb ka nd\u00ebrruar pak edhe shija e lexues\u00ebve psh., \u00ebsht\u00eb lexuar n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb lart\u00eb, libri a literatura me karakter fetar\u2013spiritual, librat psikologjiko-empirik, bibliografik, enciklopedis\u00eb, ata t\u00eb karakterit eseistik dhe epistomologjik.<\/p>\n<p>Po kjo analiz\u00eb, ka nxjerr\u00eb dhe v\u00ebrejtur nj\u00eb abandonim a refuzimit t\u00eb leximit t\u00eb librit me kahje politike, kjo si duket pasoj\u00eb e politizimit t\u00eb tep\u00ebrt t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, duke hequr dor\u00eb plot\u00ebsisht nga librat e shkencave t\u00eb natyr\u00ebs si, fizik\u00eb kimi matematik\u00eb dhe poashtu nga literatura e arteve t\u00eb bukura. Por, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast shihet nj\u00eb rritje e p\u00ebrqindje m\u00eb e lart\u00eb e interesit t\u00eb lexues\u00ebve q\u00eb kan\u00eb huazuar m\u00eb shum\u00eb librin historik, monografin\u00eb, biblio dhe biografin\u00eb, libra nga mjesht\u00ebria ushtarake dhe t\u00eb atyre me karakter spiunazhi etj.<\/p>\n<p>E p\u00ebr interesin e lexuesit \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb potencohet se cila \u00ebsht\u00eb struktura gjinore dhe nacionale e lexuesit?<\/p>\n<p>-N\u00ebse shikohen rezultatet t\u00eb struktur\u00ebs gjinore \u2013 lexuese m\u00eb t\u00eb mira dhe m\u00eb t\u00eb shumta n\u00eb bibliotek\u00eb jan\u00eb femrat, gati dyfish m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb se meshkujt, dhe kjo tendenc\u00eb ka nja 10 vjet q\u00eb \u00ebsht\u00eb shquar nga ana jon\u00eb.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket struktur\u00ebs nacionale, dominues \u00ebsht\u00eb lexuesi shqiptar-kosovar m\u00eb shum\u00eb se 99% e tyre, ka pak lexues t\u00eb komunitetit turk, 4 jan\u00eb anglez\u00eb, kurse sivjet nuk kemi asnj\u00eb lexues t\u00eb komunitetit serb, rom a boshnjak.<\/p>\n<p>Por, q\u00eb p\u00ebrkund\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebtyre v\u00ebshtir\u00ebsive, uljes s\u00eb numrit t\u00eb lexues\u00ebve, r\u00ebnies s\u00eb leximit, Biblioteka e qytetit sivjet ka zhvilluar dhe avancuar n\u00eb dy projekte madhore t\u00eb saj, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ngritja dhe formimi i katalogut elektronik t\u00eb saj ku ajo \u00ebsht\u00eb e para n\u00eb mesin e bibliotekave simotra n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n<p>Poashtu biblioteka, p\u00ebr shkak edhe t\u00eb pasjes s\u00eb kushteve shum\u00eb t\u00eb mira, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrzgjedhur dhe shp\u00ebrblyer n\u00eb nj\u00eb projekt tjet\u00ebr t\u00eb posaq\u00ebm duke qen\u00eb p\u00ebrfituese e disa kompjuter\u00ebve-llaptop nga Mikro\u2019bit p\u00ebr aktivizimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb rinj\u00ebve n\u00eb nxitje p\u00ebr lexim p\u00ebrmes loj\u00ebs, projekt i quajtur KML \u201cQytetari Dixhital\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Se leximi i librit n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb regjion, e edhe m\u00eb gj\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb ka r\u00ebnie, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fakt i pamohuesh\u00ebm. Dhe faktor\u00ebt jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb: sivjet, p\u00ebrve\u00e7 q\u00eb ishte edhe situata shum\u00eb e r\u00ebnduar me Pandemin\u00eb globale q\u00eb akoma po vazhdon, ikja, mos intresi i lexuesit apo r\u00ebnia e leximit, cilido qoft\u00eb shkaku p\u00ebr ne [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":{"0":"post-71144","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/radiostargjilan.com\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}